yalnızlıq

Sosiallaşmaqla düzəldilməsi çətin olan bir məfhum. Yəni dost, sevgili falan tapmaqla düzəldiləsi bir şey deyil. Bəlkə sağlam dostluqlar qursan, vəziyyətin böyük bir hissəsini düzəldəcəksən, amma içini açacaq düzgün adamı tapmaq da çətindir. Sevgi də eynidi. Hətta dostluqla daha çox tətmin olarsan, nəinki sevgi ilə. Çünki sevgidə sahiblənmək istəyi var və gözləntilər də böyükdü. Cemre Demirelin bir sözü var idi, hansısa podcastında demişdi ki, biz sadəcə sevilmək istəmirik, istədiğimiz kəs tərəfindən istədiğimiz kimi sevilmək istəyirik. istədiğimiz kimi geyinsin, istəmədiğimiz adamla əlaqədə olmasın, istədiyimiz kimi oturub-dursun və s. Heç kim də belə ola bilməz və olmaq da istəməz. Olsa belə, onun özü fərd ola bilməyib, sənə nə faydası olacaq. Yenə də yaxşı dostluq və sağlam sevgi ancaq ağrıkəsici ola bilər, problemi yerli-dibli söküb atmaqda bunlar da acizdir. Hər şey əvvəl-axır səndən asılıdır.

Bir yerdən sonra yalnızlığının insan faktoru ilə əlaqəsi olmadığını başa düşürəm. indi yalnızlığın da növləri var, dilimiz kasaddı deyə elə hamısına yalnızlıq deyib ötüşdürüb keçirik. Being alone vəziyyəti sosiallaşmaqla düzəlir. Amma bu loneliness hər gün yüz nəfərlə ünsiyyətdə olsan belə içinə oturan bir şeydir. “Çıx çölə, qəşəng hava var, insanlarla qayna qarış” deməklə düzələn bir şey deyil yəni. Eksiztensial yalnızlıq kimidi və bunu da qəbul etməkdən başqa yol yoxdu. Qəbul etmək deyəndə də problemini başqa insanlarla ünsiyyətlə həll edə bilməyəcəyini başa düşməlisən, yoxsa sırf özünü tətmin etmək üçün aid olmadığın ortamlara girib çıxırsan.

Amma yalnızlıq nəyisə əldə etmək üçün güc verə bilər. Yenə dilimiz kasaddı deyə buna da yalnızlıq deyirik, amma bu daha çox solitude gedir. Yalnızlıqdan güc almaq kimi. Özünütəcrid də demək olar. Ən yaxşı halda belə dəyərləndirmək olar, problemi qəbullanıb, yoluna baxmaq. Yoxsa çox çəkilməz olur.

Bojack horseman'da da deyildiyi kimi: "It takes a long time to realize how truly miserable you are, and even longer to see that it doesn't have to be that way."

şəhid yaxını olmaq

Fəxr və acı hissini eyni anda yaşamaq, bağlanılması çox çətin yaraya sahib olmaqdır.

Başqa səbəbdən də yaxınını itirə bilərsən, xəstəlik, avto-qəza və s. amma yaxının şəhid olubsa, bunun üstəsindən gəlmək dəfələrlə daha çətin olur.

Üç il əvvəl xalamoğlunu xəstəlikdən itirdik, iki il əvvəl də əmimoğlu müharibədə şəhid oldu. Xalamgilə gedəndə bir şeyin fərqinə varmışam ki, nə qədər acı olsa da, artıq hallarını qəbullanıb yas abu-havasından çıxıblar. Qismət belə imiş deyib yollarına davam edirlər.

Yaxşı bəs əmimgil nə edir, kənddəki evlərinə icra hakimiyyəti yekə bir bayraq qoyub, ki bilinsin bura şəhid evidi. Evə girirsən hər tərəfdə şəhidimizin şəkilləri, divardan asılmış bayraq. Küçənin başına şəhidlərin şəkilləri. Unutmağa belə imkan vermirlər, biraz yaxşılaşmağa doğru gedən kimi icra hakimiyyətindən çəkiliş ilə üstündə şəhidin şəkli olan bir tortla gəlib uşağından onu kəsməyini istəyirlər. Bunun da adı olur şəhidin xatirəsini əziz tutmaq, vallah belə etməklə əziz tutulan tək şey şəhid yaxınlarının bağlanmamış yaralarıdı. Adım kimi əminəm, onlar hələ də ilk günki kimi yasdadılar. Nə həyatlarına davam edə bilirlər, nə də toparlanıb yas abu-havasından çıxa bilirlər.

Bir söz var e, ölənlə ölünmür. yaxının şəhid olanda həqiqətən sən də onunla ölürsən. istəməsən belə öldürürlər. Ağrı-acını basıdırıb yoluna da davam edə bilmirsən. Çünki sən şəhid atası, şəhid anası, şəhid övladı, şəhid qardaşısan. Sənə bunun qürurunu və fəxrini yaşatmaq istəyirlər. Amma bu hisslərin də üzüntü ilə bağlı olduğunu bilmirlər. Bir topa hisslər düyünüdü elə bil. Birini yaşayırsansa, digərini də yaşamalısan, ortası yoxdu. Qürurlananda belə üzüntü ilə qürurlanırsan. Sonra biri çıxıb deyir ki, sən şəhid atasısan, başını dik tut.

Şəhid ailələrinin əksəriyyətinin evində də divardan asılmış bayraq, həmin bayrağın önündə şəhidin rəsmi olur. Elə bunun özü şəhid yaxınlarının yaşadığı qarmaqarışıq duyğuların simvolu kimi bir şeydi.

gülümsədən mesajlar

“Nətərsən ə?”

Məktəb vaxtı bir sinif yoldaşım var idi. Hər cümlənin sonuna ‘ə’ artırırdı. “Salam ə”, “çıxanda məni gözlə ə”, “müəllim evə nə verib ə” kimi. Hərdən də fikrini sadəcə ə deməklə çatdırırdı. Nəsə danışırdın, danışırdın, sonda ə deyirdi. Başa düşdüm demək idi bir növ. Bunu da qəsdən etmirdi, tikə çevrilmişdi. Dərs danışanda nə qədər demək istəməsə belə hərdən özünü saxlaya bilməyib uzun cümlənin sonuna ə əlavə edirdi. Bizdə gülməkdən uğunub gedirdik. Xətrini çox istəyirdim, mənimlə də yaxın idi. 9-cu sinifdə həmin məktəbdən çıxdım. ondan sonra əlaqə biraz azalmışdı. o da məktəbi bitirən kimi əsgər getmişdi deyə əlaqəmiz yerli-dibli kəsilmişdi. Bayaq da wpda tanımadığım bir nömrədən aldığım bu mesaj gün boyu gülümsəməyimə səbəb olar yəqin: nətərsən ə?

yazarların ruh halı

Dağınıq, nə edəcəyini bilməyən, həyatın sonrakı mərhələsinə atılmaq istəməyən, demək istəyib də deyə bilmədiyi sözlərin verdiyi ağırlığın altında.

iyul ayının əvvəlində çox pis şəkildə düşmüşdüm, hələ də düşməyə davam edirəm. hərdən yeni biriləri ilə tanış oluram, həyatımda müsbətə doğru nəsə olur, amma ümumi yaxşıyammı, bilmirəm.

il boyu master hazırlığı, uni imtahanları, üstəgəl də işləyirdim deyə istədiyim şeylərə vaxt ayıra bilmirdim. bunun üstünə də adını belə qoya bilmədiyim, içindən çıxmaqda çətinlik çəkdiyim bir münasibət var idi. Bəlkə münasibət belə deyil idi, sadəcə mən belə adlandırıram. Müəyyən qədər istəklərimə çatdım, işdən də çıxdım, evdə qalıb martin iden sindromu yaşayırdım, bir sözlə. Siqaretə belə başladım, məktəbdə oxuyanda maraq üçün tək-tük çəkirdim, amma son 7 ildə siqaret çəkməmişdim.

bir şeyin fərqinə vardım ki, bütün qohumların gözü üstümdə imiş, iki aydı işdən çıxmışam, zəng vurmayan qohum qalmadı. Qrup yoldaşlarımın əksəriyyətinin işə girməsi və mənim onlarla müqayisə edilməyə başlanılmağım da ayrı bir dərd oldu. Əslində bikar da deyiləm, təcrübəyə gedirəm, amma məvacib yoxdu. Onlara görə uni bitdiyinə görə yaxşı bir yerdə işləməli imişəm. iş təklifləri də gəlir, sadəcə sırtıqlığıma salıb oturmuşam evdə. Çünki həqiqətən yorulmuşam. içimdən gəlmir. istəmirəm. Mental olaraq çökmüşəm. Nə deyim artıq. Təcrübəni də bacardığım qədər yola verirəm ki, işə götürməsinlər məni.

Keçən dəfə barracuda tısbağa haqqında entri yazanda yadıma düşmüşdü. Balaca vaxtı bir tısbağam var idi, başına itin oyununu açırdım. Demirəm, əzab vermək üçün edirdim, əksinə onu çox sevirdim. Elə bilirdim yaxşılığı üçün edirəm, amma tam əksinə imiş. Demək payız aylarında biologiya müəllimim vermişdi. Bala idi, bunlar da sən demə qış gələn kimi qışlayırlar, yəni yatırlar bütün qış. 1 ay oynaşdıq elədik, əlimlə yemək yedizdirirdim falan, sonra bu, yavaş-yavaş yatmağa başladı. Yatmağa başladı dediyim də gün boyu qınından çıxmırdı. Dedim indi tısbağa ölür, təcili nəsə etməliyəm. Götürdüm atdım suyun içinə ki özünə gəlsin, sudan çıxartdım o tərəfə bu tərəfə yelləyirəm, sonra yenə suya atdım, özü elə üzə-üzə suyun üzünə çıxırdı, yenə də əlimlə basırdım suyun altına. Yazıq heyvana waterboarding işgəncəsi edirdim bir sözlə, bir yerdən sonra tripə girib "malların yerini söyle" falan deyirdim. Nəsə də bunu demək olar hər gün edirdim ki, ölməsin. Səhər dururdum, məktəbə gedənə yaxın bunu soyuq su ilə oyadıb məktəbə gedirdim, gələndə də barmağımla əlləşdirirdim.

Amma çox yaxşı baxırdım, yeminə qədər hər şeyini alırdım. sadəcə elə bir psixologiyada idim ki, sanki verdiklərimin əvəzini istəyirdim. Sənə bu qədər baxıram, sənin bu qədər xərclərini çəkirəm, sən də yatma, əyləndir məni kimi fikirləşirdim. Həmin tısbağa çöldə zir-zibillə qidalanıb yaşasaydı, daha çox xoşbəxt olacaqdı sanki. istədiyi vaxt yatacaqdı, istədiyi vaxt da duracaqdı. Bir verib, beş almağa bənzəyirdi mənim o tısbağaya olan sevgim. Beləcə bütün qışı qoymadım yatsın. Yazda da bezib həyətə buraxmışdım.

Hal-hazırda özümü o tısbağa kimi hiss edirəm. Təcrübəyə belə gedəndə sanki o soyuq suya atırlar məni, axşam da evdəkilər, qohumlar barmaq edir və beləcə yatmıram. Mənim nəyimə lazımdı axı yazda qış yuxusu?

cerca trova

italyalı rəssam Giorgio Vasarinin Vecchio sarayının beşyüzlər divarına rəsm etdiyi Battaglia di Marciano freskası üzərində əsgərlərin daşıdığı yaşıl bayrağın üzərində yazılan, tərcüməsi “axtarsan, taparsan” və yaxud “axtaran tapar” olan latınca ifadə:



işin maraqlı tərəfi odur ki, leonardo da vincinin battle of anghiari adlı əsəri itmiş olaraq bilinir və tapılmırdı. Həmin freskanın vecchio sarayının divarlarında olması mənbələrdə öz əksini tapmış, lakin nə qədər axtarılsa da, sarayda da vinçinin çəkdiyi son freskaya dair izə rast gəlinmir. Daha sonra tədqiqatçılar vasarinin “cerca trova” mesajını rəhbər tutaraq da vincinin itmiş əsərinin bu freskanın arxasında ola biləcəyindən şübhələndilər. Bunun üçün araşdırmalar başlanıldı, amma vasarinin freskasını yerli-dibli sökə də bilməzdilər, ona görə freskanın üzərində altı balaca deşik açılaraq onun arxasından boya nümunələri alındı. Bu boya nümunələri ilə mona lisa portretində istifadə edilən boya nümunələri uyğunlaşmış, eyni zamanda freskanın arxasında hava boşluğu təsbit edilmişdir. Beləcə davam edən araşdırma nəticəsində açılan deşiklər və həmin boşluğa yeridilən balaca kameralar ilə da vincinin itmiş freskasının orada olduğunu müəyyən etdilər.

Bəziləri hesab edirdi ki, vecchio sarayında yanğın olmuş, yanğın nəticəsində da vincinin freskası ziyan görmüş, buna görə vasari onun yanğından ziyan görmüş freskası üzərinə təsadüfi olaraq Battaglia di Marciano əsərini çəkmişdir, amma vasarinin bunu qəsdən çəkdiyini deyənlər də var. Belə ki, vasarinin freskası çox böyük bir əsərdir (eni metr yarım, uzunluğu isə bir metr). da vinçinin əsəri isə nisbətdə balacadır (eni 63, uzunluğu isə 45 santimetr). da vinçinin son itmiş freskası isə balaca hərflər ilə yazılan “cerca trova” sözünün düz altında tapılmışdır:



da vincinin son freskası olan battle of anghiari:



ümumiyyətlə cerca trova’nın başqa bir məna ehtiva etdiyini, deyimin da vinci ilə hər hansı əlaqəsinin olmadığını, bunu məşhur italiyan atalar sözü olan “chi cerca trova” (axtaran tapar) ifadəsinə istinadən işlədildiyini müdafiə edənlər də var. Bu deyim, əsasən, problem axtaran şəxslər haqqında deyilirdi. Freskada cerca trova Florensiyaya qarşı vuruşan üsyançı ordunun yaşıl bayrağına çəkilib. bu döyüşü təsvir edən müasir tarixçilər üsyançı ordunun yaşıl bayraqlarının üzərində azadlıq haqqında yazılar olduğunu deyirdilər. Ola bilər ki, vasari burada florensiyanın düşmənləri ilə lağ etmək üçün onların bayrağına belə bir ifadə yazmış olsun. Çünki freska üsyançılara qarşı döyüşdə qalib gələn cosimo de medici üçün hazırlanmışdı.

azər axşam

Barəsində etdiyim yersiz zarafata görə az qala təcrübədən qovulacağım Azərbaycanlı aktyor/ tele aparıcı.

Deməli, dövlət orqanlarının birində təyinat ilə hələlik təcrübədəyəm. idarə rəisimiz də çox ciddi və sərt biridir. Adamın güldüyünü görən bir-iki nəfər olar ya yox. işə elə qaşqabaqlı gəlib-gedir. Təzəlikcə də həftədə 1-2 dəfə işçilərin keyfiyyət göstəricilərini artırma nə bilim nə təlimləri keçirilməyə başlanılıb. Bugün də ilk təlim olduğuna görə işçilərin iştirakına nəzarət etmək üçün idarə rəisimiz qoşulmuşdu.

Təlimdə söhbət təbii inhisar subyektlərindən düşdü. (Qeyd. təbii inhisar subyektləri odur ki, dövlət bəzi müəssisələrə qanunla müəyyən olunmuş sahələrdə inhisarın yaradılmasına imkan verir. Yəni bu qurumların qurduqları monopoliya tamamilə qanuni və əsaslıdır. Məsələn “Bakı Metropoliteni” QSC, “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC və s.) işçilərə sual verildi ki, hansı təbii inhisar subyektlərini tanıyırsınız. Biri Azərişıq dedi, biri Azərqaz, bu münvalla cavablar Azərsu, Azərenerji deyə gedirdi, təlimçi də mənə baxdı, mən də Azər Axşam dedim. Deməz olaydım, amma özümü saxlaya da bilməzdim. Yanımda bir-iki şöbə işçisi gülmək istədi, idarə rəisimizin sərt baxışlarını görüb özlərini yığışdırdılar. Rəis də elə bil böyük bir cinayət törətmişəm kimi mənə baxmağa davam edirdi. Yəqin ki, təcrübəçi olduğumu da bilmirdi, çünki çıxanda şöbə müdirinə mənə bildiriş yazılmasına dair təlimat verib. Bildiriş dövlət qulluqçuları barədə qəbul edilən intizam tənbeh tədbirlərindən biridir. Bu bildiriş ilə də vəzifə maaşı 5 faizdən 30 faizə qədər azaldıla bilər. Təcrübəçiyəm e mən, təcrübəçi, heç maaş almıram. Olmayan maaşımın 20%-ni tutdular bir sözlə. Belədə ki, rəis təlimat verib, şöbə müdiri kimdi ki, onu icra etməsin.

Bizim şöbə müdirinin də elə zarafatları var ki, hələ də müəyyən etməmişəm, işçilər doğurdanmı zarafata gülürlər, yoxsa zarafatı şöbə müdiri edir deyəmi gülürlər. Keçən dəfə anektod danışır; deyir, bir dəfə səyyar vergi yoxlamasında (qeyd 2. səyyar vergi yoxlaması vergi orqanı tərəfindən vergi ödəyicilərinə məxsus obyektlərdə keçirilən operativ vergi nəzarət növlərindən biridir. Bunun digər forması kameral vergi yoxlamasıdır. Kameralda heç yerə getmədən kompüter üzərindən vergi ödəyicilər üzərində nəzarəti həyata keçirirlər, səyyarda isə adından da göründüyü kimi birbaşa obyektin özünə gedib yerində yoxlamanı həyata keçirirlər.) bir müfəttiş yoxlama üçün gözəllik salonuna gedib. Həmin gözəllik salonuna da kişilərin girməsinə icazə vermirmişlər. Hamı qışqırmağa başlayıb ki, bu kişinin burada nə işi var. Çıxartmağa çalışıblar. Müfəttiş də ağsaqqal biri olub, deyib ki, "xanım, mən kişi deyiləm, vergi işçisiyəm”. (yəni bura vergi işçisi kimi gəlmişəm, məni çölə çıxara bilmərsiniz.)

ilahi, necə uğunub gülürdülər, yanımdakı stuldan yıxılırdı az qala. Mən anektoda yox, işçilərin belə reaksiya verməsinə gülürdüm. Görəsən, gələcəkdə mən də belə olacam, nə bilim işçilərin gözünə girmək üçün çayla içməyə özümlə pryennik alıb gətirəcəkdim ya da ucuz olsun deyə oktyabr ayından zəng vurub məzuniyyət günlərim üçün təyyarə bileti alacaqdım? onsuz mənim məqsədim bu deyil. Dövlət orqanında işləməyi özümə bir pillə kimi görürəm. Yenə də qəribə oldum biraz.

Hələ təzəlikcə şöbə müdiri saçıma ilişib ki, uzundur, get kəsdir. Ay başına dönüm, əgər mənim gördüyüm iş qənaətbəxşdirsə, sənə nə saçım necədir, nəyə gülürəm, nə haqqında zarafat edirəm, neticeye bax da, haticeni neyniyirsən.

Bir onu bilirəm ki, olmaq istədiyim yer bura deyil, amma olmaq istədiyim yerə gedən yol burdan keçir. Biraz dövlət tərbiyəsi alsam, özümə gələrəm bəlkə.

mühiti dəyişmək

Character development’də müstəsna rol oynayan fəaliyyət. Normal həyatda 1 ilə baş verə biləcək şəxsi inkişafa mühiti dəyişmək ilə 1 aya çatmaq olar.

Ümumiyyətlə mühiti dəyişmək deyəndə müəyyən bir müddətlik yaşadığın həyatdan tamamilə fərqli və yeni həyat yaşamağı, yeni insanlarla tanış olmağı nəzərdə tuturam. Belə edəndə insanda öz həyatına kənardan baxmaq bacarığı da yaranır: əskiklərini müəyyən edirsən, üstünlüklərini görürsən, ən əsası insanlarla münasibətinə nəzər sala bilirsən.

Normal həyatda fikir yayındıran nüanslar çox olur. Bunlardan uzaqlaşanda fikirlərin və problemlərin də avtomatik su üzünə çıxır deyə onları görmək, onlar barədə fikirləşmək, nəticə çıxarmaq daha rahat olur. Eyni zamanda qayıdanda da nəyi edib, nəyi etməməli olduğunu müəyyən edirsən. Getdiyin adam ilə qayıtdığın adam eyni olmur bir sözlə.

Elə bil bir çevrənin içində yaşayırsan, həmin çevrənin kənarına çıxmalısan ki, yolunda getməyən şeyləri görə və onları aradan qaldıra biləsən.

Əvvəl əsgərliyə getmək istəmirdim və vaxt itkisi adlandırırdım. Lakin indi dəhşət şəkildə getmək istəyirəm. Əslində bu il gedəcəkdim, ailəvi məsələlərə görə magistratura ilə əsgərliyi 2 il təxirə saldım. Amma təhsil həyatımı başa vurduqdan sonra mütləq şəkildə əsgərliyə getməyin lazım olduğunu bilirəm. Mənə ən azı bir il fərqli mühit lazımdır ki, özlüyümdə bəzi şeyləri müəyyən edə bilim.

Keçən dəfə bu məsələni bir dostuma danışırdım. Dedi, xaricə get də, akademik göstəricilərin də yaxşıdır, al sənə mühit dəyişikliyi, neyniyirsən əsgərliyi. Amma niyəsə xaricə gedəndə əsgərlikdəki kimi mühit dəyişikliyinə məruz qalacağıma inanmıram. Tak şto əsgərliyə getməliyəm e. Gedib peşman olsam belə yenə də getmək istəyirəm.

Bir tərəfdən də xaricə də açılsam yaxşı olar deyə fikirləşirəm. Deyəsən belə getsə mən iş həyatına ciddi şəkildə 30 yaşımda falan başlayacam. Əşi hara tələsirik, oturmuşuq da özümüz üçün.

əhəmiyyətli olmaq istəyi

Bütün insanların əsas təşəbbüsü. Basic instinklər olan çoxalmaq və həyatda qalmaq instinkləri ilə yanaşı insanların içində əhəmiyyətli olmaq instinkti də vardır. Elə insanı heyvandan fərqləndirən ən əsas fərq budur, yoxsa çoxalmaq və həyatda qalmaq bütün canlılarda olan instinkdir.

Hər birimizin içində bu aclıq var, hamımız əhəmiyyətli olmaq istəyirik. Tarix boyu insanoğlunun etdiyi bütün coğrafi kəşflər, texnoloji inkişafların hamısı da bu instinktin nəticəsidir. Yoxsa qədimdə varlı insanlar ekspedisiyaları maliyyələşdirməzdilər. Hansı ki, bunu o şərtlə edirdilər ki, kəşf edilən yerlərə onların adlarını versinlər. Yəni məqsəd insanlıq üçün bir şey etmək deyil, özünü əhəmiyyətli hiss etmək istəyidir.

Gördüyü işdən asılı olmayaraq hamının içində olan bir istəkdir əhəmiyyətli olmaq istəyi. Əslində hər bir insan bu cəhətdən oxşardır, aramızda olan yeganə fərq isə əhəmiyyətli olmaq istəklərimizi necə tətmin etməyimizdir. Kimisi bunu siyasətə atılmaqla edir, kimisi musiqi ilə məşğul olmaqla, kimisi akademik fəaliyyətlə, kimisi də yazmaqla.

Əhəmiyyətli olanda insan da özünü yaxşı hiss edir. Yəqin bilirsiniz, Haluk Levent son illərdə özünü xeyriyyəyə adayıb. Bir dəfə müsahibə verəndə muxbir soruşur ki, bəs nəyə görə belə bir yol seçdiniz? Haluk Levent də ‘’özümü yaxşı hiss edirəm ona görə” deyir. Qısa və konkret. Dərinə ensək hər bir əməlimiz bunun üçündü belə baxanda.

Amma ən böyük ərdəm bilirsiz hardan başlayır. O ki nəsə edilir, bundan da hər hansı qarşılıq güdülmür. Söhbət təkcə maddi qarşılıqdan getmir, mənəvi qarşılıqdan da gedir. Bəlkə də çox böyük bir şey edirsən, amma bunun qarşılığında əhəmiyyətli olmaq istəyini tətmin etmirsən. Bu əslində çox təhlükəli nəticələrə də səbəb ola bilər.

Məsələn breaking bad serialında walter white obrazını misal gətirə bilərik. Xarakter analizi etmək istəmirəm. Amma çox gözəl nümunədi. Qısa şəkildə deyim, walter white cavanlığında kimya sahəsində araşdırma qrupunda olur, daha sonra ayrılır. Ayrılan kimi də həmin qrupun araşdırmaları qızıl dəyərinə minir və tələbə yoldaşı bunu davam etdirir, şirkət açır, milyonlar qazanır. Amma walter white o qədər kimya biliyi ilə məktəbdə onu ciddiyə almayan şagirdlərə kimya dərsi deməyə davam edir, ikinci iş kimi də təkər qaraldır. Öldürülmüş potensial, özünü o qədər inkişaf etdirməyinə rəğmən əhəmiyyətli olmaq istəyinin tətmin edilməməsi. Belə adamlara bir balaca qığılcım lazımdı ki, partlasınlar. O qığılcım da walter’in xərçəng xəstəliyinə tutulmasını öyrənməsi ilə baş verir. Serial boyu walter hər şeyi ailəm üçün edirəm deyir. Lakin final bölümündə bir səhnə var orda "bütün bunları ailəm üçün yox, özüm üçün edirdim, çünki bu işdə yaxşı idim" deyə yoldaşına deyir. Walter white meth satmaqla əhəmiyyətli olmaq istəyini tətmin edə bilmişdi. Çünki demək olar bütün kartellər, narkotik biznesi ilə məşğul olanlar onun hazırladığı meth’in paylayıcısı olmaq istəyirdilər.

Qısa şəkildə desək, bu istək vaxtaşırı tətmin edilməlidir. Hələ ortada güclü potensial var və bu istək tətmin edilmirsə, ya insan daha da balacalaşır, cılızlaşır, yox olur ya da bir qığılcım gözləyir ki partlasın.

stranger things

Kate bush’un running up that hill mahnısını musiqi platformalarında birinci sıraya yerləşdirən neftlix serialı. Mahnı qəşəndi, sözüm ona deyil amma serialda bu mahnıdan dəhşət çox istifadə etmişdilər. Bütün sezon toplasan bəlkə 1 saata yaxın müddət bu mahnıya həsr olunub. Hər bölümdə Max hara gedirdi, bu mahnını da onunla birlikdə verirdilər. Başa düşürəm, musiqi ilə vecnanın beyninə girməsinə mane olmaq istəyirsən. Amma nujenni sənin başqa bir sevdiyin mahnı yoxdur. Fərqli bir şey qoş da. Qoş ordan Kendrick Lamar flan yellən də özün üçün.

Amma sonuncu sezonu çox xoşuma gəldi. Ümumiyyətlə hər sezon əvvəlkindən daha maraqlı olur. Serialı maraqlı edən əslində ümumi hekayə yox, onu necə işləmələri idi. Ssenaristlər, necə deyərlər, hekayələri yazıb daha sonra hamısını bir nəticəyə çıxartmışdılar. Belə deyək, fərqli obrazlar arasında paralel şəkildə 3-4 ayrı hekayə olur. Sonda isə bir səhnə olur ki, bütün bu hekayələr bir yerdə kəsişir. Bax orda goosebumbs olursan. Bu səhnə də 20-25 dəqiqəlik olur, və sezon boyu bütün hekayələr ən yüksək zirvəsinə çatır. Sağolsunlar, burda da kate bushun mahnısını qoymuşdular. Bir ara max-ın qulaqcığı qırılır, sevindim ki, fso da kate bushdan canımız qurtardı, amma xeyri olmadı. Rejissor elə hər yerdə bu mahnıdan istifadə edirdi.

Bir də bu sezonda hekayədə olan boşluğu doldurublar. Əvvəl baxanda deyirdim, hə, maraqlıdı flan amma ciddi bir boşluq var: bu hadisələr niyə yaşanır, nəyə görə belə şeylər olur. Onu açıqlamırdılar deyə biraz mənasız gəlirdi. Sən demə, bütün sirr kate bush’un mahnısında imiş ahaha zarafat edirəm. Amma Vallah ürəyim doludu. Sən o boyda milyonluq büdcəsi olan serialsan, niyə özünü hər proqramda eyni mahnıları dönə-dönə işlədən dünya tv-nin “həzin nəğmələr” verilişi kimi aparırsan?

Sezonun ikinci hissəsində running up that hill'i serialın theme musiqisi ilə miksliyib vermişdilər. Bu biraz yaxşı idi, cəhənnəm, fərqli bir şey eşidirdik.

(youtube: )

linkedin

Daha çox işgüzar əlaqələrin qurulması üçün istifadə olunan sosial şəbəkə. Əvvəl belə rəsmi məsələlər, kariyeradakı uğurlar facebook-da paylaşılırdı. indi isə bunu linkedin əvəz edib. Heç olmasa facebook-da uğuru paylaşanda kənddəki qohumlar “tabrik ediram, bajioğlu”, “faxrimizsan”, “evdakilara salam de” kimi səmimi sözlər yazırdı deyə sünilik o qədər də çox olmurdu.

Biznes həyatı haqqında qısa təəssüratın yaranması üçün linkedinə daxil olaraq 5-10 dəqiqəlik surfing etmək kifayətdir. Hər iş mühitində olduğu kimi burda da hamı özünü isbat etməyə, gözə soxmağa çalışır. Bir yerdən sonra “i am thrilled to announce that…..” ilə başlayan yarım səhifəlik text görəndə avtomatik başa düşürsən ki, text’ı yazan ya harasa qəbul alıb, ya da ki sertifikat veriblər, onu paylaşır.

Bunları görəndə Cem Yılmazın xarici dil ilə bağlı stand up-ı yadıma düşür. Elə bil həqiqətən bir postla illərin ingilis dili biliyini istifadə etmək istəyirlər. Ay nə bilim, thrilled to announce-lar, nevertheless-lər, supposed to be-lər, profilic-lər, exaggerated-lər, daha nələr, nələr.

Hərdən fikirləşirəm ki, işəgötürən olsam, doğurdan da belə şeylərə görə kimisə işə götürərəm? Uğuru göstərməyə heçnə demirəm. Göstərilməlidi. Woody Allenin də dediyi kimi “nailiyyətin 70%-i onu göstərməkdən asılıdır.” igidi öldürək, haqqını da yeməyək. Platformadan layiqincə istifadə edənlər də var. 10-15 nəfər izləyirəm ki, ixtisasları ilə bağlı faydalı məlumatlar, məqalələr paylaşırlar, iş həyatı ilə bağlı məsləhətlər verirlər. Girib baxırsan, irəliləyəcəyin yol haqqında təəssürat yaranır. amma ortada bir uğur olsun, sonra göstər də bunu. Birinci kursdan linkedin hesabı açıb, hər getdiyin kursdan sertifikat alıb, bunun üstünə də translate, grammarly köməyi ilə yarım səhifəlik text yazaraq paylaşmaq təkcə mənə mənasız və boş gəlir?

ezra miller

Getdikcə we need to talk about kevin filmində canlandırdığı obraza bənzəyən amerikalı aktyor.

Deməli, Ezra Millerin 3 azyaşlı uşağı anaları ilə birlikdə şəraiti uşaqlar üçün yaxşı olmayan həyət evində saxladığı məlum olub. Eyni zamanda evin kənarında başıboş, sahibsiz silahlar da tapılıb. Hələ Ezra'nın bir yaşındakı uşağın ağzına mərmi sıxdığı da iddia edilir.
(baxma: we need to talk about ezra)

dostluq

Hərdən elə biri ilə tanış olursan ki, enerjin o dəqiqə üst-üstə düşür və bir-birinizi cəlb edirsiniz. Çox qısa zamanda qaynayıb qarışırsan. Aranızda dialoq olmasa belə yaxınlıq hiss edirsən. Elə bil 40 illik tanışındı.

Bu yaxınlarda təcrübə proqramına müraciət etmişdim, dünən də seçim mərhələsi idi. içəri girəndə gəldim bir nəfərin yanında oturdum, yavaş-yavaş söhbət etməyə başladıq. Sonra başqaları da gəldi və ümumi aramızda səssizlik oldu. Mən də ortamı yumşaltmaq üçün bir zarafat etdim, özü də çox şit zarafat idi. Belə zarafatları da ancaq yaxın adamların yanında edirəm, deyirik, gülürük. Mənim zarafatıma qarşılıq o da bir zarafat etdi. Bundan sonra daha çox simpatiyam yarandı ona.

Seçim mərhələsi başlayana qədər ixtisas və ümumi təcrübə proqramı haqqında xeyli söhbət etdik. Seçim mərhələsi də qrup tapşırığı kimi bir şey idi. 100 nəfəri 12 qrupa bölüb tapşırıq verirdilər. Yuxarı çıxanda öyrəndik ki, ikimiz də eyni qrupa düşmüşük. (baxma: Təsadüfün beləsi)

Mərhələ də ondan ibarət idi ki, tapşırıq verirdilər və 20 dəqiqə ərzində həmin tapşırıq əsasında təqdimat hazırlamalı, şifahi şəkildə bunu təqdim etməli idik və hər qrup üzvünə də 2 dəqiqə vaxt düşürdü. Necəsə oldu, ona vaxt az düşdü, və demək istədiklərini tam deyə bilmədi. Buna görə biraz pis olduğunu hiss etdim. Ondan sonra mən danışmalı idim, vaxtımın bir dəqiqəsini öz danışığıma sərf elədim, və fikrimi tamamlamalı idim, bu anda “qrup yoldaşımın bununla bağlı maraqlı təklifi var” deyib topu ona atdım. O da biraz duruxdu amma özünü itirmədən qabağa gəlib danışmağa başladı, elə bil gözləyirdi belə bir şeyi. Danışığının qurtarmasına yaxın mənə söz verdi, mən də öz əlavələrimi etdim və təqdimat boyu danışdığım fikirləri tamamladım. Aramızda yaxşı harmoniya yaranmışdı, elə bil hazırlaşıb çıxmışdıq ora. Düzü, verilən 2 dəqiqəni 4 dəqiqə etdik, amma sağolsunlar təşkilatçılar bunu problem etmədilər, sona qədər qulaq asdılar.

Elə bir xasiyyətim var ki, tanımadığım ortamda və adamlar içərisində dəhşət sıxılıram. Amma həmin yerdə bir nəfər yaxın bildiyim adam varsa, abırsız həyasız biri oluram. Demək, seçim mərhələsinin əvvəlində və sonunda kofe fasiləsi oldu. Əvvəldə heç kimi tanımadığıma görə gedib özümə çay süzməyə belə çəkinirdim, bir dənə sirab götürdüm onu içirdim elə. Seçim mərhələsi bitəndən sonra isə getdik həmin yerə və yemədiyimiz şirniyyat qalmadı. Çayı kofeyə qatıb gülə-gülə içirdik. O hala gəlmişdim ki, 3 saat əvvəl çay süzməyə çəkinən biri şirniyyatın üzərinə çay üçün qoyulmuş limonu sıxaraq yeyirdi.

Çıxandan sonra ikimiz də metroya düşdük. Yol boyu da xeyli söhbət etdik. Cəsarət edib nömrəsini də istəyə bilmədim ki, bəs nə qəşəng tapışmışıq da, bir də harda görəcəyik bir-birimizi. Nə deyim, ümid edirəm, təcrübə proqramına seçilərik, ya da həyatın başqa bir məqamında yenidən qarşılaşarıq. (baxma: bir xatirə qaldı səndən)

leyla ile mecnun

Duyğusal və mizah ilə dolu səhnələrindən əlavə başqa filmlərə etdiyi saysız referenslər ilə də könlümə taxt qurmağı bacarmış serial.

Deməli serialın 21-ci bölümü ən bəyəndiyim bölümlər arasına girməyi bacardı. Ümumiyyətlə serial boyu referenslərə zaman-zaman yer verilir amma bu bölümdə yaxşı mənada işin “ağını” çıxartmışdılar.

Mecnunun 25 dəqiqəlik yuxusunda the legend of 1900, titanic, cast away, lost, eyes wide shut, inception, mr. nobady kimi serial və filmlərə istinad edilir və bu da elə ağıllı şəkildə edilir ki, heç bunlardan xəbərin olmasa belə hekayənin ümumi axışını yenə də tuta bilirsən. Amma hiss edirdim ki, referenslər bundan daha çoxdur və bunlar isə sadəcə mənim tutduqlarım idi. Bir sözlə üzərində saatlarla söhbət ediləsi bölüm idi.

sözaltı günlük

Neçə gündür ki, fikirlərim çox qarmaqarışıqdı. Fikrim özümdə deyil desəm, vəziyyətimi daha yaxşı ifadə etmiş olaram. Anam demiş, huşsuz-başsız bir şey olmuşam. Keçən dəfə zibili paltaryuyan maşına, çirkli paltarı da zibil qabına atdım. Maşın işə salınmamış evdəkilərin xəbəri oldu, bir təhər zibili çıxartdılar paltaryuyan maşından. Bayaq da işə gələndə evin qapısını açıq qoyub evdən çıxmışam. Yaxşı ki, evə oğru girməmiş qonşulardan biri görüb xəbər edib.

Ümumiyyətlə yol gözləmək və yaxud kimdənsə nəsə hərəkət gözləmək çox pis bir şey imiş. Ağıl, fikir qalmır adamda, bütün diqqətin orda olur. Əslində səbrli biriyəm. Konkret vaxt olsa, o vaxta qədər gözləyə bilərəm. Amma bilinməzliyə gələ bilmirəm də. Gözləyirəm, amma nəyi və nə vaxtı gözləyirəm, bax onu bilmirəm. Qalmışam belə. (baxma: bu aşk meşk işleri bize göre değil, arkadaş)

Yəqin eternal sunshine of the spotless mind filmini hamı bilir. Orada məsələn bir aparat var, bu aparat vasitəsi ilə yaddaşından istədiyin hadisələri və kəsləri sildirə bilirsən. 21-ci əsrdə bir mənalı olaraq ixtira olunmalı aparat bu aparatdı (baxma: change my mind). Bəlkə də artıq belə aparat var, amma kütləvi istifadəyə verilmir. Amma bu aparatdan istifadə edilsə, insanların məhsuldarlığı 3-4 dəfə artar. Hardansa yadına bir hadisə düşür, ya da bir nəfər. Başlayırsan boş divara baxıb onun haqqında fikirləşməyə, iş güc də qalır qıraqda. Ayılıb görürsən ki, 1 saatdı elə boş-boş divara baxmısan.

isti və ağcaqanad da bir tərəfdən əsəblərimi tarıma çəkir. Onsuz gün ərzində 6-7 saat yatıram, onun da 2 saatı ağcaqanadların vızıltılarına qulaq asmaqla keçir.

Hələ dünən evə gəldim, yatana qədər təxmini 20 dənəsini öldürdüm, dərman yandırdım, sonra ağcaqanad üçün rozetkaya taxılan göy rəngdə aparat olur, onu da taxdım. Axşam eşidirəm yenə vızıldayırlar. Yatmamışdan əvvəl heçnə yox idi axı, necə peyda oldu bunlar. Şübhələnirəm ki, evə gizli keçid flan açıblar, elə daxil olurlar, ya da haradasa gizlənirlər, dərmanın təsiri keçəndən sonra ortalığa çıxırlar. Bir gün tapacam onların zulalarını.

Hələ səhər qaşına-qaşına oyanıb qarınları qan ilə dolu ağcaqanadların tavandan və ya divardan asılı şəkildə görəndə lap əsəbiləşirsən. Əvvəllər həmin ağcaqanadlara dəymirdim və fikirləşirdim ki, onsuz bunları öldürsəm nə olacaq, öldürməsəm nə olacaq. Həm də bu ağcaqanadlar digərlərindən fərqlənirdilər. Dərmandan, divara əzişdirilib öldürülmə təhlükəsindən qurtulmuş, qanı məharətlə əmmiş ağcaqanadlar olduqlarına görə onlara müəyyən qədər hörmətim də var idi. Ona görə dəyib dolaşmırdım. Amma sonra ağcaqanadlar haqqında sənədli filmə baxanda öyrəndim ki, əslində ancaq dişilər qan ilə qidalanırlar, onu da çoxalmaq üçün edirlər. Yəni bir ağcaqanadın çoxalması üçün proteinə ehtiyacı var, o proteini də qandan alırlar. Erkəklərin isə qana ehtiyacı yoxdu, onlar çiçək şirələri ilə kifayətlənirlər. Uzun sözün qısası, çoxalmasınlar deyə bunları da öldürməyə başladım. Amma ehtiyatlı olunmalıdı, çünki ağcaqanadları bu şəkildə öldürəndə divarda qan ləkəsi qalır. Söhbət əməlli başlı qan ləkəsindən gedir, ya uçurdub göydə tutub öldürməlisən, ya da dərman ilə.

Təzəlikcə belə bir informasiya da öyrənmişəm ki, ümumiyyətlə bu ağcaqanadların ekosistemə hər hansı şəkildə faydası belə yoxdur. Yəni ağcaqanadlar məhv olsa, nə ekosistem pozulacaq, nə də dünyada hər hansı dəyişiklik baş verəcək. Erkəkləri çiçək şirələri ilə qidalandığına görə tozlanmaya biraz kömək edir, amma onlarsız da bu tozlanma baş verir. Arılar kimi deyillər yəni. Bir sözlə sadəcə gün-güzəranını zəhər etmək üçün var olan bir həşəratdır ağcaqanad.

Niyə belə bir entri yazdım bilmirəm. Dəxlisiz, mənasız bir şey oldu, amma neçə gündür bu ağcaqanadlara bəslədiyim “fikirləri” bir yerə tökməliydim. Bəlkə də başqa səbəblər var, başqa şeylərə əsəbiləşirəm, və acığımı yazıq ağcaqanadlardan çıxıram. Ola da bilər, olmaya da bilər. Olmayada bilər. Hansı düzgündür görən? “olmaya da bilər” qəribə gəldi bir anlıq. Aşk bu seve bilir de, tuzaklar kura bilir de, samimi oluyor derken, mesafe koya bilir de. Nəysə yaxşı deyiləm bu aralar.

qara mizah

Həssas və sensitiv olan, və buna görə haqqında çox da danışılmayan mövzular barədə ofensiv zarafat etmək. Əslində bu sensitiv mövzular barədə bir yerdən sonra danışılmalıdır, sadəcə haqqında zarafat etməsən, faktı olduğu kimi göstərsən belə yenə bu mövzular insanları narahat edir və bu barədə adam çox danışmaq istəmir. Qara mizah isə bu mövzuları danışmaq o tərəfə bunlar haqqında zarafat etmək cəsarətini özündə tapır. Ona görə Qara mizah edənlər böyük linçə məruz qalırlar. Yəni bir növ evimiz çirkli görünməsin deyə bütün zibilləri xalçanın altına yığırıq, bir nəfər gəlib həmin xalçanı qaldıranda və bu barədə zarafat etdikdə həmin adamı linçləməyə başlayırıq. Halbuki həmin zibilləri yaradan və xalçanın altına yığan elə özümüzük.

Haqqında söhbət düşəndə “ürəyim sıxıldı e, gəl başqa şeydən danışaq” kimi ifadələrin işlənildiyi mövzular barədə zarafat etməkdir bir növ qara mizah. Sadəcə bu mövzular, haqqında danışılmalı mövzulardır, amma həqiqətən də danışanda adamın “ürəyi sıxılır” deyə ən yaxşı yol zarafat edə-edə bunları gündəmdə saxlamaqdır.

Məsələn Türkiyədə porçay qara mizah etdiyinə görə linçə məruz qalmışdı. Porçayın etdiyi qara mizah da “baba, sütün çok acı” ifadəsi ilə bağlı idi. ifadə isə bir psixoloqun yazısından götürülüb. Həmin yazıda psixoloq praktikasında bir uşağın “babamın sütü çok acı” sözünə diqqət çəkir. atası uşağa xarab və yaxud acı süd verib, onu demək istəyir uşaq? yox, burada atası tərəfindən oral penetrasiyaya məruz qalan uşaq spermanın dadını “acı süt” kimi təsvir edir. Çünki atası uşağı “bu südü iç, boyun uzanacaq” deyə aldadır. Bu barədə xəbər çıxsa, çox güman 20 günə yaddan çıxar, və həmin “xalçanın altına atılar” amma qara mizah bu məsələnin daha böyük bir kütləyə yayılmasını və aktual qalmasını təmin edir.

Başqa bir misal kimi, bo burnhamı misal çəkə bilərik. Bir standup-ın da “if i fuck a kid, i'am a pedophile, but if a kid fucks me, i'am the pedophile again? twice in a week? what is this?” kimi bir ifadə işlətmişdi. Bunun da background’u ona dayanır ki, amerikada bir seksual manyak uşaqlarla cinsi əlaqədə olduğuna görə polis tərəfindən tutulur, məhkəməyə gətiriləndə qurbanlarından bəzilərini özünə anal yoldan penetrasiya etməsinə görə zorladığını deyir və az cəza almaq üçün həmin halların pedofiliya aktı kimi sayılmamasını istəyir. istəyi bax da

Göründüyü kimi qara mizah etmək belə həssas mövzularla məzələnmək cəsarətində olmaqdır. Təbii ki, qara mizah sadəcə cinsəl istismar ilə bağlı deyil, eyni zamanda din, siyasət, soyqırım kimi məsələlər ilə də bağlı ola bilər. Məsələn, bu yaxınlarda holocaust qurbanlarının abidəsiylə məzələnən qız twitterdə gündəm oldu. Həmin qızı yaxından tanıyıram və qrup yoldaşım olub. Deyib gülən şən bir qızdı, necə ki, yuxarıda göstərdiyim misallarda porçay ilə bo burnhamın bu barədə zarafat etsələr belə pedofil və yaxud cinsəl istismarçı olmadığı kimi, bu qızın da nə içi elə fəsaddı, nə də ki onun həmin soyqırım qurbanlarına hörməti yoxdur. Adı üstündə zarafatdı sadəcə. Uğurlu bir zarafatdır mı? yox, bu qədər linçə məruz qalmalı idi mi? yenə yox. Şəkilə söz deyənlər isə ümumiyyətlə qara mizahdan xəbəri olmayanlardı. Yəni sizin probleminiz o qızla deyil, sizin probleminiz qara mizahla, və yaxud o xalçanın altında olanlarla bağlıdır.

Bir də bir şeyin fərqinə vardım ki, linç etməyin də bir mədəniyyəti var və Azərbaycanda bu da hər şeydə olduğu kimi ən aşağı səviyyədədi. iradı bildirməyi başa düşdük, day nəslinə qədər söymək nədi. Hələ yaxşı ki, bu şəkil twitterdə paylaşılıb, ora biraz “səviyyəli, intellektual” adamların yeridir. Facebook, instagramda paylaşılsaydı, bu post daha böyük və şiddətli şəkildə linçlənilərdi.

kişilərin ağlaması

Azərbaycan kimi oğlanlara balacalıqdan ağır olmağın, gözü sulu olmamağın aşılandığı bir ölkədə nadir görülən bir hadisədir. Böyüdükcə daha da ağlamağa qarşı bir fobiya yaranır kişilərdə. Yaşadıqları dərdi-qəmi içlərinə atdıqlarına görə, həmin dərd qəm onların ya zahiri görkəminə, ya da səhhətlərinə təsir edir. Əmimin timsalında bunun çox yaxşı şahidi oldum.

ikinci Qarabağ müharibəsi zamanı əmim oğlu şəhid olmuşdu. Xəbərdən sarsılsam da, ilk eşidəndə ağlamamışdım. Ümumiyyətlə çox nadir hallarda ağlayan biriyəm. Şəhid xəbərini alan kimi tələm-tələsik kəndə getmişdik. Yol-boyu fikir içində, qaşlarım çatıq və əsəbi idim. içimdən heç kəndə çatmaq istəyi belə keçmirdi, onsuz halım pis idi, ordakı vəziyyəti görüb daha da üzüləcəkdim. Kəndə çatdıq, maşın ilə əmimgilin evinə tərəf gedirdik. Yol boyu artıq ağlaşma səslərini yavaş-yavaş eşitməyə başlamışdıq. Bunu da deyim ki, mənə babamın adını qoyublar. Buna görə əmi, bibim oğlanları hərdən məni baba deyə çağırırdılar. Çatanda hələ cənazə evdən çıxmamışdı. Bibim məni gördü, əlimdən tutub ağlaya-ağlaya tabutun yanına gətirdi, hiss edirdim ki, artıq dözə bilməyəcəm. Bibimin tabutun yanına gələrək “qalx, görmürsən, baban gəlib” sözünü deməyi ilə mənim hönkürtü ilə ağlamağa başlamağım bir oldu. Onsuz yol boyu dolmuşdum, bibimin bu sözü ilə də bir xeyli ağladım. Həyatımda bəlkə bir iki dəfə belə ağlamışam ya yox. Özümə ələ alandan sonra gözlərim əmimi axtarmağa başladı. Onu tapıb baş sağlığı vermək istəyirdim. Tabutun ətrafında yox idi. Daha sonra onu evin arxa tərəfində tapdım. Yanında dörd beş nəfər kəndin kişiləri var idi, aralarına da sükut çökmüşdü. Sarsıldığı hiss olunsa da, ağlamırdı, özünü saxlamışdı. Baş sağlığı verib qucaqlaşdıq, sakitcə çox sağol dedi. Hiss olunurdu ki, heç danışmaq belə istəmir. Başqa vaxtı gülər üz, təbəssüm ilə məni qarşılayan əmimin üzündəki o nəşə getmişdi. Biraz dayandıqdan sonra sakitcə “qadınları sakitləşdirin, cənazəni aparaq basdıraq” dedi və evin ön tərəfinə getməyə başladılar. Əmimin bu soyuqqanlığı məni çox təəccübləndirmişdi.

Cənazəni evdən çıxardıb qəbiristanlığa aparmağa başladıq. Fikrim əmimin yanında qalmışdı, yanına gələrək dəstək vermək üçün qolundan tutdum. Bütün kənd camaatı bizim ilə gedirdi. Gedə-gedə əmimin gözlərinə baxırdım. Hələ də ilk günki kimi yadımdadı həmin gözlərdəki izdirab. Amma yenə də soyuqqanlığını qoruyub saxlamağa çalışırdı.

Qəbiristanlığa gedib cənazənin dəfnindən sonra yenidən evə qayıtdıq. Eşidən bilən gəlirdi deyə əmimgilə gələn-gedən çox idi. Mən də süfrənin salınmasına, qonaqlara çay verilməsinə kömək edirdim. Gün boyu əmim gözümə dəymirdi, çox az görsənər, gələn qonaqlar ona başsağlığı verəndən sonra yenə gözdən itərdi. Axşama yaxın hava almaq üçün evdən çıxdım və həyəti gəzirdim. Evin yanında tövlə var idi. Tövlənin qarşısından keçərkən ağlamaq səsi eşitdim və sakitcə içəri baxdım. Əmimi gördüm, qaranlıqda tövləni təmizləyirdi. Elə xısın-xısın, elə dərdli ağlıyırdı ki, sanki çəkdiyi əzabı gizlədirdi, heç kimin bundan xəbəri olmasın istəyirdi. Hərdən əlində olan köhnə dəsmal ilə gözünü silir, digər əlindəki yaba ilə malların yeyərkən dağıtdığı otları bir yerə yığmağa çalışırdı. Yerimdəcə donub qalmışdım. Birinci yanına gedib təsəlli vermək istədim, sonra fikirləşdim ki, məni görsə özünü yığışdıracaq yenə həmənki vəziyyətinə qayıdacaq. Heçnə etmədim, elə tövlənin çölündən ağlaya-ağlaya iş görməsinə baxdım. Dəhşətli mənzərə idi, burda olduğumu bilməsin deyə biraz orda qaldıqdan sonra sakitcə oradan uzaqlaşdım. Uzaqdan tövlədən dəsmal ilə gözünü silə-silə çıxdığını gördüm. Tövlədə çıxartdığı soyuqqanlılıq paltarını yenidən geyinmişdi.

Bu hadisədən sonra kəndə mütəmadi gedib gəlmişəm. Amma əmim ilə uzun-uzadı söhbətim olmamışdı. Elə hal-əhval soruşurdum. Amma bir şeyin fərqinə varırdım ki, günü-gündən zəifləyir. Yaşlı olsa da, kənd işləri onu cavan saxlamışdı. Amma bu hadisədən sonra beli bükülməyə, saçları ağarmağa başladı. 1 il ərzində bəlkə 10 yaş qocalmışdı əmim. Yenə məni görəndə gülüb etsə də, əvvəlki can fəşanlığı, nəşəsi yox idi. Əmim oğlunun da iki körpə uşağı və həyat yoldaşı var idi. Onların yükü də əmimə qalmışdı artıq. Oğlunun dərdi azmış kimi, bir də nəvələrini böyütməli idi.

Bugün də bir məsələ ilə bağlı şəhərə gəlmişdi. Məhkəmə işi var idi deyə mənlə də görüşməli idi. Məsələni müzakirə edirdik. Bu vəsilə ilə o gündən bəri ilk uzun söhbətimiz baş tutmuşdu. Bir insan iki ildə nə qədər dəyişə bilər onun şahidi oldum. Həm xarakteri dəyişmişdi, həm də zahiri görünüşü. Hər “rəhmətlik əmin oğlu” deyəndə onu qəhər basır, sonra özünü toparlayıb yenə danışığına davam edirdi. Deyib gülən, enerji ilə dolu biri həyata küsmüş bir adama çevrilmişdi. Gözlərindəki izdirab hələ də eyni qalmışdı. Yeriyişi belə dəyişmişdi. Hiss olunurdu ki, içinə atdıqları həm ruhən, həm də cismən ona təsir edir.

Sağollaşana yaxın kiçik də olsa, nəsə etmək istədim. Fikirləşdim ki, indi əmimə nə versəm, onu xoşbəxt edə bilmərəm. Yaşlı-başlı adamdı, nə verim. Versəm belə, yalandan da olsa güləcək, çox sağol deyib, yenə eyni vəziyyətinə qayıdacaq. Mən də nəvələrinə şirniyyatdan tutmuş oyuncağa qədər pulum nəyə çatırsa alıb verdim ki, bunu balacalara verərsən. Uşaqları xoşbəxt etmək əmimi xoşbəxt etməkdən daha asan idi çünki. Həm də uşaqların sevincini görüb onun da üzündə gülüşə səbəb olacağamsa, nə mutlu mənə.

yüksək vəzifəli məmurun qohumu olmaq

Nə qədər güc, nepotizm göstəricisi olsa da, bəzən, xüsusən də, Azərbaycanda ehtiyac duyulan bir şeydir. Təkcə Dövlət orqanlarında deyil, özəl sektorda da irəli getmək üçün savad ilə yanaşı belə bir qohumun varlığı balanslı şəkildə olmalıdı. Deyə bilərsiniz, artıq dövr o dövr deyil, savadlı, dünyagörüşlü adamları da qabağa çəkirlər flan bəsməkan. Ola bilər, amma həmişə belə bir qohuma malik olan şəxsə diqqət fərqli olur və həmin adamın çox yox, biraz savadı varsa, digərlərinə nisbətən daha sürətlə qabağa çəkilir.

Azərbaycanda nepotizm bu dərəcədə olmasa idi, bəlkə də belə bir qohuma ehtiyac duymazdım. Özümə güvənim tamdı, işi tez qavrayıram, çətin iş olsa belə öhdəsindən gəlirəm. Sadəcə bu kimi şeylərə yaşadığımız ölkədə çox az qiymət verilir.

Hazırda tələbə olsam da, uzun səylər nəticəsində bir işə başlamışdım. işə təzə başlayanda mənim ilə bərabər bir nəfər də işləyirdi. Atası Daxili işlər Nazirliyində önəmli deyə biləcəyimiz postun sahibi idi. Həmin adam universitet boyu bütün imtahanları pul ilə, yaxud atasının tapşırığı ilə keçmiş biridi. Adicə cinayət məcəlləsində olan ekstradisiyanın nə olduğunu ilk dəfə bu adama mən başa salmışdım. Word proqramında belə düzəməlli işləməyi bacarmayan bu adama demək olar hər şeyi mən öyrədirdim. Çünki işi bir görürdük və onun gördüyü işin məsuliyyəti də bir növ mənim üzərimdə idi. Çətin və mürəkkəb işləri çalışırdım öz üzərimə götürüm, asan və orta işləri ona verirdik. Amma tapın görüm, işdə ən çox kimə dəyər verilirdi. Bəli, bəli, təbii ki, ona. Adam onsuz işə gələndə bütün diqqəti öz üzərinə çəkirdi. O xarici maşınla, qolunda bahalı saatla işə gəlirdi. Mən də avtobusla. işdə dünyagörüşümü göstərə biləcəyimiz bir söhbətlər də olmurdu ki, bəzi məqamlarda üstünlüyümü göstərə bilim. Edilən ümumi söhbətlər gəlin nömrələrindən və yaxud bugün abedi hansı restorandan sifariş edək kimi söhbətlərdən o tərəfə getmirdi. Əslində həmin adamla hər hansı problemim yoxdu, və onun da mənə heç bir pisliyi dəyməyib. Sadəcə onu demək istəyirəm ki, Azərbaycanda vəziyyət bu cürdür. Nə qədər desək də ki, ay dəyişmişik, artıq savada qiymət verilir, dünyagörüşü olanlar daha çox rəğbət görür flan, dəyişən bir şey yoxdur. Biraz qoparıb atmağa çalışırlar, ya da ki heç çalışmırlar, sadəcə belə bir təəssürat yaradırlar, kökü hələ ordadı deyə yenə də tumurcuqlanmağa, əvvəlki vəziyyətinə qayıtmağa davam edir.

Artıq neçə ildir ki, evdən pul istəmirəm. Adət halını alıb. Nə qardaşım pul istəyir, nə də ki mən. Hələ bəzi məqamlarda evə əməlli kömək də edirik. Əynimdəki paltardan qolumdakı saata qədər, işlətdiyim telefondan iş kompüterimə qədər hər şeyi öz hesabıma almışam. Yeri gəlib, maddi ehtiyacımı qarşılamaq üçün ixtisasım ilə əlaqədar olmayan işlərdə işləmişəm, yeri də gəlib könüllü kimi ixtisasıma aid yerdə işləyib, xərclərimi minimuma endirmişəm. Bunu özümü acındırmaq üçün də demirəm. Çox şükür, vəziyyətimdən razıyam, və bu əzab-əziyyətlərin öz növbəsində məndə güclü xarakter formalaşdırdığına inanıram. Bəlkə də formalaşdırmır, mən özümü belə aldadıram. Sadəcə arada elələri olur ki, bu əziyyətlər nə səni gücləndirir, nə də güclü xarakter yaradır, təkcə səni əzməklə məşğuldular. Yaşıdlarıma baxıram, nə stipendiya alırlar, nə də ki işləyirlər, hələ üstəlik az bal yığdıqlarına görə təhsil haqqı da ödəyirlər. Buna baxmayaraq altlarında maşınına qədər hər şey var. Yaxşı indi məsələyə mən tərəfdən baxaq, stipendiyam kəsilməsin deyə gecə-gündüz oxuyuram, universitetlə bərabər işləyirəm, yüksək bal yığdığıma görə də təhsil haqqı ödəmirəm. Keçən dəfə qarşıma post çıxmışdı, dekan müavinimiz atasının çox yaxşı imkanı (baxın çox yaxşı deyirəm çünki, təkcə oğlunun bir qalenvageni, bir də ferrarisi var) olan birinin şəklini paylaşmışdı və post vasitəsi ilə təşəkkür etmişdir ki, bəs hansısa təlimdə iştirak edib, buna da sertifikat veriblər. Təlimi təşkil etsəydi, yaxud təqdimatçı kimi təlimdə iştirak etsəydi dərd yarı, sadəcə oturub 2 saat ərzində təlimə baxıb, bu qədər, başqa heçnə. Bunun yanında biz illərlə təlimlər təşkil etmişik, təqdimatçı kimi çıxış etmişik, fakültə adından intellektual oyunlarda, müsabiqələrdə iştirak etmişik, və bizim haqqımızda nəsə paylaşdığını görməmişəm. indi burda pisi öldürüb yaxşının da haqqını verməməzlik etmək istəmirəm. Dəyər verən müəllimlər və iş yoldaşları da var, amma bu ümumi vəziyyətin ürəkaçan olduğuna dəlalət etmir.

Paxıllıq da etmək istəmirəm, sadəcə adam bəzən həsəd aparır. Çəkdiyin əziyyətlərin 10%-nı belə çəkməyən şəxslərin sırf bəzi qohum, imkan faktorlarına görə bu qədər dəyər görməyi adamı gücəndirmir də deyil yəni. Əslində burada qohum sözünü dəstək sözü ilə əvəz etsək, daha yaxşı olar. Bir yerdən sonra başa düşürəm ki, bu ölkədə öz hesabına nələrisə bacarmaq üçün, ya çox amma çox əziyyət çəkməlisən, ya da ki bəxtin gətirməlidi. Həmin dəstək olmadan arzuladığın yerlərə gəlmək çətindi, bəlkə də o qədər çətin deyil və mən gözümdə böyüdürəm. Nə deyim, ümid edirəm, gələcəkdə bu barədə yanılaram.

sözaltı sözlük

Əslində gənclərin özünü formalaşdırdığı vaxtda ən çox ehtiyac duyduğu sosial platformadır. Hal-hazırda instagram, feysbuk kimi sosial şəbəkələrdə gördüyümüz ancaq xoşbəxt insanlar və gülən üzlərdir. Heç kim həmin sosial şəbəkələrdə çətin, depresif və ağrılı vaxtlarını paylaşmır. Sözügedən platformalarda hamı özünə bir eqo yaradır və həmin eqonun sahibi gücsüz, zəif olsa belə, nümayiş etdirdiyi kimlik xoşbəxt, güclü və möhkəm görünməlidir. Çünki hamı burada belədi və heç kəs də başqasından geri qalmaq istəmir.

Əvvəllər xoşbəxt an paylaşılırdı, indi isə paylaşılmaq üçün xoşbəxt an yaradılır. Hal-hazırda instagramın döndüyü vəziyyət tam olaraq da budur. Bir lounge kafedə afsiant işlədiyim vaxt belə mənzərələrə çox şahid olurdum. Əksəriyyəti qızlar olmaqla müştərilər gəlib bahalı-bahalı yeməklər sifariş verəndən sonra həmin yeməyin şəklini çəkib, qədəhləri bir yerdə toqquşduraraq gif düzəldib storiləri bəzəyirdi. Ən gülüncü isə budur ki, kənardan belə adamları izləyirdim və heç də storilərdəki kimi əyləndiklərini hiss etmirdim. Hamısı da başını aşağı salıb sosial mediyada surfing etməklə məşğul idi. Storisində paylaşdığı, adını belə bilmədiyi yeməyin dadı xoşuna gəlmədiyinə görə yeməkdən sadəcə bir-iki tikə yeyən qız hesabı ödəyib, gəldiyi kimi də gedirdi.

Yaxınımdakılar bilir, çox fotogenik biri deyiləm. Yaxşı yerlərə gedib dibinə qədər əyləndiyim yerlərdə belə şəkil çəkib paylaşmıram. Çünki həmin ana özümü elə buraxıram ki, şəkil çəkmək fikri ağlıma belə gəlmir.

Əslində paylaşmaq gözəldir. Sadəcə nəyisə həddindən artıq paylaşmaq həmin şeyi dəyərsizləşdirir. Sözaltı Sözlük elə buna görə digər platformalardan fərqlənir və real həyata daha çox yaxındır. Çünki burada xoşbəxt anlar şəkil ilə yox, söz ilə; həmin anın ən dolğun və təbii halı ilə paylaşılır və ən önəmlisi isə xoşbəxt anlar ilə yanaşı ağrılı və pis anlar da paylaşılır. Bəlkə də sözlükdə eqo yarışının olmaması anonimliyə görədi. Amma səbəbi nə olursa olsun, sözlük sosial mediya zibilliyindəki sünilikdən uzaq tapa biləcəyimiz ən təbii yerdir.

stromae

Bu yaxınlarda “Multitude” adlı albomunu yayımlayan belçikalı sənətçi. Ümumiyyətlə onu qeyd edim ki, stromae orijinal işlər ortaya qoyan bir artistdir. Əsasən də treklərində işlətdiyi soundlar fərqli və özünəxass abu-havaya malikdir. Bununla yanaşı özünü də təkrarlamır. Hər bir əsərində fərqli mövzulara toxunan stromae buna uyğun şəkildə də fərqli sound və stildən istifadə edir. Elə bunun nəticəsidir ki, adamın musiqisini müəyyən bir kateqoriya ilə məhdudlaşdırmaq olmur.

Ancaq son yayımladığı “Multitude” albomu ilə stromae yaradıcılığındakı originallığı fərqli bir boyuta daşımışdır. Əslində bu alboma eksperimental bir albom deyə bilərik. Çünki albomun, demək olar, hər trekində fərqli musiqi alətindən və instrumentindən istifadə edilmişdir. Davamlı olaraq səyahət edən stromae getdiyi ölkələrin folklor musiqisindən xeyli ilhamlanaraq orada eşitdiyi yerli musiqiləri öz stili ilə harmanlamış və bu albomu ərsəyə gətirmişdir.

Eyni zamanda bir xalqın musiqi aləti ilə digər bir xalqın musiqi stilini də harmanlayaraq ortaya maraqlı bir iş qoymuşdur. Məsələn, albomda çində məşhur olan erhu musiqi aləti ilə braziliya baile funk stilində olan bir trek var.

Albomun sözləri yaxşıdı, yenə stromae həssas və maraqlı mövzulara toxunub. Amma maraq üçün mən açıb albomun instrumental versiyasına da qulaq asdım, çünki lyric olanda tam instrumentə fokuslana bilmirəm və onu deyə bilərəm ki, adam musiqi dahisidi. Sound olaraq çox zəngin və rəngarəng bir albomdu.

Ən bəyəndiklərim:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )