ata

ümidin də tükənə bildiyini praktiki olaraq mənə öyrədən insan.

nə olur olsun həmişə gözləntim olub ona qarşı, uşaq vaxtı "bu gün içməyib gələcək" arzum təsadüfən reallaşanda özlüyümdə "mən istədim deyə içmədi" deyərək haqq qazandırıb sevməyə çalışırdım. o qədər istəyirdim ki xoş məqamları olsun, mən də şişirdib edim taa dağ boyda, hər yerdə fəxrlə "atam" deyim. amma olmurdu, qursağımda qalırdı. o qədər möhtac idim ki bir xoş sözünə, rəftarına, ya nə bilim dəxlisiz hər hansı müsbət xüsusiyyətinə. yox idi və özümdən yaratmağa çalışırdım, aramızda nəsə olsun istəyirdim, üzünə baxanda sevinim istəyirdim, heç olmasa evin içində salam-sağ olumuz olsun istəyirdim, amma elə siz bilən kimi, olmadı. indi də yoxdur.
pulu olan kimi içib gəldi, səhəri gün içməyəndə, kimsə içizdirib ehtimalına sığınıb atamı süddən çıxmış ağ qaşıq elədim, barışdım. anamı incitdi, sözləriylə az qala ağlatdı, kül bu başıma ki, barışdım. hətta tərəddüdə düşdüm bəlkə atamı daha çox sevirəm? deyə. keçdim, heç nə olmaz dedim. tipik azərbaycan kişilərinin ortaq "dəyər"i olan "arvad saxlamaq" məsələsini eşitdim, özümü boğub barışdım. üstünü örtməyə çalışdım, eşitməmişəm, özüm görməmişəm deyə hətta inanmadım. gün gəldi evdə özünü tək bilən vaxt, həmin qadınla danışanda qıraq otaqdan eşitdim, amma bu dəfə əlimdən heç nə gəlmədi. çox təəssüf ki gerçək imiş və bu gerçəkliyi bir topa tikanlı məftil udurmuş kimisindən işgəncəylə həzm elədim. evə adam gələnə qədər cıqqırımı çıxarmadım, bilirdim "a" eləsəm ürəyim gedəcək, özümü boğdum. panik attakını da keçirdim, az qala sudurqasını da. vecinə oldu? götünün qırağına belə almadı. heç vaxt da almayıb zaten, bunu başa düşdüm və bu dəfə barışmadım, barışa bilmədim. yer yox idi çünki, ümidim tamam tükənmişdi.

danışıram sizə 2018 qışından. evə təzə köçmüşük, yolda 1 işıq yox, mən də dərsdən gec çıxıram, düşürəm qaranlığa və çox qorxuram. lap çox. zəng edirəm ki, ata, bikarsan bilirəm, gəl yolun başındakı mağazadan evə qədər apar məni, təkəm, qorxuram getməyə. orda da azğın kişilər, potensial təcavüzçülər nə qədər desən. avtobusdan düşdüm gözlədim, dedim gələr indi. 2 dəq, 3 dəq, 5 dəq, istədim zəng edəm, konturum yox. yanımdakı kişilərdən birinin telefonuyla yığmaq keçdi ağlımdan, dedim lənət şeytana, bu qədər rahat kimisə gözlədiyimi, onun da gəlmədiyini bilsələr mən sağ çıxmayacam bu gecə. 5 oldu 10, 10 oldu 15. qaranlıq bir yandan, təklik bir yandam, oğraşların baxışı bir yandan, az qalıram qorxudan altıma batıram. gördüm indi bu qızmışlar yavaş-yavaş yaxınlaşır, təzə də köçmüşük yoldan keçənləri tanımıram ki, kömək istəyəm, qoydum üstünə qaçdım evə. gözümün suyunu axıda-axıda. qorxunun gözyaşı deyildi o, ümid qırıqlığının göz yaşı idi. atam belə etməməli idi, gözləmirdim. həyatımın içinə edən də mənim bir zibilə dəyməz adamlara bəslədiyim gözləntilərim olub. yenə elə. bu dəfəsində daha yaxşı hiss edirdim ki, bu vaxta qədər atamdan nə gözləmişəmsə hamısı çox boş idi və ziyanı mənə dəyib. o bu, atamdam 1 çöp də istəməmişəm. onsuz istəmirəm heç nə. yəni əlinin altındakı pultu belə istəməmişəm, ən xırda şeyə qədər, hamısını özüm.

sözüm də uzandı, amma əsas yeri hələ indi gəlir: işə başlamışam, günümün 14 saatı işə və onunla bağlı şeylərə həsr olunur. yol, səhər dur lənət makyaj, çünki tələb edirlər, axşam gəl sil, həngamə zad. yerdə qalır 10 saatım, o da 5-ini yat, 3-ünə evdə yemək ye, evdəkilərin üzünü gör, 2-si də harasa uçur.. nəysə ki, o gün işdən çıxmışam gecə 11-ə işləmiş, 20 yanvarda taksi tapıb birtəhər gəlmişəm sumqayıta və avtobus işləmir. pulum da az, taksi sifariş eləmədim, dedim anam gəlib götürər gəzə-gəzə gedərik, çox uzaq deyil. sadəcə yolda təkzib olunmaqdam, sataşılmaqdan, ya təcavüz olunub kəsilib zibilliyə atılmaqdan çox qorxuram, başqa heç nə. amma sonra yadıma düşdü ki, bəs anam yorğundu, səhər işə gedəcək, cəhənnəmə olsun 3 il sonra atadan bir şey istəyim, onsuz bikardı, gəlsin məni götürsün. haha, sizcə nə oldu? yeas! dedi gəlmirəm. nəsə üzümə adını qoya bilmədiyim gülüş qondu. onsuz bilirdim belə olacaq gülüşü idi, deyəsən. yoluma məcbur anam gəldi, yanında da xəstə bacım. yaxşı ki bacım gəzmək istəyirmiş, yoxsa vicdan əzabından pərəm-pərəm olacaqdım.
beləliklə mənim ata deyilən varlıqdan ümidim tam kökündən kəsildi. illərdir yox kimi yaşayıram, bundan belə onsuz da yoxdur. getsin qıraqda arvadlar da saxlasın, pulunu arağa verib içsin, uzun müddətdir heç vecimə olmur. özü üçün yaşasın və bizə dəyməsin. yaxşılığı toxunmur, pisliyi də toxunmasın.
bütün bunları deyirəm, ammaa varlığı belə adamın rifahını pozur, ciddən. səadətin zədəli olur, xoşbəxtliyin yarımçıq. təməldən bədbəxtsən və düzəltmək sənin əlində deyil. nə edirsən et müütləq mənfisi toxunur sənə, heç nə etməsə belə. başqa nə deyim e, eh. atam budur, mənim əlimdən heç nə gəlmir, ancaq həyatım bu deyil. yaşamalı olduğum həyat bu deyil və hələ ki təmir-tikinti işləriylə məşğuluq.
müvəqqəti narahatlıq üçün üzr istəyirik!

sözaltı günlük

çəkilin, indi də ağlamaq sırası məndədir sghd

2 ildir bacımla zarafatlaşıram ki, bəs təzə doğmuş gəlinlərə oxşayırsan, bu nə məmələrdi, necə gəzdirirsən özündə? ya deyirdim çəkinin yarısı sənindir, yarısı onların. ya da lap offensiveləşib, "cinsi həyatın mükəmməl gedir, deyəsən" deyib cırnadırdım. səbəbini təzəlikcə öyrəndik: süd vəzilərində kifayət qədər şiş var imiş. biləndə bilmədim gülüm, ya dəsmal götürüb ağlayım. təbii ki, iradəsiz gözümün şorabasını axıtdım, amma bir tərəfdən də "onda daha mənim oversize köynəklərimi geyinməyəcəksən də, hə? onları belə genəltmisən" deyib özümə döndüm. bu şitlikləri də etməsəm yəqin ki 2 bacı yas qurmuşduq halvalı zadlı.

sabah əməliyyata girir, amma özümə güvənmirəm onunla getmək üçün. birdən üzüntümü hiss edib ona da mənfi ötürərəm. zaten həssaslaşıb canım bacım. bayaq kitab götürüb məni özüylə dənizə apardı ki, oxuyub bitirsin, birdən qismət olmaz. kitab oxumağa qoydum? təbii ki xeyr, kitab oxumaq qadağandır. durub dənizə, işıq lampalarına baxıb yaddaşına həkk edib görüntünü mənə təsvir edirdi hələ. haha, artistlik yapma lan deyiləsi momentdir. bildim şitlikdə kimə oxşamışammış. bədxassəli deyil axı, hara ölürsən? ölümün benim elimde be gülüm. heç nə olmayacaq, bilirəm.

məni üzən qisim şeydir, normal ailədə yaşasaydıq bunların heç biri olmayacaqdı. nə mən dəli olub psixi sağlamlıq mərkəzində sülənəcəkdim, nə də o xəstəxana yollarında qalacaqdı. qəşəng bacım. əsəbdən yaranıbmış şişləri. şaşırdık mı? hayır. qalmışıq çırpına-çırpına. 2 dağın arasındayıq, biz böyüdükcə dağlar yaxınlaşır və çıxmaqda çətinlik çəkirik, amma çıxacağıq, mütləq. valideyn desən maddi dəstək olur, mentalın içinə pox edib qoyur ora. bir söz də deyə bilmirik, əlacsız qalmışıq. mənim ondan başqa heç kimim yoxdur, onun da məndən. gülümüzün tikanı əlinə batıb qanadanda mənim həyatıma qaranlıq çökür, tufan qalxır, qaldı ki əməliyyata girəndə. gül bacım.
eləməyə zarafat da qalmadı e daha, mizahım tükəndi, söz oyunum bitdi, əməliyyat qurtarsaydı canımız dincələrdi shdgh. getdikcə də zarafat səviyyəm düşür, meymuna dönmüşəm üzünü güldürüm deyə. 15 saat başına pərvanə olub min hoqqadan çıxıram, axırda bir cıqqan gülümsəyir, qane olmasam da sevinirəm. onca eziyyetimin karşılığı bu mudur ha, söyle??!!! eqoist eşşəəəəkkk, öz zarafatlarının yanında mənimkilər oyuncaq kimi durur deyə bəyənmir. heç olmasa bir az çox gül, stimul ver, mizah səviyyəm uğruna daha çox çalışım. özümü sipər edim sənin gülüşün yolunda. dü-zəl-mə-yə-cəksən, xudbin.

mənim də işim ağırdır e, gəl indi xanımçanın nazını çək ki, balasını kəsib götürüblər məmələrindən. uşaq vaxtı elə bilirdim orda uşaqlar olur çoxlu, bacının da 9 balası var imiş. budu burdan bura 9 uşaq xalası olacaqkən gedib əməliyyata girir. böyütməyəcəkdinsə niyə əkirdinfhusjdfc

gecələr yatmaram maması olub keşiyini çəkərəm, oxumaq istədiyi kitabı sirendən daha qıcıq səsimlə oxuyub kitaba nifrət etdirərəm, sevdiyi mahnını zümzümə edib qulaq pərlərini zədələyərəm, yeməyini bişirib zəhərləndirərəm, isti olsa yağış olub yağaram, üşüsə atapleni muduma keçərəm, onsuz bədənim isti olur deyə üşüyəndə gəlib mənə yapışırdı, yenə yapışar. xidmətlərimiz boldu maşallah. axırda da əlhaqqımı alıb özüm üçün sıfırdan həyat quraram. sonra birlikdə qurduğumuz ilk arzu - vyanaya gedib dağlara çıxmasaq da, gücüm çatandan nəsə edərəm də day türkiyədən-mürkiyədən. neçə ildir dözüb mənə, onun mükafatı kimi, yoxsa nəyimə gərək bacımdır, canımın ən içidir ya nədir. ay dont keyr

həyatdan bir anda soyudan şeylər

Həyatının heç olmadığı qədər mükəmməl getdiyi, xoşbəxtliyinlə "forslandığın", az qala əl götürüb sevincindən oynadığın bir zamanda göbələk kimi dəxlisiz yerdən çıxan problemlər. illərdir özümüzü mental sağlamlıq deyə-deyə öldürdük, dırnağımızla qazıya-qazıya ağ günə çıxdıq, indi də fiziki sağlamlıqla məşğul olmalıyıq. Gəl psixologiyanı da paralel qoru görüm, qoruya bilirsənsə.

Qoruyarıq yəqin, yox? Qoruyaq da day, bir zəhmət. O qədər zəhər içib sağ qalmışıq, çətinliklər içində qovrulub bişmişik, nə bilim e, uçurumdan yuvarlananda bir nazik budaqdan tutunub dayanmışıq. Təcrübəmiz var az-maz, sakitcə bunu da ötürək getsin.

Bir şey yaxşıdır ki, heç nəyim olmasa da ümidim var. Hələ nə belimizi bükmüşük, nə duruşumuzu itirmişik. Nə də qəhərdən, üzüntüdən boğazımız düyünləndiyi halda boşboğazlığımıza salıb deyinmişik. Həyatdır, başımıza gələnləri normal qəbul edib o cür davam etməliyik. Son aralar özümə təlqin etdiyim tək şey başıma gələnlərin normallığı və qəbullanmalı olduğum gerçəyidir. işə yarayır ha, elə tez sınmırsan problemlərin qarşısında.

Cavabını bildiyim halda səhərdən bir sualı verib dururam özümə: bu qayğılardan canımızı qurtarmaq ehtimalımız var yəni?

timidus

#329471
Adam sözaltı sözlük instagram səhifəsinə o qədər yaddır ki, izləyici sayı aylar əvvəl 5k olub hələ indi təbrik edir. Sən gördüyün 5000 azalıb elə olub e. indi 5kdan da düşüb, gə təbrik elə.
Arada timidusartın reklamlarından başını aç be adam, şəxsi biznesə döndürdün buraları. :d * xdxdxd

dispozofobiya

Pulqabımızda bu qədər çek olur:

Hər dolandan sonra çekləri başqa yerə deportasiya edib, yenirən pulqabında yığmağa davam edir və bu hərəkəti təkrarlayırıq. Qıraqda çeklərin olması bizi sevindirir. Bilirik ki, var, nə vaxtsa lazım olsa, orda durub bizi gözləyirlər. Əl atsaq əlimiz boş qayıtmayacaq.
Bu da "lazım olar" deyib saxladığım "zibil"lərdən bəziləri:

Biri 2017-dən qalma biletdir, nokia telefon qabının 10-11 yaşı var, barbie ayağını yerdən tapmışdım, 2 il cibimdə hazırlıqlara aparıb-gətirmişəm, antistress əvəzidir, dizi qatlanır. Qıraqdakılar sınaq bilet kağızlarımdır, altındakı ağlayanda gözümü sildiyim salfetdir, hələ üstündə burnumun qanı da var, yanındakı məktəb fizika laboratoriyasından götürdüyüm bir hissəsi qırılmış 100 qramlıq çəki daşı, digəri də saqqız kağızı. Bilirəm, lazım olmayacaq, amma ola da bilər.

Evdə 1 yekə polka ailəmin təbirincə desək mənim "zibilxana"mdır, podvalı da zəbt etmişəm, məktəb, universitet kitab-dəftərlərim qalır, evdə heç kimin geyinmədiyi paltarlar qalır, atmağa qoymuram, nə bilim, evdə istifadə etdiyimiz hər hansı məhsulun karobkası, ağlınıza nə gəlirsə artıq. Sıradan dispozofobdan fərqli olaraq, mən bacardığım qədər çalışıram ki, onlara "zibil" statusunu qondurmayım, yenidən istifadə edim. Məsələn, paltarları tikib nəsə düzəldirəm, karobkaların içinə o biri zibillərimi qoyuram filan :d

Belə yəni, əskiklik çox çəkmişik deyə, artıq ən dəxlisiz şeyin belə korluğunu çəkmək istəmir və lazımsız şeyləri saxlayırıq. Var olması bizi həqiqətən rahatladır, bir az özgüvənimizi də artırır deyə bilərəm hətta.

Müalicəsinə gəlincə, sırf bu fobiya üzərindən müalicə almamışam, ancaq bir müddət sonra bunun normal davranış olmadığını görüb dəf etməyə çalışmışam, hələ də çalışıram. Keçən dəfə qurtarmış dəftərlərin bir hissəsini, 3-cü sinifdən qalan yararsız qələmləri atdım. Təzə sezon paltarlarını ayıranda, köhnələri atırdılar, heç nə demədim. Çeklər də olan elə şəkildəki qədərdir, qalanını tullamışam-*
Birdəfəlik çətindir, yavaş-yavaş çalışırıq, görək nə olur...

aseton

dırnaq boyası silmək üçün istifadə olunan mayenin əsas tərkib hissəsi.
aseton rəngsiz, tezalışan, uçucu üzvi birləşmədir. təbii olaraq ağaclarda, meşə yanğınlarında, heyvan yağı metabolizmasının parçalanma məhsulu kimi əmələ gəlir. laboratoriyada isə etanol spirtindən, benzin və propilendən, kumol və bu kimi başqa üsullarla alınır. zibilxanalarda, avtomobil tullantılarında və tütün tüstüsündə də müəyyən qədər mövcud olan maddə, aşağı dozada zəhərli deyil, sağlamlığa ziyanı yoxdur, öldürmür, ancaq yan təsirləri var. yəni aseton içərək intihar etmək istəsəniz, cəhdiniz və əziyyətiniz boşa gedəcək, çünki qan və sidiyin tərkibində aseton var və bədənimiz böyük miqdar asetonu öz-özünə parçalaya bilmək gücündədir. təsir etməsi üçün gərək qısa müddət ərzində təkrar-təkrar nə qədər içək, iyləyək, hansı ki bu da ölümlə nəticələnməyəcək, ən pis halda sinir sisteminizə zədə yetirəcək. yüngül inhalyasiya zamanı isə burun və boğaz qıcıqlanması, ağciyər və gözlərə əks təsirlə qarşılaşacaqsınız. * başqa yol tapın yəni :d
aseton daha çox plastik məhsulların hazırlanması zamanı həlledici kimi istifadə olunur. bundan əlavə boya təmizləyicilərinin, dərmanların, kosmetika, şəxsi baxım məhsullarının istehsal oluunmasında da böyük rolu vardır.

g nöqtəsi

Gräfenberg spot kimi bilinən, əksər qadınlarda maksimum həzz yaşadan vaginal orgazma səbəb olan nahiyə; nöqtə.
Harada olduğunu tapmaq kifayət qədər çətin olsa da, müəyyən seks pozalarında işi asanlaşdırmaq mümkündür: doggy style, cowgirl, closed missionary və s.
Ancaq və lakin, nöqtəni self-exploration şəklində tapmaq daha asandır, nəinki seks əsnasında. əsas məsələ də sırf g nöqtəsini tapmaq yox, bədənin hansı hissəsinin daha çox həzz yaşatdığını tapmaqdır. Bir növ bədənini kəşfə çıxmaq kimi bir şey. Çünki hər qadında fərqli ola bilər, necə ki hər qadın bu nöqtədə həzz yaşamır. Təxmini yeri isə göbək tərəfdən, vaginanın üst hissəsindən təxminən 2-3 sm daxildədir.
Kişilər üçün (baxma: p spot) (baxma: p nöqtəsi)

zeyqarnik təsiri

çoxlarının ilk sevgi "yara"sının altında yatan səbəb.
yəni, məsələ neçənci sevgi olmasında deyil, həmin sevginin yarımçıq qalmasıdır. yara açıq qalıb və o bağlanmayana qədər hər yadına düşəndə incidəcək. bəzən elə olur başqa biri ilə münasibətdə olduğumuz zaman məlum şey yenə yadımıza düşür, üzülürük və buna görə partnyorumuza haqsızlıq etdiyimizi, hətta və hətta ona qarşı olan hisslərimizin real olmadığını, özümüzü aldatdığımızı düşünürük. halbuki heç də belə deyil. sadəcə keçmişdə qapanmamış, tamamlanmamış, yaşanmasını istədiyimiz, planlarını qurduğumuz hadisələr və bu kimi şeylər qalıb və həmişə mənfiyə köklənən beynimiz, bu dəfə yenə həmin natamamlara kökləyir özünü.
problemin həll yolu isə ya birbaşa gedib həmin adamla danışmaqdan, ya da psixoloqa gedib seans götürməkdən keçir. bildiyim qədəri ilə xüsusi metodlar var bunu dəf etmək üçün.

qolfman

Şirinlərdəki şirin qıza oxşatdığım yazar. Hər yazısını görəndə, depressiv olsa belə, içimdən "yirim seni şirin şey" cümləsi keçir. Az qalıram ekranın o tayına keçib hər kimdisə yanaqlarını mıncırlayım. Enerjisini yazıları ilə kifayət qədər ötürə bilir yəni, ən azından mənim üçün elədir və çox xoşhal oluram bundan.

Anlıq Mən:

(youtube: )

(youtube: )

vivid dreams

Bütün detalları ilə yadında qalan yuxulardır.
həmişə qorxulu, dram, thriller formalarını görmüşəm. Yuxudan ağlayıb oyanırsan, özü də özbaşına yox. Evdəkilər yığışır başına, biri bədənini silkələyir, biri su verir zad. Yuxudan durandan sonra da 1 saat oturub yuxunu fikirləşirsən, heç nə yuxu deməyə dilin, nə də buna inanmağın gəlmir. O qədər real idi ki, yanındakılara izah etmək üçün özünü ha dağıt, ha əziyyət çək.
Bilmirəm vivid yuxuların xüsusiyyətlərindən biridir, ya yox, bu qorxulu yuxuları vaxtaşırı təkrar-təkrar görürəm. Arada deyirəm, kaş bacarsam, animasiyasını düzəltsəm. Ağla gələcək ən xırda detala qədər xatırlayıram. Həmin yuxularımı məndən başqalarının da görməyini çox istəyirəm, lap çox.

Ayrıca, bu yuxulara stress, gərginlik, qayğılar, anormal yuxu rejimi, istifadə olunan dərmanlar və digər amillər səbəb olur. Bunları faizə bölsək, çoxluq düşür stressin payına. Şaşırdık mı? Hayır. Stressin səbəb olmadığı nə yoxdur ki? Öhdəsindən gələndən sonra vivid daxil, yuxu problemlərinin hamısı yavaş-yavaş keçib gedir, necə ki 1 aydan çoxdur təxmini gördüyüm yuxular çiçəkdən-böcəkdən o yana keçmir.

yazarların həyatdan çıxardığı dərslər

zaman bizi gözləmir və heç vaxt da belə olmayıb, nə də olmayacaq.

bu gün idman edib, şəxsi inkişafımıza vaxt ayırmaq lazımdırsa, ayırmalıyıq. gələcək iş planları qurub, sərmaye yığmaq lazımdırsa, etməliyik. sevdiklərimizi uzun zamandır görmürük, söhbət etmiriksə, mütləq şəkildə təşkil etməli, sevdiyimizi və dəyər verdiyimizi hiss etdirməliyik. sonra gün olur çatırsan 28 yaşa, görürsən bu vaxta qədər o qədər gah ora-gah bura qaçmısan, özünü o qədər səpələmisən ki, əlində yekə bir "sıfır" var, başqa heç nə. yaxınların da yavaş-yavaş həyatdan köçür, içində n qədər deyilməmiş söz, ifadə edilməmiş hiss qalmışkən. halbuki vaxtında ifrata çıxartdığın əyləncələrdən, sosial medialardan, ya hər işə soxuıan "burnundan" işlərinə, sevdiklərinə də vaxt ayırsa idin, indi haralarda idin, necə ucalmışdın. və necə daxilin təməl olaraq rahat idi.
iradəsizlik, plansızlıq və disiplinsizlik öldürür. geriyə baxanda hərəkət olaraq ancaq yemək, içmək, gəzmək, durmaq, yatmaq, sıçmaq görmək istəmiriksə, bir yanda "bundan belə nə edim axı?" sualına cavab axtarmağa çalışaraq, dilxor olub başımızı vurmağa divar axtarmaq istəmiriksə, elə indidən başlamalıyıq. sonrakı peşmançılıq onsuz fayda vermir, bunu bilirik, amma çəkdirdiyi daxili acını, vicdan sızıltısını və boşluğu da bilirik. bunu ən ümdə tutub elə davam etmək lazımdır həyata. yoxsa bizdən bir pox olmayacaq. ən pisi də elə bunu bilə-bilə yerində saymaqdır. götümüzü yerdən qaldırmağın vaxtı çoxdan gəlib.

antidepressant əvəzləyiciləri

(bax: qaş almaq)

metan

üzvi birləşmələrin çürüməsi zamanı əmələ gələn qaz.

filmlərdə görmüsüz yəqin, bataqlığın dibini çubuqla qucalayırlar, qabaqcıqlar çıxır. bax, həmin qabaqcıqdı metan qazı. elə buna görə çox zaman metanı "bataqlıq qazı" adlandırırlar.
təxminən 2000-lərin əvvəlində dünya okeanlarının dibində metanın, qara və yumşalmış buza bənzər formada mövcud olan nəhəng ehtiyatlarının yerləşdiyi ortaya çıxmışdır. Kimyəvi nöqteyi-nəzərdən qarabənzər metan qaz hidratıdır, yəni qazın su ilə birləşməsidir. məsəl üçün metan qazı ch4 şəklində yazılırsa, bunu hidratı olacaq ch4*h20.
Bu maddəni özəl qılan xüsusiyyətlərdən biri də yanma şəklidir. yanan zaman qarın yanması kimi təsəvvür yaradır:
yanma prosesi bitdikdən sonra isə, yerdə su gölməçəsi qalır.

metanın qaz hidratlarının başqa bir üstünlüyü dünya ehtiyatında bütün digər yanacaq növlərinin - kömür, neft, torf -birgə ehtiyatından dəfələrlə çox olmasıdır. günümüzdə əsas təbii enerji daşıyıcılarının çox sürətlə sərf olunduğunu nəzərə alsaq, bu ehtiyatlardan səmərəli istifadə yollarının tapılması çox cəlbedici və yararlı olacağı görünür.

azərbaycana və ya azərbaycanlılara xas xüsusiyyətlər

menstrual dönəmi xəstəlik adlandırmaq, ondan utanmaq, hətta "ayıb" bir şey kimi təlqin edib adını çəkənə "tərbiyəsiz", "əxlaqsız" kimi baxmaq.

menstruasiya - qadınlarda uşaqlığın periodik təkrarlanan fizioloji bir vərdişidir. özüm bədənimə heç nə etməmişəm, əzəldən quruluşu bu cürdür və mənim iradəmdən, şəksiz, asılı deyil. ortada utanılacaq heç bir şey də yoxdur.

ped alanda qara sellofana qoymaq, aptekdən ağrıkəsici istəyəndə "menstrual ağrısı üçün" deməyə utanıb, "menstrual" sözünü özünün belə eşitməyəcəyi qədər alçaq tonda demək, tv-də ped reklamı göstəriləndə utanıb kanalı dəyişmək, üstünə də "abır-həya qalmayıb e camaatda" demək, qanaxmalı bioloji prosesin içindədir deyə qadından iyrənmək, bunu vurğuyla xəstəlik adlandırmaq və bu təriqətdən digər düşüncə və davranışların hamısı inkişafdan geri qalmışlığın göstəricisidir, güman ki. mentruasiya bilinənlərin əksinə, xəstəlik yox, elə əsl sağlamlıqdır.
camaatın ölkəsi hər ay sırf menstruasiya dönəmi üçün qadınlara məzuniyyət verir, biz hələ də mağazaya ped almağa gedəndə tünd rəngli sellofan aparırıq özümüzlə. ya ağrıdan qıvrılıb bir küncdə qısılanda qarşı cinsdən kimsə "nə olub?" sualını versə, utandığımızdan cıqqırımızı çıxarmırıq. boyumuzu soxum yerə, niyə qadınıq axı?!

kişilər çoxluğunun bu tsiklə iyrənərək yanaşması, qadınlara həmin dönəmlərdə özünü özgüvənsiz hiss etdirməsi və s. həqiqətən, təəssüfdoğuran və ürəkdağlayan mənzərədir. kənddə yaşayan, əli mağazaya çatmayan və şəxsi büdcəsi olmayan qadınların vəziyyətini təxmin edirsiz, yəqin. sırf ərinə uyğun məhsul almasını deməyə utanır deyə, hansı formalara əl atan qadınlar var.
keçən dəfə kişilərə müraciət edən bir yazı çıxmışdı qabağıma. bir hissəsi:
əziz atam, əziz qardaşım, əziz dostum, əziz sinif yoldaşım, əziz qrup yoldaşım, əziz iş yoldaşım, əziz sevgilim,
mənim orqanizmimdə menstruasiya adlı proses baş verir. menstruasiya mayalanmamış yumurta hüceyrəmin hazırlanmış bətndaxili qatla orqanizmdən atılmasıdır. bu bir qanaxmadır. mən 3-5 gün ərzində bu prosesi keçirirəm. bu vaxt bəzən emosional ola bilirəm. bu vaxt bədənim ağrıya bilir. bu vaxt mən ped istifadə edirəm. bu mənim gigiyenam üçündür. bu pedi rahatlıqla marketdən alıram. mən insan olaraq orqanizmimi, hüquqlarımı daim müdafiə edirəm və səni anlayışlı olmağa çağırıram!"

(baxma: insan hüquqlarında menstruasiya)
(baxma: menstrual ağrılara görə qadınlara məzuniyyət verən ölkələr)

alkoqolizm

alkoqollu içkilərin əndazədən artıq qəbul edilməsinin gətirib çıxartdığı xəstəlik vəziyyəti.
alkoqoliklər həm fiziki, həm psixoloji vəziyyətdən spirtli içkilərdən asılı olurlar. kimyəvi yöndən baxsaq, alkoqolizm elə narkotik asılılığının bir növüdür, çünki ikisinin də mezanizmi eynidir, ikisi də orqanizmdəki maddələr mübadiləsi tsiklinin bu və ya digər formasını pozmuş olur. çaxır spirti az dozada orqanizmimizdə həmişə mövcuddur və bunun bizə heç bir əks təsiri yoxdur. belə ki, bədənimiz, daha dəqiq fermentativ sistemlər etanol * spirtdir. məsələn, 40%-li içki, yəni onun 40-ini spirt təşkil edir və onun oksidləşmə məhsulu olan zəhərli maddə - asetaldehidin tarazlığını təmin edir. çoxlu alkoqol qəbul etdikdə, tarazlıq pozulur və həmin asetaldehid artıq qalır. bu zaman yazıq qaraciyər o qədər dayanmadan işləyir ki, tarazlığı bərpa etsin, normal vəziyyətə salsın orqanizmi, axırda bacarır. ancaq və lakin, bu "yük"ü tez-tez daşımalı olanda bir müddətdən sonra qaraciyər serrozu kimi ciddi xəstəliklərə tutulur.

dəyərsizlik

adətən sevgi görmədən böyümüş uşaqların gələcəkdə özünü ikinci, üçüncü plana atması ilə nəticələnən problem, hiss.

həmin insanlar bərabər hüquqda, eyni pozisiyada olan insanları həmişə məmnun etməyə çalışır və qarşı tərəfdən gördüyü xoş rəftarı mənimsəməklə bir növ vaxtında görmədikləri sevginin yerini doldurmağa çalışırlar. "birdən nəsə səhv olar, mənə yaxşı davranmaz" fikrinə əsaslaraq həm də mükəmməlliyyətçi olur, gördükləri hər işin ən yaxşısını etməyə çalışırlar. bu yolla da özlərinin yetərsizlik balansını qoruyurlar, çünki yenə vaxtında görmədikləri qayğı, sevgi səbəbindən özlərini cəmiyyətdə yetərsiz hiss edirlər. yetərsizlikdən əlavə bu insanların özgüvən problemləri də olur, hansı ki bu üç "ünsür" birləşəndən sonra həmin adam axırda özünə qapabmaq məcburiyyətində qalır.
bir misal çəkim: tutalım, filan zavodun laboratoriyasında 2 laborant işləyir, hər ikisinin də vəzifə və öhdəlikləri eyni. birinci olsun əli, ikinci olsun vəli. əli sözügedən dəyərsizlik problemi var və bütün işlərə qaçmağa çalışır. fərz edək pre-istehsal dövründə zavoda gətirilən təzə 4 növ unu sınaqdan keçirmək tapşırılır, hər laboranta 2 növ un düşür. əli tez öz işini bitirdikdən sonra vəlininin işini əlindən alır ki, ver mən yoxlayaram unu. 1 dəfə, 2 dəfə, axırda eyni səviyyədə olan 2 işçi artıq eyni səviyyədə olmur. ikisinib arasında daxili vəzifə bölgüsü yaranır. vəli artıq öyrəşib əlinin iş görməsinə və gələn dəfə yenə bunlara iş tapşırılanda vəli heç ayağa da durmur. hətta və hətta planı gətirib əlinin qabağına atır ki, al bu tapşırılanları yerinə yetir. deməli, 2 icraçının biri qaldı yerində, digəri oldu idarəçi.
vəlinin bu hərəkətindən sonra əli təbii ki, qıcıqlanar, yaxud qəzəblənər. əli 2 cür davrana bilər: ya qəzəbini boğub işini görər, ya da "öz işini özün gör" deyib vəziyyəti əvvəlkı halına qaytarar. təəssüf ki, bu cür insanların çoxu böyük ehtimalla 1-ci şəkildə hərəkət edir, sonra əlilərə qarşı hiss etdikləri qəzəbi və hirsi içlərində saxlayıb işə getməmək haqqında düşünürlər. çünki artıq əliyə görə işə də getmə həvəsləri azalıb, nə əlini görmək, nə də həmin yerdə olmaq istəmirlər.

əlinin yetərsizliyi isə özünü sosial mühitdə bu şəkildə göstərir: olduğu yerdə özünü həmişə artıq, lazımsız, gərəksiz görüb söhbətlərə qoşulmur, tez-tez durub getmək haqqında fikirləşir, çünki yenə özünü gərəksiz hiss edir. ya restoranda oturub, stolun üstünə nəsə dağıldı və ofisiant gəlib silməyə çalışır. əli qoyar heç? tez dəsmalı götürüb özü silmək istəyir və s. və i.a.

bu 2 hissin üstünə bir də özgüvənsizlik gəlirsə, dəhşət-ül-vəhşət. həmin adamlar əl vursan qırılacaq vəziyyətdə hər xırda şeyə inciyir, daim öz fikirlərindən doğan ehtimallara əsaslanıb olmayan yerdən problem görür və tez küsürlər. götürək əli və vəlini. bir proyektə qoşulublar və orda 2 yox, 10 nəfərdilər. 1-ci halda 10 nəfərin içində əli olmur, hamısı vəlidir. iş müddətində qırışıb-didişsələr də ortaya kifayət qədər yaxşı bir iş çıxardılar. 2-ci halda hamı vəlidir, 1 nəfər əli. əli iş zamanı ortaya çıxan hər qırışmada inciyir, küsür, gah ağlayır, gah sızlayır və axırda onun bu davranışları gördükləri işin keyfiyyətinə təsirsiz ötüşmür.
elə bunun səbəbidir ki, işaxtaranlar həmişə kriteriyalarında "özünəinamlı", "özünə güvənən" kimi xüsusiyyətləri qeyd edirlər.

bu problemin həlli üçün avtomatik düşüncələrimizi analiz etməli və məsələyə məntiqi səhvlərə yol vermədən baxmalıyıq ki, bu da öz sırasında bir az obyektivlik, bir az da dürüstlük tələb edən geniş bir aktdır.

hiperaktiv

(baxma: hiperaktiv olmaq)
extra enerjili olmaqdır, yeri gələndə işinə yarayan, yeri gələndə də başına bəla kəsilib işlərini görməyə mane olan "xəstəlik"dir.
pilləkəni 1-1, hətta 2-2 çıxmağa səbrin olmur, 3-3 çıxırsan, ayaqların çatsa lap 4-4 də çıxardın, amma mümkün deyil. restoran-kafedə oturanda 5 dəqiqədən bir ayağa durub oturmaqdır, ya gəzəsən deyə tualetin yolunu 1 saatda 10 dəfə ölçməkdir. evin içindəcə gün ərzində minimum 2 km gəzməkdir. dostuna gəzmək təklifi edəndə reject almaqdır, çünki bilir artıq 10 km gəzmək sənin üçün heç bir enerji sərfiyyatına səbəb olmur. yazığın ayaqıarı qırılıb oturub küncdə, sən qolundan dartırsan "nə gəzmişik e, dur davam edək" deyə. normal adamın 1 saata gördüyü işi 20 dəqiqəyə hazır edib ora qoymaqdır, çünki üstündə çox qalmağa səbrin çatmır, məcbur da olsa tezləşdirirsən hər şeyi, qurtarıb başqa hərəkətə keçmək üçün. ayaq üstə durmalı olanda 15 min dəfə səmt dəyişməkdir, ya yorulub oturmaqdır. əslində isə yorulmursan, sadəcə başqa formaya keçid etmək istəyirsən. bir cür durmaqdan bezdin çünki. kitabı gəzə-gəzə oxumaq, filmə də ora-bura fırlanaraq baxmaqdır, sözün əsl mənasında götün çatmır oturub nəsə etməyə. qonaq getdiyin evi icazə versələr maraqdan hər zərrəsinə qədər gəzib, əlləyib, tərsinə çevirib yığışdırarsan, amma heyhat.

tez-tez hədsiz cavabdehlik məntiqi səhvini etməkdir. hər şeyə özün qaçırsan, mümkün olsa həkimə belə getməz, özün özünü əməliyyat edərdin, ya ev tikəndə ustaların görəcəyi işi özün görərdin, amma təəssüf. burda da yenə əsas səbəb təzə akt həyəcanındır. yeni işlərlə maraqlanmaq, enerjini müxtəlif yerlərdə xərcləmək. bütün bunlar hamısı sənə xüsusi həzz verir, ta ki məcbur etməli olduğun bir işə qədər. işin oturaqdırsa, vay halına, evin yıxıldı. bir oflamalar, bir puflamalar. az qalır canın çıxa.

bir də uşaqlardan əlavə böyüklərdə də kifayət qədər görülür. özümü qoyuram bir qırağa, bu yaşıma qədər bir dəfə görməmişəm ki, anam, ya nənəm evdə oturub sakit dura. görməli bir iş olmasa belə özləri üçün baş qatacaq nəsə tapar, hərəkətlərindən geri qalmazlar.

ən əsası, xəstələnmək qorxunun olmasıdır hiperaktivlik. bütün gün yerinin içində yatılı qalmaq sənin üçün başına gələ biləcək ən pis şeydir, bədbəxtlikdir.