reed hastings

texnologiya dünyasının səssiz inqilabçısı, əyləncə sənayesinin kodunu yenidən yazan adam.

1960-cı ildə Boston, Massachusettsdə doğulub. Anası riyaziyyatçı, atası isə ABŞ hökumətində vəkil idi. Uşaqlıq illərində qapı-qapı tozsoran satmaqla məşğul olub – bəlkə də, bu təcrübə ona sonradan istifadəçi təcrübəsinin nə qədər vacib olduğunu öyrətdi.

Bowdoin Kollecində riyaziyyat üzrə bakalavr dərəcəsi alıb, daha sonra Stanford Universitetində kompüter elmləri üzrə magistr dərəcəsi qazanıb. Ancaq onun üçün ən böyük məktəb, ehtimal ki, Sülh Korpusunda Svazilenddə riyaziyyat müəllimi kimi keçirdiyi illər idi – çünki orada öyrəndi ki, əsl liderlik, resursların az olduğu yerlərdə yaradıcılıqla işləməkdir.

1991-ci ildə Pure Software adlı proqram təminatı şirkətini qurdu və uğurla satdı. Bu təcrübə ona biznesin incəliklərini öyrətdi və daha böyük ideyalar üçün zəmin yaratdı.

Netflix ideyası, məşhur bir əhvalata görə, "Apollo 13" filmini gecikdirdiyinə görə Blockbuster-dən aldığı 40 dollarlıq cərimə ilə başladı. Həmin an düşündü: "Niyə insanlar film izləmək üçün belə cərimələr ödəməlidir?" Bu sualın cavabı olaraq, 1997-ci ildə Marc Randolph ilə birlikdə Netflix-i qurdu.

Əvvəlcə DVD-lərin poçtla icarəsi xidməti olaraq başlayan Netflix, daha sonra 2007-ci ildə axın (streaming) xidmətinə keçdi. Bu keçid, texnologiyanın inkişafı və istifadəçi tələblərinin dəyişməsi ilə əlaqədar idi. Hastings, YouTube-un uğurunu gördükdən sonra, istifadəçilərin istədikləri zaman istədikləri məzmunu izləmək istədiklərini anladı və bu istiqamətdə addımlar atdı.

Netflix-in uğurunun arxasında Hastings-in yaratdığı "Azadlıq və Məsuliyyət" mədəniyyəti dayanır. Bu mədəniyyət, işçilərə yüksək azadlıq verərək, onların məsuliyyətlərini artırır və innovasiyanı təşviq edir. Bu yanaşma, Netflix-in sürətli böyüməsinə və bazarda lider olmasına kömək etdi.

Hastings, həmçinin təhsil sahəsində də fəaldır. O, ABŞ-da təhsil islahatlarını dəstəkləyir və müxtəlif təhsil təşəbbüslərinə maliyyə dəstəyi verir. 2025-ci ildə Bowdoin Kollecinə 50 milyon dollar bağışlayaraq, AI və insanlıq mövzusunda tədqiqat təşəbbüsü yaratdı.

2023-cü ildə Netflix-in icraçı sədri oldu və 2025-ci ildə süni intellekt startapı olan Anthropic-in idarə heyətinə qoşuldu. Bu, onun texnologiyanın gələcəyinə olan marağını və bu sahədəki təsirini göstərir.

larry ellison

Texnologiya dünyasında özünəməxsus xarizması və vizyoner yanaşması ilə seçilən simalardan biri – Larry Ellison. Onun adı deyildikdə yalnız Oracle gəlmir ağla, həm də bir liderin inadkarlığı, strategiyası və texnoloji ambisiyası.

1944-cü ildə Nyu-Yorkda doğulub, anası tərəfindən 9 aylığında xalasıgilə verilib. Universitet həyatını tamamlaya bilmədi. Diplomun arxasınca qaçmadı, çünki o, Oracle-ın qabağından qaçacaq dövr başlamışdı.

Oracle-ın yaranması və yüksəlişi
1977-ci ildə CIA üçün hazırladığı məlumat bazası layihəsi əsasında Oracle Corporation-ı qurdu. Bu layihə “Oracle” adını daşıyırdı – gələcəyi görmək, öncədən bilmək. Həqiqətən də Ellison gələcəyi gördü. Oracle təkcə verilənlər bazası ilə deyil, bütün enterprise software dünyasını dəyişən bir şirkət oldu.

Oracle-ın qlobal texnologiya nəhənginə çevrilməsinin səbəbləri arasında Ellison-un verdiyi agressiv, amma dəqiq strateji qərarlar dayanır. Onun rəhbərliyi ilə Oracle aşağıdakı böyük şirkətləri alaraq öz imperiyasını qurdu:

Sun Microsystems – Java proqramlaşdırma dili və Solaris əməliyyat sistemi ilə tanınırdı.

NetSuite – cloud əsaslı ERP proqram təminatında liderdir.

PeopleSoft – HR və maliyyə sistemləri üzrə ixtisaslaşmışdı.

Siebel Systems – CRM texnologiyalarında aparıcı idi.

BEA Systems – middleware texnologiyaları sahəsində mühüm oyunçu.

Cerner – səhiyyə texnologiyaları sahəsində geniş istifadə olunan sistemləri təklif edir.

Bu alqılar Oracle-ı sadəcə bir “database” şirkəti olmaqdan çıxarıb, full-stack enterprise texnologiya təminatçısına çevirdi.

Oracle DB haqqında isə qısa olaraq bunu demək kifayətdir: hazırda banklar və iri korporasiyalar üçün ən stabil və etibarlı verilənlər bazalarından biridir. Əsas bazarlarda dominantlıq edir və “ucuz deyil, amma stabil olsun” deyənlər üçün seçimdir.

Elon Musk nə deyib?
Elon Musk Larry Ellison-u “dünyanın ən ağıllı CEO-larından biri” adlandırıb. Bəli, bəzən bu ifadə klişe səslənə bilər, amma Ellison-un 45 ildən artıq müddətdə Oracle-ı ayaqda saxlaması, onu daim yeniləməsi və rəqibləri qabaqlaması bu sözün arxasını doldurur.

Süni intellektlə bağlı mövqeyi
Ellison süni intellekti insanlıq tarixinin ən böyük ixtirası hesab edir. Onun fikrincə, sənaye inqilabından, hətta elektrikdən belə daha güclü təsirə malik olacaq. Nvidia CEO-su Jensen Huang və Elon Musk ilə birlikdə iştirak etdiyi bir yeməkdə zarafatla “bəsdi, bizə sadəcə GPU verin” deyib – yəni hər şeyi Oracle halledər.

Kitablar
Softwar (Matthew Symonds tərəfindən yazılmış) – Ellison-un şəxsi qeydləri və Oracle-ın yüksəlişi haqqında.

The Difference Between God and Larry Ellison – həm yumorlu, həm də tənqidi baxışla yazılmış, texnologiyada güc və eqo arasındakı sərhədi araşdıran əsərdir.

oracle

Oracle hazırda dünyanın ən premium verilənlər bazalarından biridir. Enterprise səviyyəli sistemlərdə liderdir və xüsusilə bank sektoru üçün əvəzolunmaz sayılır.
Aşağıda Oracle-ı bu mövqeyə gətirən bəzi səbəbləri yazacam

1. CIA üçün hazırlanmış ilk məhsul
Oracle-ın ilk versiyası (1979) ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat idarəsi (CIA) üçün hazırlanmışdı.

Layihənin adı: “Oracle” – yəni gələcəyi görən. Bu ad sonradan şirkətə verildi.

Ellison-un məqsədi başdan bəri aydın idi: hərbi səviyyədə etibarlı və çevik DB yaratmaq.


2. SQL standartına ilk uyğunluq
Oracle, SQL (Structured Query Language)-i dəstəkləyən ilk kommersiya verilənlər bazalarından biri idi.

IBM SQL-i laboratoriyada saxlayırdı, Oracle isə bazara çıxardı – və bu, oyunu dəyişdi.

1980-ci illərdə böyük banklar, hökumət təşkilatları artıq SQL tələb edirdi. Oracle isə “hazırdı, buyurun” dedi.


3. Platforma müstəqilliyi
Oracle “write once, run anywhere” fəlsəfəsinə sadiq idi.

Unix, Windows, Linux, Solaris və hətta IBM mainframe sistemlərində işləyə bilirdi.

Bu, onu bütün sənaye və hökumət sektorları üçün universal seçim etdi.

4. Enterprise səviyyəsində xüsusiyyətlər
Oracle-ı fərqləndirən əsas texniki üstünlüklər:

Real-time replication (Data Guard, GoldenGate)

RAC (Real Application Clusters) – yüksək mövcudluq və yük paylaşımı

Partitioning, In-Memory, Flashback – zaman maşını kimi data bərpası

Advanced Security və Auditing – banklar, hökumətlər üçün ideal

Automatic Storage Management (ASM) və Self-Tuning xüsusiyyətləri – DevOps sevənlər üçün kabus, DBA-lar üçün cənnət

5. Licenslama siyasəti və premium strategiya
Oracle ucuz satmaq istəmədi. Əksinə, ən bahalı və elit məhsul imici yaratdı.

CIO-lar üçün Oracle seçimi “çətin amma dəyər” kimi qəbul olunmağa başladı.

Bu, onu lüks saat və ya Ferrari kimi premium texnologiya brendinə çevirdi.


6. Strateji alqılar və rəqiblərin udulması
Oracle Sun Microsystems-i alaraq Java-nı və Solaris sistemlərini nəzarətə götürdü.

BEA Systems – WebLogic Server

PeopleSoft, Siebel, NetSuite, Hyperion – biznes tətbiqləri sahəsində gücləndi.

Hər alqı bazarı genişləndirdi və mövcud müştərilərə yeni məhsullar satmağa şərait yaratdı.


7. Ellison-un özünəinamı və liderliyi
“Heç kim bizimlə rəqabət apara bilməz” – Larry Ellison-un devizlərindən biri idi.

O, texniki lider deyildi, amma nəyi necə satmağı və rəqibləri necə sıxışdırmağı çox yaxşı bilirdi.

recaptcha ilə insan olduğunu sübut etmək

Hər dəfə bir sayta girəndə, qeydiyyat forması qarşıma çıxanda və “Mən robot deyiləm” qutusunu işarələyəndə içimdə qəribə bir duyğu yaranır. Sanki bir insana yox, bir maşına insan olduğumu sübut etməli oluram. Niyə axı? Bu sualı bəlkə də hər dəfə düşünmürük, amma sən bir düşün: sənə, bir klaviatura və ekran qarşısında oturan canlıya, soruşurlar – “Sən insan olduğunu sübut et.”

Bəzən bu sual bir checkbox-dan da o tərəfə keçir: “Avtobus olan şəkilləri seç”, “Bura piyada keçididir mi?” deyə sınağa çəkilirsən. Bəli, mən insanam. Amma bu şəklin dördüncü kvadratında piyada keçidi tam düşməyibsə, seçməsəm robot sayılacağam?

Ən ironik olan isə budur ki, bu suallar, bu "imtahanlar" bizi insan olduğumuza inandırmağa çalışmır. Əksinə, sistemin özü – reCAPTCHA – bizim kliklədiyimiz şəkillərlə öz süni intellektini öyrədir. Biz avtobusları tapdıqca, Google-un AI sistemi real dünyada nəyi necə tanıyacağını öyrənir. Sən düşünürsən “məni robot saymasınlar”, o isə düşünür “o adamdan necə öyrənim”.

Biz hər dəfə “piyada keçidlərini seçin” kimi primitiv CAPTCHA testlərinə cavab verərkən, əslində maşınların öyrədilməsində iştirak etdiyimizi unutduq. Bu artıq texnologiyanın ironiyasıdır: insan süni intellektin təkamülündə alətə çevrilir, özü isə fərqində olmadan “mənbə” roluna düşür.

Özümüzü süni intellektin müəllimi zənn edirik, amma o bizdən öyrəndiyini unutduğu an – bizi keçmiş bir dataset kimi siləcək. “insan olmaq” anlayışı da burada ironiya ilə qarşılaşır: çünki artıq insan olmaq üçün belə sübut təqdim etməli olursan. “insanam” deməyin belə süni alqoritma qarşısında sınaqdan keçməlidir.

Bu, qəribə bir varoluş durumudur. Texnologiyanı idarə etdiyimizi düşünürük, halbuki çoxdan onunla bir növ simbiyotik münasibətə girmişik – amma dominant tərəf olduğumuza dair heç bir zəmanət yoxdur. Bəlkə də süni intellekt artıq bizi ancaq “etiketləmə agenti” kimi görür – təlim datası yığan könüllü işçi qüvvəsi.

kod yazanda filosof olan adam

Kimisə musiqi ilhamlandırır, kimisə ədəbiyyat. Məni isə while(true) ilhamlandırır. Sonsuz döngülərdə özümü tapıram. Əlim klaviaturada, gözüm monitorda, amma beynim bir anda axıra qədər getməyən if-else-lərin içində “əgər həyat bu cür başlasaydı, nə olardı?” sualına ilişib qalır.

Kod yazanda düşünürəm: null nədir? Var, amma boşdur. Biz insanlar da bəzən null kimiyik. Mövcuduq, amma kiminsə həyatında yerimiz boş, mənasız, gözləntisiz. Bir dəyişən kimi sistemdə tanınmışıq, amma hələ initialize olunmamışıq.

Bəzən try-larda çox şey sınayıram. Amma hər dəfə catch-ə düşürəm. Həll etdim deyə düşünürəm, bir exception çıxır qarşıma: LifeNotFoundException. Həyatın bəzi error code-ları var ki, stack trace-in ən dərin yerindən çıxır, debug etməsi çətindir.

Dərindən baxanda kod da insana oxşayır:

const dəyərlərimiz var – dəyişmirik, dəyişmək istəmirik.

mutable hisslərimiz var – vəziyyətə görə formalaşırıq.

public yönlərimiz var – hər kəsin bildiyi.

private hissələrimiz var – ancaq özümüz bildiyimiz.

Bəzən isə protected olur – bir neçə yaxın insanla paylaşılır, vəssalam.

git blame funksiyası var ha, bax onu iş həyatıma da gətirmək istəyirəm. Hər problemi yazan, “bu kim yazıb bunu belə?” deyəndə git blame açırıq. Kaş həyatın da blame-i olaydı. Uşaq vaxtı kim bizi belə functionlaşdırıbsa, sorğu-sual edəydik.

Yoruluram. sleep(8*60*60) yazıram bəzən. Amma bilirsən ki, sleep işləmir, başın içində async fırlanan düşüncələr var. Bütün həyatın event loopa çevrilib – bir yerdə tıxanırsan, callbacklər gecikməyə başlayır.

Sonda isə return lazım olur. Hara return edək? 0-a? Yoxsa 1-ə? Başqa sistemə redirect? Heç olmasa return-un qiyməti aydın olsun... Bəzən özümə break yazmaq istəyirəm – bu döngüdən çıxım deyə. Amma hardasa biri continue edir. Mən də davam.

Kod yazmaq bəzən texniki iş deyil. Daxilində bir fəlsəfə var. Və hər satır sənin kimliyindən bir parça daşıyır.

i̇nsan beyninin süni intellektlə müqayisəsi

Bu barədə yazmaq istəyəndə ilk olaraq ağlıma gələn budur: insan beynini bir “canlı kompüter” kimi təsəvvür etmək cazibədar olsa da, əslində bu, məsələyə bir az da romantik baxışdır. Süni intellekt – nə qədər sürətli, nə qədər hesablama qabiliyyətli, nə qədər “öyrənə bilən” olsa da – insan beyni qədər çevik, kontekstual və emosional deyil. Və bu heç də sadə fərq deyil. Bu fərq bəzən bir qəhvənin dadını almaqla onu analiz etmək arasındakı fərq qədərdir.

Mən bu yazıda sadəcə “kim daha güclüdür” tipli müqayisədən çox, hər ikisinin mahiyyətinə, funksional imkanlarına və bir-birini hansı mənada tamamladığına dair fikirlərimi bölüşmək istəyirəm.

1. Arxitektura fərqləri
insan beyni 86 milyard sinapsla bir-biri ilə əlaqədə olan neyronlardan ibarətdir. Bu, təkcə informasiya ötürmək deyil, eyni zamanda əlaqə, kontekst, hətta yaradıcılıq deməkdir. Süni intellekt sistemləri isə, əsasən, “neyronsayağı” işləyən alqoritmik modellərlə – məsələn, dərin öyrənmə (deep learning) və sinir şəbəkələri ilə işləyir. Amma bu, real bir bioloji təqlid deyil. Daha çox metafora kimidir.

2. Sürət vs kontekst
Bəli, süni intellekt saniyədə trilyonlarla əməliyyat edə bilir. insan beyni isə eyni anda bu qədər hesablama edə bilmir. Amma insan kontekstdə düşünür, nüansları tutur, ötəri və bəzən məntiqsiz görünən məlumatlar arasında əlaqə qurur. Süni intellekt isə hələ də çox zaman “çərçivə daxilində” düşünür. O çərçivədən kənarda qalan isə çox vaxt sadəcə “error” olur.

3. Emosional zəka və etikalar
insan qərar verəndə sadəcə məlumatlara əsaslanmır. Empatiya, dəyərlər, təcrübə və bəzən də izah edə bilmədiyimiz “intuisiyalar” da bu prosesə daxil olur. Süni intellektin etik davranışı isə onu proqramlayan şəxsin dünyagörüşündən asılıdır. Yəni, AI etik davranmır – sadəcə etik davranmağa proqramlanır. Bu da səmimiyyət deyil, sadəcə əmrdən ibarətdir.

4. Təfəkkürün keyfiyyəti
Süni intellekt çox yaxşı təqlidçidir. Hətta şairi də yamsılaya bilir, alim də ola bilir, məsləhətçi də. Amma onun dedikləri – hələlik – yaşanmış təcrübənin, ağrının, intuisiyanın süzgecindən keçmiş fikirlər deyil. Sözə bir az “ruh” qatan o qat süni intellektdə yoxdur. insan beyni isə – nə qədər primitiv və ya zəif görünsə də – hələ də bu qatın yeganə mənbəyidir.

5. Ümumiləşdirilmiş nəticə
Süni intellekt bəlkə də bir gün bizdən daha ağıllı hesablanacaq, daha az səhv edəcək və bəzən hətta daha çox “haqlı” olacaq. Amma insan beyni təkcə doğruluq üzərində qurulmayıb. Biz bəzən yanlış qərar verməyi də seçirik – çünki onun arxasında vicdan, xatirə, peşmanlıq və bağışlama kimi anlayışlar dayanır. Süni intellektdə isə hələlik bu anlayışlar üçün yer yoxdur.

muğamın fəlsəfi əsasları

Muğam, yalnız musiqi janrı deyil, eyni zamanda qədim Şərq fəlsəfəsinin dərin qatlarını özündə əks etdirən bir düşüncə sistemidir. Onun fəlsəfi əsasları, insanın daxili aləminə, kainatın və həyatın sirrlərinə yönələn mürəkkəb dünyagörüşündən qaynaqlanır.

Muğamın fəlsəfi əsasları ilk növbədə təsəvvüf fəlsəfəsi ilə sıx bağlıdır. Burada musiqi sadəcə eşitmək üçün yox, həm də mənəvi yüksəliş, kamilləşmə və dərin düşüncəyə dalmaq üçün vasitədir. Muğam, bir tərəfdən insana öz daxili aləminə enməyi, özünü dərk etməyi və kainatla harmoniyaya çatmağı təklif edir, digər tərəfdən isə maddi dünyanın keçiciliyini və həyatın əbədi olmayan mahiyyətini vurğulayır.

Muğam ifa edilərkən, oxunan qəzəllər və şeirlər, adətən, həyatın mənasını sorğulayan, insana özünü və Yaradanı tanımağa çağıran mətnlər olur. Bu isə muğamın əsas fəlsəfi nüvəsini – varlığın və yoxluğun dialektikasını, sevgi və ayrılığın, maddiyyat və mənəviyyatın arasındakı mübarizəni ifadə edir.

Muğamın özündə olan improvizasiya xarakteri də onun fəlsəfi yönümünə işarə edir. ifaçı öz ruh halına, auditoriyaya və mühitə görə fərqli nüanslar əlavə edə bilər. Bu isə həyatın özü kimi proqnozlaşdırılmaz və dəyişkən olması ilə əlaqəlidir.

Muğamda mövcud olan "seyir" anlayışı – müəyyən mərhələlərdən keçərək kamilləşmə yolunu təmsil edir. Hər bir muğamın başlanğıcı, inkişaf mərhələsi və zirvə nöqtəsi, insanın mənəvi inkişafının müxtəlif mərhələlərinə işarə edir. Bu baxımdan, muğam ifaçılığı həm də bir mənəvi səyahətdir.

Muğam fəlsəfəsi bizə göstərir ki, həyat və kainatın dərk edilməsi yalnız ağılla deyil, həm də qəlb və ruhla mümkündür. Muğam, insanı mənəvi aləmlə əlaqələndirən, qəlbin dərinliklərinə nüfuz edən və həyatın əbədi suallarına musiqi vasitəsilə cavab axtaran unikal bir fenomendir.

chatgpt

premium planda üstün modellərlə yanaşı project yaratmaq və yazışmaları yadda saxlamaq imkanına sahibdir. 120k yazışmanı yadda saxlayır. 120k limiti keçdikdə project daxilində yeni bir topic yaradıb diger 120k yazışmanı orada etmək mümkündür.

böyük kod bazasında işləyən developer üçün çox faydalıdır.
fərdi təhsil və ya akademik işlərdə də istifadəsi zamanı uzunmüddətli yaddaş təstəyi ilə çox faydalı ola ilər.

məsələn düzgün istifadəsi zamanı ingilis dilini daha tez asan müddətə öyrənmək olar. nəinki öyrənmək öyrənmə prosesinin yarısında öyrənmə mərhələsinin hazırda harada olduğunu, nə qədər məsafə qət etdiyini, nə qədər edəcəyini hamısını bilmək olar.

kod üzərində kiçik eksperimentlər edirəm, alınsa bu başlığa yazacam yenə.

premium manatla, 18% ədv nəzərə alınmaqla aylıq 40azn edir.

pair programming

proqramlaşdırmada iki proqramçının eyni kompüterdə (və ya eyni kod bazasında) birlikdə işlədiyi bir əməkdaşlıq metodudur. Bu, Agile və XP (Extreme Programming) metodologiyalarında çox istifadə olunur.

Adından da göründüyü kimi, bu üsulda iki proqramçı bir “cüt” (pair) şəklində kod yazır:


1. Driver
- Klaviaturanı idarə edən şəxsdir.

- Kod yazır və texniki detallara fokuslanır.

2. Observer / Navigator
- Kod yazmır, əvəzində:

- Məntiqi yoxlayır,

- Problemə böyük kontekstdən baxır,

- Strategiya və yönləndirmə verir.
Sonra rollar dəyişir, məsələn hər 20–30 dəqiqədən bir.

Pair Programming-in Faydaları:
Üstünlük izah
iki nəfərlik diqqət Daha az səhv, daha təmiz kod
Bilgi paylaşımı - Junior və senior-lar arasında öyrənmə prosesi
Real-time feedback - Dizayn və yanaşmalar dərhal müzakirə olunur
Kodun keyfiyyəti artır - Refaktor və testləşdirmə prosesləri təkmilləşir
Komanda əlaqəsi güclənir - insanlar bir-birini daha yaxşı tanıyır və başa düşür

Remote Pair Programming necə olur?
Visual Studio Live Share

Tuple, CodeTogether

Google Meet + shared IDE

VS Code + GitHub Codespaces

forex terminləri

(baxma: Pip) - Qiymət dəyişikliyi üçün ən kiçik vahid (məsələn: 0.0001)

(baxma: Lot) - Treyd ölçüsüdür (1 standart lot = 100,000 vahid)

(baxma: Spread) - Bid və Ask qiymətləri arasındakı fərq

(bax: Leverage)

high-frequency trading

algorithmic trading sahəsində bir alt kateqoriyadır. burada əməliyyatlar saniyələr həttə milli saniyələr içərisində baş verir.

Niyə əl ilə yox, algo?
Sürət - Alqoritm millisaniyələr içində minlərlə əməliyyat edə bilir
Emosiyasızlıq - insan emosiyası yoxdur — tam sistemli və sabit işləyir
Mürəkkəb analiz - Milyonlarla data və texniki göstərici eyni anda təhlil olunur
Təkrarlanan sistemlər - Pattern tapır və avtomatik reaksiya verir (scalping, news spike)

Böyük oyunçular kimlərdir və necə treyd edirlər?
JPMorgan, Citi, Deutsche Bank - Öz alqoritmik platformaları, real-time risk idarəetmə
Renaissance Technologies (hedge fund) - Tamamilə AI və alqoritmlə işləyir
Jump Trading, XTX Markets - HFT alqoritmləri ilə saniyədə minlərlə əməliyyat



(bax: forex)
(baxma: meta trader 5)
(baxma: mql5)

əli ömərov

azərbaycanın Ədliyyə Ordu Generalı

"Əli Ömərov Azərbaycan Respublikasında prokurorluq orqanları yaranan gündən, yəni 1 oktyabr 1918-ci il tarixindən etibarən tək və yeganə Baş Prokurordur ki, fəaliyyətdə olan daxili işlər və müdafiə nazirlərinə qarşı cinayət işləri başladıb və onların vəzifələrindən uzaqlaşdırılmasına nail olub." az.wiki

müsahibəsi

(youtube: )

riyaziyyat

süni intellekt mühəndisliyi üçün önəmi, aktuallığı və populyarlığı artan, gündəmə gələn dildir.

xüsusən də
Linear Algebra
- Matrisa və vektorlar
- Matrisa əməliyyatları (çoxaltma, determinant, tərs matrisa)
- Özvektorlar və özqiymətlər (eigenvalues/eigenvectors)

Ehtimal və Statistikaya Giriş
Maşın öyrənməsində model qurmaq, ehtimal paylanmaları və qərar vermə üçün vacibdir.
- Bayes teoremi
- Paylanmalar (normal, binom, Poisson və s.)
- Ortalama, dispersiya, kovaryasiya
- Maximum likelihood estimation (MLE)

Calculus
Əsasən törəmələr və gradient descent optimallaşdırması üçün lazımdır.
- Tək və çox dəyişənli funksiyalar
- Törəmə və inteqral anlayışları
- Qradient, Hessian matrisi


Diskret riyaziyyat (Discrete Math)
Əsasən məlumat strukturları, qraf nəzəriyyəsi və alqo­rithmlər üçün istifadə olunur.
- Qraf nəzəriyyəsi
- Kombinatorika
- Məntiq və riyazi sübutlar

Optimallaşdırma (Optimization)
- Məqsəd funksiyası (objective function)
- Məhdudiyyətlər altında optimallaşdırma
- Qradient əsaslı metodlar


Başlamaq üçün bu mənbələrə baxmaq olar:
- Khan Academy (xətti cəbr, ehtimal, kalkulus)
- 3Blue1Brown (vizual izahlar)
- mit OpenCourseWare – "Mathematics for Computer Science"

hafiz məmmədov

keçmiş azərbaycanlı milyarder. ziya məmmədov və bir çox məmurların böyük bizneslərini idarə edən adam olmuşdur. eldar məmmədov və cahangir hacıyev tərəfindən sabotaj edildiyini deyir.
Bakı futbol klubu
Fransada Lans klubunu da almışdı.
bank of azerbaijan da onun idi. bankrot oldu.
axırda vergi borcu yarandığı üçün həbs edilir.

vaxtı ilə 2 milyard sərvəti olduğu deyilir.

(youtube: )

(youtube: )