zob xəstəliyi

Boyun nahiyyəsində, qida və nəfəs borusunun önündə yerləşən daxili sekresiya vəzi olan qalxanabənzər vəz xəstəliyi. Qalxanabənzər vəz orta məktəb biologiya kitablarında rast gəldiyimiz kimi iki paylıdır, kəpənəyə bənzəyir (hətta daha dəqiq bir bənzətmə üçün böyük h hərfinə bənzəyir). Bu vəz qana tiroid hormonları adlanan bir qrup hormon ifraz edir ki bu hormonlar bədəndə sinir sistemindən tutmuş metabolizmə, ürək fəaliyyətindən dayaq-hərəkət sisteminin inkişafına qədər bir çox həyati funksiyaya təsir göstərir.
indi isə gələk əsas mövzumuz olan zob xəstəliyinə. Zob xəstəliyi qalxanabənzər vəzin böyüməsi nəticəsində yaranır. Bu xəstəlik bəzi hallarda sadəcə vəzin böyüməsi ilə özünü göstərsə də zobun tipindən və dərəcəsindən asılı olaraq simptomlar da dəyişkənlik göstərə bilər. Bir çox xüsusiyyətinə görə qruplaşdırılsa da xalq arasında daha çox "zəhərli" və "zəhərsiz" olmaqla 2 forması daha çox bilinir.
Zəhərsiz zob. Qalxanabənzər vəzdə böyümə var. Lakin böyümədən başqa simptom görülmür. Tiroid hormonların ifrazında bir dəyişiklik olmadığı üçün digər orqanlarda mənfi bir dəyişkənlik yoxdur. Adətən bu xəstələrin qalxanabənzər vəzlə bağlı bir şikayəti olmur və bu dəyişkənlik özünü sadəcə boyun nahiyyəsində şişkinliklə göstərir. Bu şişkinlik bəzən nəfəs borusuna və qida borusuna təzyiq göstərdiyində tibbi müdaxiləyə ehtiyac duyulur. Zəhərsiz zobun səbəbləri arasında birinci yeri yod çatışmazlığı tutur. Qalxanabənzər vəz hormonlarının əsas tərkib hissəsi olan yod yetəri qədər qəbul edilmədikdə bu vəz öz hormonlarını istehsal etmək üçün böyüməyə "məcbur qalır". Adətən bu hala mane olmaq üçün birbaşa yod əlavəsinin qəbulundansa tərkibində yod olan qidaların daha çox qəbul edilməsi məsləhət görülür (ayrılıqda yod əlavəsi çox faydalı bir şey deyil).
Zəhərli zob. Qalxanabənzər vəz böyüyüb. Öskürək, xırıltılı nəfəs alma, qolları yuxarı qaldırdıqda başgicəllənmə, udqunmada çətinlik görülür. Vəz böyüməklə kifayətlənməyib üstəlik tiroid hormonlarının ifrazını da artırıb. Bu hal hipertiroidizm də adlanır. Xəstədə istiyə dözümsüzlük, həddən artıq tərləmə, çəki itkisi, əsəbilik, əllərdə titrəmələr (tremor), metobolizmin anormal dərəcədə sürətlənməsi, ishal, əzələ zəifliyi, dərinin kobudlaşması, quru dəri, qadınlarda aybaşı tsiklinin pozulması, ürək döyüntülərinin artması (taxikardiya) yorğunluq, bəzən də əzələlərdə kramplar ortaya çıxır.
Səbəbləri arasında yod çatışmazlığı, avtoimmun problemlər, qadın cinsindən olma (qadınlarda rast gəlinmə tezliyi kişilərə nəzərən dəfələrlə çoxdur) əsas yer tutur. 40 yaş üzəri şəxslərdə də zob xəstəliyinin inkişaf riski daha çoxdur. Bununla yanaşı hamiləlik sonrasında qadınlar da zob xəstəliyinə meyilli olurlar. Avtoimmun problemlərin səbəblər arasında olmasını xüsusilə vurğulamaq lazımdır. Çünki immun sistemi bəzən qalxanabənzər vəz hüceyrələrini "yad cisim" olaraq hesab edərək bu hüceyrələrə hücum edir və vəzi zədələyir. Vəz də özünübərpa məqsədi ilə anormal formada böyüyə bilir və bu da öz növbəsində hipertiroidizmə səbəb olur.
Zobun diaqnostikasında qan analizindən istifadə olunur. Qan analizində tsh (thiroid- stimulating hormone) adlı hormona diqqət yetirilir. Bu hormon hipofizdən ifraz olunur və adından da göründüyü kimi tiroid hormonlarının ifrazı üçün qalxanabənzər vəzi "qamçılayır". Yəni ths ilə tiroid hormonların qanda miqdarı tərs mütənasib asılı olur. Zəhərli zobda adətən ths həddən artıq az miqdarda olur.
Müayinədə həkim əllə boğaz nahiyyəsinə toxunmaqla və ya biopsiya ilə yoxlama edə bilər.
Zəhərli zobun müalicəsi. Zəhərsiz zobda adətən müdaxiləyə ehtiyac görülməsə də zəhərli zobda dərman müalicəsinə, bəzən əməliyyata ehtiyac görülür. Belə ki, endokrinoloji cərrahiyyə ilə qalxanabənzər vəzin böyümüş hissəsi götürülür. Xəstələrə adətən yod tərkibli qidalarla qidalanmaq məsləhət görülür və tiroid hormonlarının aktivliyini azaldacaq dərman preparatlarından istifadə olunur.
Zəhərsiz zob zəhərli zoba çevrilə bilər mi? Təəssüf ki, bəli. Zəhərsiz zob hər nə qədər yüngül də görünsə nəzarətsiz qaldıqda cızığından çıxa bilir. Ona görə vaxtaşırı müayinə məsləhət görülür.
Zob xəstələrində qalxanabənzər vəz xərçəngi formalaşma ehtimalı var mı? Əgər xəstə müalicə alırsa bu ehtimalın gerçəkləşmə ehtimalı çox daha aşağı olur. Həm zəhərli, həm də zəhərsiz zobun xərçəngə çevrilmə ehtimalı var. Amma bu bütün zob xəstələrinin risk altında olduğunu göstərmir. Onsuz da vaxtaşırı müayinə olunduqda xəstəliyin gedişatı nəzarət altında olur.
sifarişi verən: anonimlikdən zövq alan umbay

şahsevənlər

Azərbaycan türklərinin formalaşmasında iştirak etmiş subetnik qruplardan biri. Əslində şahsevənlər bir türk boyu və ya tayfa olmayıb, müxtəlif tayfaların nümayəndələrindən ibarət qrupdur. Türkiyə tarixçilərinin dediyinə əsasən şahsevənlər osmanlı təzyiqlərindən qaçaraq səfəvilərə sığınmış qızılbaş anadolu türkmənləridir (bəzi türkiyəli tarixçilər şahsevənlər arasında türkləşmiş kürd, gürcü, zazaların olduğunu iddia edir). Birinci Şah abbas dövründə ortaya çıxan bu tayfa birliyi səfəvilər ordusunda xüsusi yer tuturmuş. Tarix səhnəsində önəmli yer tutan şahsevənlər son olaraq qacar imperiyasının ordusunda iştirak etmişdilər. Şahsevənlər indi əsasən güney azərbaycanda (xüsusilə ərdəbildə), qum şəhərində, xorasanda, cənub qərbi iranda dağınıq halda yaşayırlar. irandakı nümayəndələri arasında köçəri həyat tərzini qoruyub saxlamış olanları olsa da, şimali azərbaycan şahsevənləri tamamilə oturaq həyat tərzini mənimsəmişdir. Şimali azərbaycanda aran zonasında və cənub rayonlarında (cəlilabad, lerik daxil olmaqla), həmçinin əvvəllər qarabağda daha çox məskunlaşdıqları deyilir. Əslində öz dialektlərini qorumuş şahsevənlərin danışığı onların anadoludan gəldiyini sübut edəcək qədər anadolu türkcəsinə bənzərlik göstərir. Məsələn, biz ədəbi dildə "keçdi" deyiriksə onlar bu sözü "geşdi" şəklində tələffüz edirlər. Həmçinin əfqanıstan qızılbaşları arasında, iraq türkmanları arasında da şahsevənlər var. Bir maraqlı fakt da şahsevənlərin iranın qum şəhərində həddən artıq çox olmasıdır. Belə ki, bu şəhər iranın din alimlərini, ruhanilərini yetişdirən şəhərdir. Yəni iranı idarə edən mollaların arasında bu azərbaycan türklərinə rast gəlmək heç uzaq ehtimal deyil.

qulyabani

Mənşəyi tam olaraq bilinməyən mifoloji varlıq. Bir çox xalqın mifologiyasında (yunan, fars, türk, ərəb və s.) fərqli adlarla təsvir edilir. Türk mifologiyasında qulyabanı, quleybanı, alarvadı, alqarısı kimi adlandırılan bu varlıq böyük ölçülü, insanabənzər, pis iy verən, ayaqları tərs bir canlı kimi təsvir edilir. Deyilənlərə görə qulyabani gündüz qəbirlərdə gizlənir, gecələri xortlayıb çıxırmış. Gecə vaxtı səhra və meşələrdə gəzər, insanları qorxudarmış. Qulyabani yeni basdırılmış cəsədləri qəbirdən çıxarıb yeyərmiş. Bəzi mənbələrdə qulyabaninin rastlaşdığı insanlarla güləşdiyi, uduzarsa qaçaraq uzaqlaşdığı, qalib gələrsə güləşdiyi insana ölümcül xəstəlik yoluxdurduğu deyilir. Həmçinin bu varlıq gecələr çöllərdə səfərdə olan insanları izləyər, onlar yorulub yatdıqda yaxınlaşaraq qanlarını içərmiş. Azərbaycanda da qulyabanilərin çox yaxşı at sürdüyünə inanılırmış. Əgər qulyabani tutularsa və yaxasına sancaq vurularsa insanın quluna çevrilirmiş.

amazing world of gumball

6-cı sezonu istisna baxmadığım bölümü qalmayan animasiyalı sitcom. Baxdığı hər şeydə məntiq axtaran, ssenaridə qopuqluq, boşluq gördükdə baxdığı hər nədirsə onu yerin dibinə soxan biri olaraq illərdir ki hipnotizə olunmuş kimi izləyirəm bu serialı. Bölümlərin bir çoxu bir-birindən qopuq, bəzilərinin sonu yarımçıq olsa da heç bir bölüm bir-birini təkrar etmir. Düşündürücü, sarkazmla dolu, fantastik aləmlə real aləmin tamamilə bir-birinə qarışdığı bu dünyanın heç bir qəhrəmanı ssenaridən kənarda qalmır. Hətta ən işəyaramaz, heç bir özəlliyi olmayan personajların belə (məs. Molly) niyə yoxa çıxdığını görə bildiyimiz bölümü var. Başrollar debil, yan rolların əksəriyyəti idiot. Amma bu qədər məntiqsizlik və fantaziyanın içində belə real həyata toxuna bilirlər. Məsuliyyətsiz, passiv ata Richard, dominant, çalışqan və sərt ana Nicole, əkiz kimi böyüyən (əslində böyüyə bilməyən) Darwin və Gumball, yaşına görə çox yüksək intellektli, buna görə də vaxtından öncə böyüməyə məcbur qalaraq sosial həyatı bərbad olan Anais. Hətta yeri gəldikdə bütün personajların böyüdüyü mühiti və həyat şərtlərini də yumorla göstərərək onları gözümüzdə günahsız obrazlara çevirə bilirlər. Belə qeyri-adi bir Cartoon network şahəsəridir gumball.

uyğur türkləri

Çox zəngin mədəniyyətə sahib türk xalqı. Rəqsləri, musiqiləri, hətta bəzən oxuyuş stilləri belə bizim folklorumuza inanılmaz dərəcədə bənzərlik göstərir. Amma xüsusilə uyğurların qədim rəqs növü olan "uyğur sama"-sı ən maraqlısıdır. Belə ki, bu rəqsin kökü türklərin qədim inanc sistemi olan orta asiya şamanizminə dayanır. Bura qədər təəccüblü bir şey yoxdur təbii ki. Amma bu rəqslər iran, iraq və azərbaycandakı şiələrin (xüsusilə şiə türklərin. Farslarda və ərəblərdə nisbətən fərqlidir) "sinədöymə" rituallarına çox bənzərdir. Bu da özünü cəfəri-şiə adlandıran türklərin şamanizmdən, daha dəqiq desək səfəvi dövründə dövlət dinimiz olan ələvilikdən qopmadığını göstərir:

(youtube: )

(youtube: )

dimash kudaibergenov

Çox geniş səs diapazonu (7 oktava olduğu deyilir) və möhtəşəm oxuma stili ilə tanınan qazaxıstanlı sənətçi. Bəs bu fitri istedad niyə hələ də bir "Rihanna" ya da "Justin bieber" qədər tanınmır? Əvvəla bu adam təəssüf ki geri qalmış bir asiya ölkəsində doğulub və böyüyüb. Baxmayaraq ki, başda ingilis dili olmaqla bir neçə dildə, opera, pop, rock, folk janrında mahnıları çox yaxşı ifa edə bilir, dimash hələ də bir dünya starı deyil. Musiqiçi olmasam da dimashın hər mahnıda öz qabiliyyətlərini göstərmək istəməsi, igor krutoy kimi bəstəkarların sırf dimashın geniş səs diapazonu var deyə xüsusi mahnılar bəstələməsi və bu mahnıların da hər dinləyiciyə uyğun olmaması dimashı geri salır. Bəlkə də özü fərqinə vardıqda bir dünya starı olacaq. yenə də bu möhtəşəm səsi dinləməyə dəyər:

(youtube: )

(youtube: )