bugün məsləhət təsadüfi
sözaltı sözlük
postlar Yoxlama mesaj

qatiq qaradi blet


639 0 0 0
az
çox
0 gün
ardıcıl post
rekord: 12 gün
00:00 — 30 post 01:00 — 60 post 02:00 — 43 post 03:00 — 42 post 04:00 — 34 post 05:00 — 23 post 06:00 — 13 post 07:00 — 6 post 08:00 — 0 post 09:00 — 5 post 10:00 — 7 post 11:00 — 11 post 12:00 — 22 post 13:00 — 36 post 14:00 — 37 post 15:00 — 35 post 16:00 — 41 post 17:00 — 32 post 18:00 — 40 post 19:00 — 26 post 20:00 — 15 post 21:00 — 22 post 22:00 — 29 post 23:00 — 30 post 00 06 12 18 01:00 pik saat
gecə quşu
2
Başlayan
Səviyyə 2
84 / 200 XP
138.2K
təxmini söz yazıb
2 kitaba bərabər
×

Post Ardıcıllığı

Hazırki streak: 0 gün ardıcıl post yazılıb.

Rekord: 12 gün ən uzun ardıcıllıq.


Streak hər gün ən azı 1 post yazanda artır. Bir gün boş keçsə sıfırlanır. Streak uzun olduqca od böyüyür!

×

Yazı Saatları

Tip: gecə quşu

Pik saat: 01:00

Gecə (00-06): 232 post
Səhər (06-12): 42 post
Gündüz (12-18): 203 post
Axşam (18-00): 162 post

Saat diaqramı yazarın gün ərzində nə vaxt aktiv olduğunu göstərir. Qırmızı = ən çox post yazılan saatlar. Yaşıl = orta aktivlik.

×

Səviyyə Sistemi

Səviyyə 2: Başlayan

XP: 184 (karma əsasında)

Növbəti səviyyəyə: 116 XP qalıb


Səviyyə karma əsasında hesablanır. Karma = reytinq + entry sayı + wiki töhfələri. Hər səviyyə üçün daha çox XP lazımdır. 25 səviyyə var: Yeni-dən Tanrı-ya qədər.

×

Yazı Statistikası

Təxmini söz sayı: 138,168

Toplam simvol: 829,009

Orta entry uzunluğu: 1,297 simvol

Kitab ekvivalenti: ~2 kitab (70K söz/kitab)


Söz sayı entry-lərdəki simvollardan təxmin olunur (orta 6 simvol/söz). Kitab ekvivalenti standart roman uzunluğuna (70,000 söz) əsaslanır.


wiki yazar
Nailiyyətlər 15 / 20
İlk Addımlar
Yazıçı
Qələm Ustası
Əjdaha Balası
Əjdaha
Əjdaha Kralı
Tanınmış
Məşhur
Vikipedist
Bilik Xəzinəsi
Oxunan
Bestseller
Veteran
Əbədi
Abidə
Söz Memarı
Karma Yığıcı
Lider
Milyonçu
Həftəlik Seri

blok başlıqlarını gizlət postları gizlət
sözaltı sözlük mobil

dəfələrlə istəksiz olaraq mənfi səs verməyimə, favori seçməyimə səbəb olan zad. indi deyəcəksiniz ki, düymələri eşşək boyda eləmişik, əgər indi də səhvən səs verirsənsə daha günah özündədi. düz deyirsiniz. mobil versiyadan şikayət eləmirəm. sadəcə bildirmək istəyirəm ki, əgər kiməsə mənfi səs gəlsə və başa düşməsə ki, nə səbəbdən gəlib, bilsin ki, qatığın əli titrəyib ekran üstündə. bənzər şəkildə favori seçmələr.

kitabının yerini verməyən filmlər

zənnimcə bütün filmlər. bir əsərin filmini izlədikdən sonra kitabını əlinə almaq çox çətindir. adam bir növ kor kimi olur. fantaziyası kilidlənir. bütün qəhrəmanlar, məkanlar yalnız filmdəki variantları ilə beynində canlanır. özünə başqa variantlar yarada bilmirsən. nə qədər istəsən də elə hey filmdəkilər gəlir ağlına. məsələn harry potter əsərini oxuyarkən qəhrəmanları özünüz yarada bilərsiniz. görünüşlərini, xasiyyətlərini təsəvvürünüzdə canlandıra bilərsiniz. qəhrəmanlardan birini və ya bir neçəsini xasiyyətlərinə, hadisələrə verdikləri reaksiyalara görə hansısa dostunuza oxşada bilərsiniz. və ya hansısa qəhrəmanı özünüzə bənzədib, əsərin geri qalanını o rolu özünüz oynayırsınızmış kimi oxuya bilərsiniz. hogwartsı başqa cür təsəvvür edərdiniz. bəlkə də sehr anlayışınız filmdəkindən fərqli olardı. amma filmlərdən birinə baxdıqdan sonra kitabları oxusanız, bütün bu yuxarıda sadaladıqlarımdan məhrumsunuz. artıq harry potter və ya severus snape ola bilməzsiniz. o obrazlar artıq filmdəki aktyorlar tərəfindən tutulub. eynilə yuxarıda sadaladığım başqa zadlar. sizi bilmirəm, mən filmini izlədiyim əsərin kitabını oxuyarkən əziyyət çəkirəm. digər kitablardan aldığım zövqü ala bilmirəm. heç filmin hamısına baxmağa ehtiyac yoxdur. sadəcə baş qəhrəmanları gördüm, olay bitmişdir. məsələn the reader əsəri. filmə 10-15 dəqiqə baxmışam, amma indi kitabını oxuya bilmirəm. mən xanım schmitz-in yerində başqa qadını təsəvvür eləmək istəyirəm, kate winsleti yox. amma olmur. hər səhnədə beynimdə kate winslet canlanır. gördüyünüz kmi filmdən kitaba keçişi qətiyyən bəyənmirəm. heç tərsini də bəyənmirəm. indiyə qədər elə bir əsər olmayıb ki, kitabını oxuduqdan sonra filminə baxım və onu bəyənim. başa düşüləndir. öz fantaziyamı qoyub, hansısa hollywood filminə üstünlük verməyəcəm ki.
bu səbəbdən filmləri sevmirəm. harry potter kitablarının heç birinin üzünü açmamışam. təzə çıxan vaxtı ilk iki filminə baxmışdım, bəyənməmişdim. keçən il bekarçılıqdan oturdum hamısına baxdım və heç də vaxt itirdiyimi düşünmürəm. dəfələrlə kaş ki kitablarını oxuyardım deyə təəssüf etmişəm, oxuyanları da qısqanmışam. indi sözlükdə açılan başlıqları gördüm yenidən yadıma düşdü. onsuz da gözümə yuxu getmirdi, corablarımı geyinib keçdim stol başına, yazmağa.
bu arada (baxma: severus snape ürəhdi)
gecəniz xeyirə
p.s. yuxarıda bənzər fikirlər qələmə alınıbmış və mən adını çəkdiyim filmlərin adı çəkilibmiş. yazı yazılanda bundan xəbərim yox idi.

darkmatter2525

xristianlıq dininin konseptinin necə gülünc olduğunu bir videosundakı sadə bənzətmə ilə gözlər önünə qoyan əjdaha youtube istifadəçisi. doğurdan da inanca görə hamı günahkardır, tək saf olan tanrının oğlu həzrəti isadır. və tanrı bütün insanların günahlarının bağışlanması üçün oğlunu qurban verir. insanların bağışlanması üçün yeganə şərt tanrının oğlu isanın onların günahlarına görə əziyyət çəkdiyinə inanmaqdır. çox danışmayım, bənzətmə hər şeyi ortalığa qoyur. bu arada açılmışam gülməkdən.

(youtube: )

minigun

gatling prinsipi ilə işləyən, amerikan istehsalı tam-avtomatik pulemyotdur. 7,62 mm-lik gülləri dəqiqədə 4000-6000 arası tezliklə atması onu əsl ölüm saçan maşına çevirir. çəkisinin ağır olması demək olar ki, yalnız helikopterlərdə, ya da maşınlarda bərkidilərək tədbiq olunmasına səbəb olmuşdur. uğurlu silahlardandır, ondan tələb olunanı yerinə yetirir. çıxardığı səs adicə videosuna baxdıqda belə adama vahimə verir. hələ döyüş meydanında nə olar bilmirəm. bunun səsini eşidəsən, hələ üstəlik sənin mövqeyinə atəş açıla adam qorxudan ölər mk. bir belgeseldə bundan istifadə edən bir qaqaşın dediyi sözlər yaddaşıma həkk olunub: "bu silahdan istifadə edərkən, onun önündə deyil də, arxasında olduğun üçün tanrıya dəfələrlə şükür edirsən"
bu da helikopterə bərkidilmiş minigun-ın alaqaranlıqda yaratdığı cəhənnəmin videosu:

(youtube: )

sözlük yazarı olmaq

yeni tanışların səndən hobbini soruşanda "boş vaxtlarımda yazmağı sevirəm" deyə bilməkdir. ilk dəfə dünən işlətdim. yazmağı doğurdan da sevirəm, amma bədbəxtlər elə bildilər ədəbi əsər zad yazıram.

molla nəsrəddin

tələbələrin yazılı imtahan sisteminə etirazı haqqında yazdığı statuslardan sonra gözümdən düşən səhifədir. tələbələri oxumağa etiraz etməkdə günahlandırır. guya bizim unilərdə vəziyyətdən xəbəri yoxdur. guya yazılı imtahanın daha rahat rüşvət-hörmət alış-verişinə yol açdığından xəbərsizdir. guya bilmir ki, o tələbələr əsasən bu yeni xərc mənbəyinə etiraz edirlər. umbay, onsuz da oxumayanın heç sikinə də deyil imtahan sistemi. o oxumaq istəmirsə imtahanın tipinin dəyişdirilməsi onun üçün fərq etməməlidir. əsas söhbət oxuyan tələbələrdən gedir ki, onlardan da test üsulunda rüşvət istəmək çətindir. amma yazılıda çox rahatlıqla istəmək olar. məsələn suala dolğun cavab verməmisən deyib balından kəsə bilər. nəysə. bir də yazır ki, tələbələr zorla hafiz hacıyevin mitinqinə aparılanda etiraz eləmədilər, imtahan üsulu dəyişdiriləndə etiraz elədilər. birincisi söhbət eyni insanın iki fərqli hərəkətindən getmir, iki müxtəlif qrupun elədiyi tamam ayrı hərəkətlərdən gedir. yəni sən azərbaycanda hansısa tələbə zorla hafizin mitinqinə aparılmağa etiraz etməyib deyə başqa bir tələbənin tamam başqa mövzuya etiraz etməsini qınaya bilməzsən. ona ikiüzlü deyə bilməzsən. ona deyə bilməzsən ki, "kim olmusan e? hafizin mitinqinə zorla aparılanda atmışdın qəlbinə". çünki onun o hərəkətlə əlaqəsi yoxdu, molla. sən sadəcə mitinqə getməyə etiraz etməyənləri qınaya bilərsən. onlara deyə bilərsən ki, "boyunuzu yerə soxum". amma imtahana etiraz edənlər tamam ayrı insanlardı, onların üstünə başqasının günahını atmağa haqqın yoxdu. ikincisi də tutaq ki, iki çoxluğun kəsişməsi boş çoxluqdan fərqlidir, yəni həm hafizin mitinqinə gedən, həm də imtahana etiraz edən tələbələr var. ki böyük ehtimal mollamız tanıdığı belə bir-iki nəfərdən yola çıxaraq bütün etirazçıları qınayır. burda qınanılası bir hərəkət var, amma bu da insanımızın yaşamaq uğrunda etdiyi saysız-hesabsız ləyaqətsiz, qürur sındırıcı hərəkətlərindən biridir. məsələn: mollalatın yasin oxumaq üstündə davası, avtobusların bir-birinin planına keçməsi və s. bədbəxt tələbə gedib mitinqə səsini çıxarmayıb ki, unidən hədələyiblər, unidən çıxarsalar vəziyyət pisləşəcək. bir yandan da onsuz da güclə çatdırdığı rüşvətin artmasına dözə bilməyib etiraz edə bilər. hamı che olacaq deyə bir şey yoxdur. insanlar fərqlidir, misilsizdirlər.
nəysə bu statuslardan sonra mollamızın yaşının artmasını və bu yaşın gətirdiyi uşaqlaşmanı müşahidə etdim. bir də kommentdə buna bir şeylər başa salmağa çalışan uşaqlara "mən səndən yaxşı bilirəm" deməsi ayrı aləmdir. biraz keçəndən sonra söyüşə keçir. şərhçilərə "dalboeb" zad deyir. ayrı vaxtı rasional düşüncədən zaddan dən vururdu...

rabitə və informasiya texnologiyaları nazirliyinin milli klaviaturası

çox da ciddi qınanılası bir yenilik deyildir. ilk eşitdiyimdə /gördüyümdə mən də səsimi başıma atmışdım. sonradan heç də böyük fəlakət olmadığının fərqinə vardım. əvvəla ən böyük problem "@" işarəsi idi, o da bildiyim qədəri ilə düzəlib. digər tez-tez işlənən işarələrə də ki, inanıram ki, bir əncam çəkilib. hərflərin düzülüşünün göt-baş edilməsinə gəldikdə isə, iddia edirlər ki, hərflər işlənmə tezliyinə görə düzülüb. ən çox işlənənlər mərkəzə düşüb. nə deyirəm. necə məsləhətdir. bəlkə də düz deyirlər. ortaya alışmaq problemi çıxır. əgər tablet, telefon və bənzəri cihazda aktiv olaraq yazacaqsızsa alışmaq məsələsini dərd etmək haqqınız yoxdur. çox tez alışmaq olar. yox əgər laptop işlədirsinizsə yarrağı yediniz deməkdir. eşitdiyimə görə azərbaycan əlifbası düzülüşlü klaviaturalar satışa çıxarılacaq, onlardan almalı olacaqsınız. ki bunda da nəsə iqtisadi maraq olmuş ola bilər. klaviaturaların qiymətini normal qoyduqları təqdirdə mən heç bir problem görmürəm.
saygılar

bresopat

aramıza yeni qatılmış yazar. mənə demək düşməz, amma sözlüyü biraz eşələyib nə tip yazılar yazıldığı, hansı formatda entrylər girildiyi haqqında biraz məlumat toplasa yaxşı olar. idarə heyətimiz də lazımi məsləhətləri verir yəqin ki. duyğusal insana bənzəyir, elə entrylər yazır. amma bu entrylərini sadə, ölümlü varlıqların anlayacağı dildə yazsa əla olar.
uğurlar!
saygılar

makrotəkamül

zaman keçdikcə canlılarda tamamilə yeni strukturların, organların əmələ gəlməsi və ya organların yeni funksiyalara sahiblənməsi, dolayı yolla da yeni canlı növlərinin əmələ gəlməsi prosesidir. təkamül nəzəriyyəsinin digər bölməsi olan mikrotəkamülə nəzərən inanılmaz dərəcədə uzun zaman alır, "müşahidə" edilməsi qeydi mümkündür və sanki bir təbiət elmindən çox tarix elminə aiddir. təkamül nəzəriyyəsinin müxtəlif fərziyələr, hipotezlərlə müzakirə olunub, arxeoloji, molekulyar-genetik tapıntılarla təsdiqlənməyə çalışılan hissəsidir. dindarlar tərəfindən qeyd-şərtsiz inkarından başqa, bir də yaradılışçı bioloqlarla da ciddi problemləri var.
mikrotəkamül başlığında dediyim kimi canlıların bir mühitə getdikcə daha yaxşı uyğunlaşması onlarda makrotəkamülə xas dəyişikliklər yaratmaz. bu dəyişikliklər sərhədlidir və atalarının genotipinə bağlıdır. daha irəli getmək, başqalarında olmayan özəlliklər qazanmağın tək yolu yeni genetik bilgi əldə etməkdir. bunun da bilinən yolları aşağıdakılardır:
1. (bax: mutasiya)


bunu xromosomlardakı "defektlər" olaraq başa düşə bilərsiniz. mutasiyalar dnt-nin kopyalandığı, ondan məlumat götürülən hər yerdə ola bilər. amma təkamül üçün əhəmiyyətli olanı gələcək nəsillərə ötürülə bilən mutasiyalardır. mutasiyaların 3 növü var:
a) negativ mutasiyalar. daşıyıcısının həyat fəaliyyətinə birbaşa mane olur. daşıyıcı digər həmnövlərindən zəif olduğu üçün nəslini davam etdirmir.
b) neytral mutasiyalar. bunlar daşıyıcılarına çox da təsir etmir, həyatlarında önəmli rol oynamır. təkamül nəzəriyyəsi üçün böyük əhəmiyyətə malikdirlər. aşağıda deyəcəm, niyə. neytral mutasiyalar sonrakı nəsillərə ötürülsələr də bəziləri "iqtisadi cəhətdən" sərf etmədiyi üçün yoxa çıxır. məsələn canlının belində yeni bir struktur əmələ gəlib. həyatına təsir etməsə də bu yeni struktur bədəndən artıq material sərf edir. bu sərfiyyatı etməyən, yəni bu mutasiyanı daşımayan canlılar təbii seçmədə bir addım öndədirlər.
c) pozitiv mutasiyalar. daşıyıcılarını həmnövlərindən üstün edən mutasiyalardır. yəni daşıyıcı üçün birbaşa xeyiri var. yaradılışçıların arqumentinə görə pozitiv mutasiyaların baş vermə ehtimalı çox aşağıdır, indiyə kimi müşahidə olunmayıb (!). əvvəla baş vermə tezliyinin aşağı olmasını bir arqument saymaq düzgün deyil. kifayət qədər zaman və məkanımız var. həm də bir sürünən qolundan cəmi bir mutasiyada tam funksional qanad alınması,- ki bunun belə olduğunu heç kim iddia etmir,- kainatda heç bir səbəbsiz varlığını sürdürən, bütün bunları dizayn edən bir möcüzəvi intelektin var olmasından daha az fantastikdir və daha çox ehtimal oluna bilər. zira tək lazım olan kodların "uyğun" defektlə kopyalanmasıdır.
2. (baxma: poliploidizasiya) bunu bitkilərdəki calaq etmə kimi başa düşə bilərsiniz. bu yolla tamamilə yeni gen materialı yaranmasa da, canlıya digər canlılara xas özəlliklər qatılması mümkündür. bunun nəticəsində canlı 2n sayda xromosomlu, yəni diploid deyil də, 3n, 4n və s. sayda xromosomlu, yəni poliploid olur. insanlar tərəfindən süni şəkildə tədbiqi geniş yayılsa da, təbiətdə rast gəlinməsi yadıma gəlmir. bəlkə də var, bəlkə kitabda yazılmışdı, amma mən xatırlamıram.
3. (baxma: crossing-over)
əminəm ki, bu sözü nə vaxtsa eşitmisiniz. meyoz bölünmə zamanı qonşu xromosomların ucları bir-birinə dolanaraq "dəyişdirilir". yəni a xromosomunun ucu kəsilib b xromosomuna, b-ninki də a-ya yapışır. kəsilmə yeri önəmlidir. zira əgər kəsilmə iki genin arasında olubsa, onda yeni bilgi əldə olunmasından söhbət gedə bilməz, çünki sadəcə eyni genlər fərqli kombinasiyalarda saxlanılmış olur. yox əgər kəsilmə genlərin dəxilində olubsa, onda bu crossing-over mutasiya xarakterlidir. amma "qanuni", "arzu olunan" mutasiya. təbii ki, bunun da pozitiv, negativ, neytral olmaq üzərə növləri var.
gördüyünüz kimi yeni gen materialı əldə etmək yolları ya mutasiyadır ya da mutasiya xarakterlidir. makrotəkamülə əhəmiyyətli olmaları üçün pozitiv, ya da ən azından neytral olmalıdırlar.
makrotəkamülün bir başqa problemi də bəzi şeylərin hələlik izah oluna bilməməsidir. yəni bəzi proseslərin necə baş verdiyi haqqında alimlərin heç bir fikri yoxdur. bir nümunə ilə aydınlaşdırım.
komplex strukturlar. ortaya çıxması üçün birdən çox ciddi dəyişikliklər tələb edən strukturlardır. problem bundadır ki, bu strukturlar yalnız tam hazır olduqlarında canlıya * bilinən xeyirlərini verirlər və yalnız bir mutasiyada ortaya çıxmaları mümkün deyildir. nümunə: böcək yeyən bitkilər, ya da quşların qanadları.
birinci nümunəni götürək. bitkinin böcəyi "yeyə" bilməsi üçün aşağıdakı özəllikləri var: böcəkləri cəzb edəcək bir quruluş, onları tələyə salıb, çıxmağa qoymayacaq bir dizayna sahib organ* yarpaqlardan yaranmış , bu organın sürüşkən selik ifraz etməsi, böcəyi həzm edəcək ifrazat, heyvan proteinlərini parçalayacaq enzimlər və s. gördüyünüz kimi bu dəyişikliklərin heç biri təkbaşına bitkiyə bilinən(!) bir fayda vermir. yəni böcəyi həzm edə bilməyəcəksə bitki nə sikir onu tuta biləcək strukturu. ya da tuta bilməyəcəksə həzm edəcək strukturu nə sikir. bu canlının necə bir təkamül tarixinə sahib olması barədə alimlərin hələlik heç bir fikri yoxdur. bu tip problemlər təkamül nəzəriyyəsində müxtəlif düşüncələr formalaşdırmışdır.
(baxma: neytral makrotəkamül)
genetik araşdırmalardan sonra yapon alimlərinin nəzərinə çarpır ki, bir çox canlı populyasiyasında təbii seçmənin icazə verə biləcəyindən daha çox polimorfizmlər, yəni struktur müxtəliflikləri var. burdan da belə bir ideya ortalığa atılır ki, hansı genin, strukturun, özəlliyin populyasiyada daha çox rast gəlinəcəyi təbii seçmədən daha çox genetic drift tərəfindən müəyyən olunur. təbii ki, bu özəlliklər negativ olmamalıdırlar, neytral olmalıdırlar. genetikada nə qədər çox canlı populyasiyasının genotipi araşdırılırsa, "neytral nəzəriyyə" o qədər önəmli olmağa başlayır. artıq təkamülçülər arasında seleksionistlər və neytralistlər deyə iki qrup var. neytralistlərə görə neytral mutasiyalar canlı populyasiyasında qorunur, genetic drift sayəsində yayılır və beləliklə nə vaxtsa xeyir verə biləcək bir özəllik, struktur üçün pre-adaptasiya, ön-uyğunlaşma həyata keçirilir. amma yeni strukturlara zəmin hazırlayacaq pre-adaptiv mutasiyaların detallı analizi hələki yoxdur.
ikiqat və ya çox qat funksionallıq. bu düşüncəyə görə komplex strukturlara götürən hər neytral sayılan pre-adaptiv mutasiyanın vaxtilə canlıya ötəri bir faydası olub. bu fikir daha çox seleksionistlər tərəfindən dəstəklənir. komplex strukturlar əsas faydalarını yalnız tam hazır olduqlarında verə bilərlər. bu düşüncəyə görə isə strukturun hazırlanmasının bütün ara mərhələləri təbii seçmədə üstünlük verəcək funksiyalara sahib olub. məsələn quş qanadı yalnız tam hazır olduqda bilinən faydasını, yəni canlının uça bilməsini verə bilər. bu düşüncəyə görə qanadın hazırlanmasının bütün mərhələləri yan faydalara sahib olub. məsələn temperaturu sabit saxlamaq üçün lələklər, artan qanad çəkisini balanslaşdırmaq üçün bədən çəkisinin azalması, sonrakı mərhələlərdə qısa uçuşlar və ya yüksəklikdən düşərkən yerə asta enişlər və s. bu düşüncə problemi tam həll etmədən onu xırda ara problemlərə ayırmaqda günahlandırılır, tənqid olunur. gülməlidir. həm də deyilir ki, arxeoloji tapıntılarla təsdiqlənəcək konkret təsəvvür yoxdur. bu da gülməlidir.
(bax: kritik təkamül nəzəriyyəsi)

bu barədə fikirlərim genişdir. ayrı vaxtı başlıq açıb bu barədə yazacam. qısaca onu deyim ki, bu düşüncənin tərəfdarları təkamül prosesinin heç də məqsədsiz, korkoranə bir proses olduğunu düşünmürlər.
yekun:
gördüyünüz kimi makrotəkamül, təkamül nəzəriyyəsinin ciddi tənqid olunan hissəsidir. bu məlumatları yaradılışçı bioloqların yazdığı bir kitabdan götürmüşəm. kitabı qarşı tərəfin fikirlərindən xəbər tutmaq üçün oxuyurdum. mikrotəkamül-makrotəkamül ayrımı eləməyə əlim gəlməsə də kitab mənə canlılarda dəyişikliyə səbəb olan iki ayrı prosesin getdiyini öyrətdi. makrotəkamülün sözdə problemlərini nəzərimə çatdırdı. ələ aldığı bütün problemləri "az ehtimal olunur", "tam izah oluna bilinməyib" və ya " molekulyar-genetik, arxeoloji sübutları yoxdur" başlıqları altında ümumiləşdirmək olar. bütün bunları keçdim, kitabın sonunda alternativ kimi yaradılış nəzəriyyəsini təqdim etmələri kefimi pozdu. müsəlman intelektuallar bu mövzularda nisbətən yaxşıdırlar. adamlar hər şeyi məcazi, simvolik qəbul edirlər. dirəşsən təkamülü dəstəkləyərlər. amma xristianların yaradılış nəzəriyyəsi, dəhşətdir. bu barədə nə vaxtsa yazacam. amerikan, avropa yaradılışçılarından olasan, bir də özünə bioloq deyəsən... bir şey haqqında yetərincə bilgimiz olmaması, onun səhv olduğu anlamına gəlməz, sənin yaradılış nəzəriyyəni isə heç haqqlı çıxarmaz. (bax: argumentum ad ignorantiam)
həmin şeyi səhv çıxaracaq bilgilərimizin olmaması da, onun düz olduğu anlamına gəlməz. bu məsələyə isə iki gün əvvəl fizika mühazirəsində eşitdiyim bir cümlə ilə fikir bildirmək istəyirəm: "bir nəzəriyyə heç vaxt tamamilə sübut oluna bilməz, o ancaq zamanla təkrar-təkrar səhv çıxardılaraq dəyişdirilə və ya tamamilə atıla bilər"

mikrotəkamül

verilən bir struktur daxili təkamül. əvvəlcədən mövcud olan organların, strukturların zamanla dəyişməsi. təkamül deyilən şeydə hamının yekdilliklə qəbul etdiyi bölmədir. bu planetdə elə bir biolog yoxdur ki, mikrotəkamülün varlığına şüphə etsin. müsəlmanların bu barədə nə düşündüyünü bilmirəm, amma amerika və avropa yaradılışçıları belə mikrotəkamülü qəbul edirlər və mən deyərdim ki, yaradılış nəzəriyyəsini, "intelligent design" anlayışını qəbul edən biologların əsas dayaq nöqtəsi mikrotəkamüldür (!) belə geniş şəkildə qəbul olunmasının əsas səbəbi isə prosesin qismən müşahidə oluna bilməsidir. məsələn ağcaqanad dərmanları istifadə olunmağa başlanıldıqdan bir neçə il sonra artıq effektivliyini itirməyə başlamışdır. ağcaqanadlarda dəyişiklik olduğu aşkardır. bir başqa misal: bir quşun qalapaqos adalarında 13 fərqli növü yaşayır və hamısı bəslənmə fərqliliyinə görə müxtəlif cür adaptasiya etmiş dimdiklərə sahibdirlər. və yaxud bakteriyaların antibiotiklərə getdikcə daha dözümlü olması. bütün bu misallar göstərir ki, canlılar arasında təbii seçmə var və canlılar dəyişikliklərə məruz qalır, təkamül edir. mikrotəkamül miqyasındakı dəyişikliklərin qaçınılmaz olduğunu anladıqdan sonra ortaya belə bir sual ataq: "mikrotəkamül+zaman=makrotəkamül?" cavab "xeyr". ağcaqanad misalı ilə izah etməyə çalışacam. deməli doğulan ağcaqanadların 5%-i dərmana qarşı müdafiə ilə doğulur. dərman tədbiq olunur. 10% ağcaqanad sağ qalır, həmçinin dərmanın heç təsir etmədiyi o 5%. ikinci nəsil bu "zirehli" ağcaqanadlardan və möcüzə sayəsində sağ qalmış digər hissədən törədiyi üçün, zirehlilərin hissəsi böyüyür. dərmanın təkrarən, bir neçə dəfə tədbiqindən sonra demək olar ki, yaşayan bütün ağcaqanadlar zirehə sahib olur. əslində məsələ daha qəlizdir. zəhərin təsir etməməsi ya "vardır", ya da "yoxdur" deyə biləcəyimiz möcüzəvi bir özəllik deyil. bu, xitin təbəqəsinin qalınlığından, traxeyalarının quruluşundan və s. şeydən asılı olan mürəkkəb bir şeydir. amma biz zirehi var, ya da yoxdur deyərək ağcaqanadları iki qrupa bölək və aşağıdakı nəticələri çıxaraq:
1. birinci nəsildə həm zirehli, həm də zirehsiz ağcaqanadlar var idi. yəni yeni bir struktur, özəllik əldə olunmayıb. sadəcə var olan bir özəllik ağcaqanad populyasiyasında daha qabarıq rol oynamağa başlayıb. təbii seçmə, ölüm-dirim mübarizəsində(!)
2. sonuncu nəsildə yalnız zirehli ditdililər var. deməli ağcaqanadların genetik müxtəlifliyi azalıb. zirehsiz olmaq geni yox olub, ya da körəlib. burdan da mikrotəkamülün qızıl qaydasının* bu adlandırmanı kıçımdan uydurmuşam birinci hissəsini çıxarırıq: canlı bir mühitə nə qədər çox adaptasiya edirsə, genetik müxtəlifliyi o qədər aşağı düşür.
3. genetik müxtəlifliyi aşağı düşən canlı növlərinin dəyişkənliyi,adaptasiya etmə bacarıqları aşağı düşür. və olası ani mühit dəyişikliklərində nəsillərinin kəsilməsi ehtimalı artır. bizim misalda zirehli ağcaqanadlar ona görə zəhərlənmirdilər ki, bədənlərinə ətraf mühitdən hava, həmçinin zəhər az girirdi. əgər ani olaraq oksigeni az olan mühitə düşsələr, bədənlərinə kifayət qədər oksigen gedə bilmədiyi üçün hamısı öləcəklər. növ daxili müxtəliflik minimal olduğu üçün yenidən zirehsiz, hava keçirən ağcaqanadların ortaya çıxması mümkün deyildir. beləliklə qızıl qaydanın ikinci hissəsinə gəldik: ən yaxşı adaptasiya etmiş növlər, mühitin ani dəyişikliyində ən çox nəsli kəsilmək təhlükəsi olan növlərdir. yaşayan nümunə: çitalar.
gördüyümüz kimi mikrotəkamülün işləmə mexanizmi cqnlılarda yeni strukturların, yeni organların və ya yeni növlərin əmələ gəlməsini izah etmək üçün istifadə edilə bilməz. sadəcə növün genotipində olan bir özəllik onun həyatında daha böyük rol oynamağa başlayır, ona alternativ olan özəlliklər isə körəlir. və beləliklə genetik müxtəliflik aşağı düşür. düşünürəm ki, artıq yaradılışçıların mikrotəkamülü nəyə görə "zərərsiz" görüb, qəbul etdiklərini anlayırsınız.
tamamilə yeni strukturların, canlı növlərinin əmələ gəlməsi genotipə yeni bilgilərin alınması ilə olur ki, bu mikrotəkamül mexanizmində izah olunmur. makrotəkamülə keçid üçün təkcə zaman bəs eləmir, yeni gen materialı lazımdır. bunun üçün də aşağıdakı yollar var:
1. mutasiya
2. poliploidizasiya
3. crossing-over * rekombinasiya
mütləq oxu: (bax: makrotəkamül)

təkamül nəzəriyyəsi

ayrım etməyə nə qədər əlim gəlməsə də mikrotəkamülmakrotəkamül olmaq üzrə iki bölməsi olan nəzəriyyədir. ola bilər bu bölmələrə ayrılma ancaq mənim oxuduğum, yaradılışçıların yazdığı bir kitabda aparılıb. bilmirəm. amma məncə ortada eyni zamanlı baş verən iki fərqli dəyişiklik prosesi var. işləmə mexanizmləri fərqlidir.

9 oktyabr 2013 azərbaycanda prezident seçkiləri

(bax: ümid)


yazı üçün biraz gecikdim. yazmaq istəmirdim. deyirəm nə qəribə insanlarıq e. seçkilərin saxtalaşdırılmaması, saxtalaşdırıla bilinməməsi ehtimalı o qədər aşağı idi ki, bu barədə inamını nəinki açıq nümayiş etdirmək, hətta öz içində inanmaq belə çətin idi. kimsə "bu dəfəki" seçkilər başqa cür olacaq düşüncəsi ilə səs verməyə gedər, amma bunu açıq deməyin gülünc olduğunu anladığı üçün ətrafındakılara "onsuz da saxtalaşdırılacaq, mırta gedirəm" deyər. amma şəxsən bu dəfə mən özüm özümə belə inandığımı, ümid elədiyimi etiraf edə bilmirdim. adama deyərlər bilirsən ki, səs verməyin heç kimin qozuna deyil, bəs onda hara gedirsən mk?! səhər yuxudan durub basa-basa yol getmisən. özünə etiraf edə bilmədiyin balaca bir ümid var idi də. az da olsa inam var idi ki, qutuya saldığın kağızın nəsə bir təsiri ola bilər. həmin inam, "bəlkə", ümid hamımızda var idi. hamımız kağızı qutuya salanda "bir poxun dəyişəcəyinə inanmıram, amma böyüklük məndə qalsın" havasında idik. sözlükdə cəmil həsənlinin tənqidçiləri də bu gün ona səs verdilər məncə. belə baxanda normal vaxtı heç birimiz onu bəyənməzdik. nəysə. heç səs vermək də vacib deyil. biz ki o özümüzə belə etiraf edə bilmədiyimiz, balaca ümidlə hadisələri izlədik, bəlkə hər şey dəyişər deyə, bizdən başqası yalandı özüm ölüm. saflığımız nəyə desən dəyər. bizdən heç kimə zərər gəlməz, gələ bilməz.

individuallıq

fərdilik, özünəməxsusluq, təkrarsızlıq* originallıq kimi tərcümə oluna biləcək söz. liberal-sosial cəmiyyət anlayışlarından tutmuş, fəlsəfəyə, psixologiyaya qədər müxtəlif sahələrdə bu sözə rast gəlmək olar. induksiya, ümumiləşdirmə etməyə çalışacam.
bildiyimiz kimi hər bir insan fərqlidir, təkrarsızdır, originaldır. 13 yaşında justin bieber dinləyən, hayat çok boktan deyən bütün ərgən qızları eyni kateqoriyaya aid edə bilərsiniz. danışdırdıqda hamısı eyni zibilmiş kimi gələ bilər. amma şüphəsiz ki, hamısında yalnız özlərinə məxsus, onları kateqoriyanın digər üzvlərindən fərqləndirən kiçik və ya böyük bir detal var. bu detal hər şeydə ola bilər. ola bilsin ailələri fərqlidir* ki mütləq fərqlidir , müxtəlif vaxtda yetkinlik dövrünə keçiblər, bəlkə müxtəlif tip oğlanlara vurulublar. lap eyni tip bəyənsələr də müxtəlif hisslər keçirmiş ola bilərlər. oğlanların bunlara reaksiyası müxtəlif ola bilər, birinə justin bieber "hi" deyib, birinə yox* asdfgh və s. sözümün canı odur ki, ən tipik ərgənlər belə misilsizdirlər, originaldırlar.
bir başqa misal da zövq məsələsidir. məsələn musiqi zövqü. insanları rock dinləyən, muğam sevən, türk sevgi mahnılarını sevən və s. kimi qruplaşdırmaq olar. elə insan var mahnını introsuna görə seçir, eləsi var nəqarətinə görə. eləsi var baş solistin səsinin xordan ayrıldığı məqamlardan təsirlənir, eləsi var tam əksinə xorun solistə qoşulduğu anlarda tükləri biz-biz olur. bəziləri tempin ani olaraq tezləşməsini bəyənir və ya tam əksinə. bütün bunlardan hansına üstünlük verəcəyi, şəxsin yaşından, cinsiyyətindən, əhval-ruhiyyəsindən, böyüdüyü ortamdan, keçmiş xatirələrindən, bəlkə genotipindən, keçirdiyi hisslərdən və s. faktorlardan asılı ola bilər. bütün bu faktorların, şərtlərin iki insanda eyni olması ehtimalı sıfıra bərabərdir. diqqət edin, sıfıra yaxındır demədim, sıfıra bərabərdir dedim. bir atomda bütün kvant ədədləri üst-üstə düşən iki elektronun, "dönmə istiqamətlərinin" yəni spin kvant ədədlərinin mütləq fərqli olması kimi. bu hadisə/fenomen/zad mənə təbiətin ən fundamental qanunlarından biri imiş kimi gəlir. heç bir şeyin təkrarı ola bilməz. hər şey ən az bir kriteriyaya görə digərlərindən fərqlənir və beləliklə hər şey misilsizdir. başıma gələ biləcəkləri əvvəlcədən təsəvvürümdə canlandırdıqdan sonra həmişə təsəvvürümdəkindən fərqli bir şey ilə üzləşirəm. yəni yaşana biləcək ehtimallar da təkrarsızdır. bir dəfə düşündükdən sonra o artıq gerçəkləşmiş sayılır, təkrarı olmur, fərqli bir şey olur. hərdən fikirləşirəm ki, insanlar arzuladıqlarına, gələcək həyatlarının xəyallarını qurduqlarına görə istədikləri həyatlara sahib ola bilmirlər. xəyalları heçvaxt tamamilə gerçəkləşmir, hansısa detal fərqli olur. tək sevindirici cəhət odur ki, xəyallarımız da individualdır, misilsizdir, təkrar oluna bilməzlər.

sözlükdəki bəzi yazarlar

entry-sini oxuyursan, əjdahalayırsan. mobildən olduğun üçün səhifə yenidən yüklənir və başlıqdakı bütün entry-lər görünür. bu entry-ləri bir-bir oxuyub gəlirsən yenə bu əjdahanın yazısına. oxuduqdan sonra istər-istəməz bir də əjdahalıyırsan, amma ikinci səfər səs vermək olmur təəssüf ki. bax belə yazarlardı bu yazarlar.

sözlükdə aktivlik

yazarların bekarlıq səviyyəsi ilə düz mütənasib olduğu şüphəsiz olan fenomendir. yayın istisində bakıda evdən çölə çıxa bilməyən fakir yazarlarımız, bitmək bilməyən bekarlıq dəqiqələrini sözlükdə keçirirdilər. çölə çıxmaq üçün günəşin səmada lazım olan bucağa qədər enməsini gözləyirdilər. bu gözləmə müddətində sözlük onlara yardım edirdi. bundan başqa "səhər saat doqquzdan durub nə pox yeyəciyik" deyə düşünən paytaxt sakini də gecə həyatına üstünlük verir. gecə həyatının ekran qarşısında olan variantına. burda da sözlük kömək edirdi. digər tərəfdən qürbətdə olub, boş vaxtı olan, amma yenə də fakir olduğuna görə vətənə qayıda bilməyən yazarlarımız da var idi ki, onlar da aktivliyimizi qabağa itələyirdilər. indi sentyabr ayı gəlib kiminin dərsləri başlayıb, kiminin işi, kimi təzə dərs ilində özünə manita tapıb və s. sizin o çox təriflədiyiniz payız fəsli. yıxdı sürüdü camaatı. hərə bir tərəfdə başını qatır. bəziləri də artıq çox da qürbətçilik çəkmir. tək deyil. danışmağa, vaxtını keçirməyə adam var. amma o bəziləri artıq əvvəlki vəziyyətini arzulayır. biraz özəl sfera, biraz yalnızlıq, biraz məsafəli olmaq istəyir. hamı deyir ee istədiyin vaxtı mənə zəng elə zad. dediyim o bəziləri belə şey xoşlamır. həmişə "online" olmaq istəmir. bir zəng məsafəsində olmaq istəmir. məsələ özünü dartma, götü şişmə və s. deyil. sadəcə sükut vəziyyətinin, özü ilə baş-başa qalışının istənilən anda bir zəng ilə alt-üst ola bilməsi gerçəyi onu narahat edir. ona görə də bugün özünə söz verib ki, həmvətənləri ilə keçirdiyi dəqiqələri azaltsın. özünə daha çox vaxt ayırsın. başa düşürsüz uşaqlar bu adam tək qalmasa düşünə bilmir. huzur və sükut içində nə qədər çox vaxt keçirsə, o qədər dərin və çox düşünər. sonra o da sözlüyün aktivliyini itələyənlərdən ola bilər. görək də zaman nə göstərir.
gecəniz xeyirə
edit: tərs mütənasib ne lan

vodka içən qızlar

çox vaxt ətrafındakı kişilərin ona olan marağını itirəcək dərəcədə hərəkətləri pozulan qızlardır. bardan içməyə su istəyib, ilk qurtumdan sonra barın üstünə qusa bilərlər. sonra ikinci qurtumu alıb hərəkəti təkrar eləyənləri də olur. yazıq barmen stəkanı əlindən alır ki, getsin başqa yerə qussun. qız yenə su istəyir. amma bu dəfə qusmur. içdikdən sonra barmenə gülümsəyərək sağol deyib sikdirir camaatın arasına. başlayır rəqs edən qruplara qoşulmağa. bədəninin hər hərəkəti ilə nə vəziyyətdə olduğunu bəlli etdiyi üçün, qoşulduğu hər qrup 1-2 dəqiqə sonra bundan qurtulmağın yolunu axtarır. bir müddət sonra ortada təkcə tullanıb düşdüyü görünür. bu vəziyyətdə daha çox nəzərə çarpır. maraqlıdı ki, heç bir abaza bunu qucağına alıb evə aparmır, qarşı cinsi o qədər soyudur yəni. partinin sonunda musiqi kəsilir, amma bunun ortalıqda tullanıb düşməsi kəsilmir. vəziyyətin nə dərəcədə olmasını hələ indi anlayan bar işçiləri bundan qurtulmağın yollarını axtarırlar. əl-üzünü yuyub qapının önünə qoyurlar. göydən üç alma düşür.

« / 20 »
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3409


blok -   başlıqlarını gizlət
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3416

Son bəyənilənlər

?>