Sonu kədərli reallıq əsasında çəkilmiş bu animasiyanı izləməyə dəyər..
Bu filmdə də "uşaqlar necə dünyaya gələr" sualını fikir edən , məktəbdə lağ obyektinə çevrilən, ailəsində sevgi və diqqət görməyən bir uşağın bir qələm dostu axtarmasına səbəb olması ilə başlayır. 8 yaşında bir qızın sosial münasibətlər qurmaqda çətinlik çəkən, gündəlik həyatın belə onu yorub tükəndirdiyi, uzun illər tək yaşamış 44 yaşında bir kişi ilə məktub dialoqlarına həsr olunmuşdur. Mary max'ın məsləhətləri sayəsində özünə daha çox güvənir, max isə tək qalmırdı. Max daha çox kökəlsə də, mary isə sevmiş və evlənmişdi də. Amma buna rəğməm dostluqları davam edirdi.
Dostluq.. iki nəfər..
Ya olmazsa..
Təkcə sən varsan..
Film insanın niyə tənha hiss etdiyini araşdırır. Tənhalıq tək qalmaq deyil; bəzən insan yüzlərlə adamın arasında olsa belə, onu heç kimin başa düşmədiyini hiss edə bilər. Mary və Max da məhz bu hissi yaşayırlar. Onların dostluğu göstərir ki, insanın ən böyük ehtiyaclarından biri kiminsə onu mühakimə etmədən dinləməsi və olduğu kimi qəbul etməsidir.
Bəs necə olur ki, bu dostluq bir anda pozulur?
Mary universitetdə oxuyarkən Max haqqında, onun vəziyyəti (autizm-asperger sindromu) və davranışları barədə kitab yazır. O bunu elmi maraqla və hətta yaxşı niyyətlə edir. Əldə olunacaq gəlirin yarısını Max-ə verməyə də razı olur. Amma Max bunu tamam başqa cür qəbul edir.
Max üçün Mary illərlə onu mühakimə etməyən yeganə insan idi. O, Maryə bütün qorxularını, vərdişlərini və zəif tərəflərini etibar etmişdi. Birdən-birə anlayır ki, həmin şəxsi etiraflar akademik araşdırmanın mövzusuna çevrilib. Bu, onun üçün xəyanət kimi hiss olunur. Qəzəblə yazdığı telqrafın M adlı yazı düyməsini qoparır və poçta atır. Mary max'ın yanına sevinclə getməyi arzulayarkən o poçtla rastlaşır. Və max'ın qəzəbini anlayır.
Bundan sonra depressiyaya düşür və o həddir ki, həyat yoldaşı onu tərk edir və onun miskin həyatına dair bir neçə cümlə deyir. Ona yaxşı diləklərini və dostluğunu çatdırsa da ən qəribəsi həyat yoldaşının qələm dostu ilə evlənməsiydi.
Mary daha da dibi boylayır. Ailəsi bir neçə il əvvəl ölmüşdü və özünü daha da tək hiss edirdi. intihar etməyi düşündü, kəndiri asdı, amma etmədi. Max'ə son bir poçt.. içki tenekesinin üstünə yazılmış "l'm sorry"..
Çünki Mary son anda başqa yol seçir. onunla münasibəti düzəltməyə çalışır. Bu addım vacibdir, çünki o, qaçmaq əvəzinə səhvi ilə üzləşməyi seçir.
Həmçinin Mary anlayır ki, empatiya insanı analiz etmək deyil, onun dünyasına hörmətlə yanaşmaqdır. O bu səhnədən əvvəl kitab nəşriyyatını dayandıraraq da bu tutumunu göstərmişdi. Eyni zamanda öz kariyerasını yandıracaq olmasını bilməsinə rəğmən.. o dostluğu seçmişdi. Bəlkə elə dostunun həyatına təsirindən ola ki, o psixiatriyanı özünə ixtisas bilmişdi.
bu poçt max 'ə çatsa belə max'dən cavab gəlməmişdi. Və bir gün ortaq sevdikləri noblet kolleksiyasını ona göndərərək üzrünü qəbul etdiyini dedi. Və mary sevindi. Bir müddət sonra övladı ilə max'ın yanına yollanır və max'i ölü tapır. Ona yazdığı məktubların səliqə ilə divardan asıldığını görür. Bu mənzərə Mary üçün çox güclü bir cavab idi: Max onu bağışlamış və bütün bu illər ərzində dostluqlarını həyatının ən qiymətli hissələrindən biri hesab etmişdi. Və ağlından max'ın ona dair yazdığı "ən əziz dostum" dediyi məktub səslənər.
"Sən mənim həyatımın ən vacib insanlarından biri idin."
Teleqrafın M hərfini yerinə yerləşdirər və ölü dostunun əllərindən tutar. Ən qəribəsi, mən də daxil sonluğa hər kəs ağlarkən filmdəki obrazımız mary yalnız gülümsəyər. Bəlkə də Mary otağa girəndə Maxın tavanına onun bütün məktublarını sancaqladığını görür. O anlayır ki, Max onu heç vaxt həyatından silməyib. Bu kəşf kədərdən çox, dərin bir rahatlıq və minnətdarlıq hissi yaradır.
Mənə film boyu güldürən, maraqlı gələn bir neçə səhnəni bölüşmək istərdim. Əvvəla mary və həyat yoldaşının tanışlığı:
(youtube: 
)
)Aşk ve sevgi umudunu kesdiği yabancı dildi sanki
(youtube: )
)Mary'nin bərabər tv dəki məzahirin həyat yoldaşına bənzəməsi, məzahir də mary'nin həyat yoldaşı damien'ə bənzəyir.
(youtube: )
)Bu arada şerronun qaçıb getdiyi qələm dostu da nə idi. Heç qız belə deyildi. Animasiyanın ara-ara güldürməsi xoş idi. Amma damien allah belanı verecek..
Damien əslində pis insan kimi göstərilmir. Sadəcə o, Marynin ehtiyac duyduğu emosional dəstəyi verə bilmir. Bu da filmin "eyni evdə yaşayıb yenə də tənha olmaq" mövzusunu gücləndirir. Həmçinin mary və damien arasındakı münasibət Onların münasibəti romantik sevgidən çox rahatlığa əsaslanır. Damien Maryni sevir, amma onun daxili dünyasına tam daxil ola bilmir. Həm Mary emosiyalarını içində yaşayır. O da hər şeyi Damienlə paylaşmır. Buna görə də aralarında emosional məsafə yaranır. Bu da onu göstərir ki, insanın həyat yoldaşının olması onun mütləq anlaşılması demək deyil. Bəzən bir dost, hətta minlərlə kilometr uzaqda yaşayan biri, səni yanında olan insandan daha yaxşı başa düşə bilər. Mən bir az da əksini düşünürəm, məncə biriylə sevgi münasibətin varsa başqa qarşı cinslə qələm yoldaşlığını dayandırmalısan. Hisslərini üzbəüz yanındakına ifadə etməlisən. Əks halda, yaranan emosional boşluqla damien gedər atı da sevər daşı da atasına oxşayan transı da..
Asperger sindromu:
(youtube: )
)Filmdən təsirli səhnələr və sonluq:
(youtube: )
)"Seni affetmemin sebebi senin kusurlu olman.. ben de kusurluyum.. her kes gibi.. insanız"
"Kusurlarımızı seçemeyiz, ama arkadaşlarımızı seçe biliriz. Ben seni seçtim ve bundan çok mutluyum."
(youtube: )
)Bir neçə detal: Nyu-York (max qalır) və Melburn (mary qalır) . Nyu-York boz, sıxıcı və soyuq göstərilir. Marynin yaşadığı Avstraliya isə daha işıqlıdır. Buna baxmayaraq, hər iki qəhrəman öz şəhərində eyni dərəcədə tənhadır. Film bununla demək istəyir ki, tənhalıq məkanla deyil, hisslə bağlıdır.
Balıq Henry. Maxın balığı onun yeganə gündəlik yoldaşı idi. Bu, insanın tənha olanda ən kiçik canlıya belə necə bağlana bildiyini göstərir.
Şokolad. Mary narahat olanda çox şokolad yeyirdi. Bu, onun emosional boşluğu doldurmağa çalışma üsulu idi. Film bununla göstərir ki, insanlar ağrılarını müxtəlif yollarla gizlədirlər.
Maraqlı məlumat: filminin rejissoru, ssenari müəllifi və prodüseri Adam Elliotdur.
Adam Elliot avstraliyalı stop-motion animatorudur və filmlərinin demək olar ki, hamısı insan psixologiyası, tənhalıq, fərqlilik və gündəlik həyatın acı-şirin tərəfləri üzərində qurulub. O, öz üslubunu "clayography" (plastilinlə çəkilmiş bioqrafik hekayələr) adlandırır.
Yan personajların da çox əcaib/şirin tipləri var. Hər biri filmi sıxılmadan izlıməyə təşviq edir.
Bundan əvvəl çəkdiyi Harvie Krumpet adlı qısametrajlı animasiya 2004-cü ildə Ən Yaxşı Animasiya Qısametrajlı Film nominasiyasında Oskar qazanmışdı. Bu arada "clayography" əslində rəsmi animasiya termini deyil, onun özünün yaratdığı sözdür. Bu söz clay (plastilin) və biography (bioqrafiya) sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Kadr-kadr çəkiliş edilir. Animator personajın əlini, başını və ya üz ifadəsini çox az dəyişdirir, sonra bir şəkil çəkir. Yenə bir az dəyişdirir, yenə şəkil çəkir. Bu proses minlərlə dəfə təkrarlanır. Saniyədə təxminən 12–24 kadr istifadə olunur. Masterpiece! 8/10