məktəbdə inşa yaza bilməyən sözlük yazarı

böyük ehtimal, mövzunun keyfiyyətsizliyinə görə yaza bilməmiş yazardır. maşallah olsun, bu başlıqda şikayətlənən yazarlar heç də ancaq "@3 sikmiş, zaaaa xd" kimi entrylərə sahib insanlar deyil. göz dəyməsin babat yazırlar hamısı. burdan çıxardığım nəticəyə görə yazarlarımızın problemi orta məktəbdə verilən mövzuların pis olması imiş. mənim problemim ibtidai sinifdə olub. o vaxtlar yadımdadı ki, inşa adı gələndə üz-gözümü turşudurdum. amma elə ki, beşinci sinifə keçdim və ədəbiyyat müəllimim ilə tanışdım, vəziyyət dəyişdi. o qadın işini sevirdi və planda olan çürümüş, keyfiyyətsiz, iyrənc mövzuları bizə yazdırmırdı. ilk vaxtlarda ortabab yazırdım, evdə hazırlaşırdım. sonradan isə təmbəlliyim ucbatından hazırlaşmamağa başladım. bir dəfə, iki dəfə artıq yavaş-yavaş eyni qiymətlər almağa başladım. sonra nə vaxtsa o qadın bizə yazarkən diqqət olunası şeylərdən, giriş-əsas-son hissələri ayırmağın önəmindən filan danışdı. bunları tədbiq edəndən sonra müəllimin sevimlisinə çevrildim. bir müddət sonra artıq inşaya evdə hazırlaşmağı özümə sığışdırmamağa başladım. yaxşı qiymətlər aldığımı görən qonşularım, inşa zamanı mənə "bir cümlə de yazım da" şəklində xahişlər yağdırmağa başladılar. onları heç vaxt başa düşə bilmədim və heç vaxt kömək də eləmədim. bütöv bir mətni necə ordan-burdan aldığın cümlələrlə qurmaq olar axı? sonradan türk liseyinə girdim. ilk türk dili dərslərinin birində müəllim 7-8 cümləlik bir şey yazmağı tapşırmışdı. mənim yazımdan sonra adımı, nömrəmi soruşub, dəftərçəsinə qeyd eləmişdi. sonra yazını giriş-düğüm-çözüm bölümlərinə ayırdığıma görə məni tərifləmiş, bunun önəmindən danışmışdı. mən də uçurdum sevincimdən. standart bir yazı, inşa yazanda belə bölümlərə ayırmaq yazının səliqəli görünməsinə, tez anlaşılmasına səbəb olur. ola bilər yaxşı yazılmış qarışıq yazılar daha təsirli olur, amma o daha çətindir, duyğusallığın, yaradıcılığın dibində olmalıdan ki, yaxşı yazasan.
inşa yazmağı öyrənməkdə yeni mərhələni xarici dil öyrənərkən tanıdım. bu mərhələdə öyrəndiyim "yöntəmləri" sözlükdəki, standart entry-lərimi yazarkən bolca istifadə edirəm. writing ya da text production deyilən dərslərdə qarşımıza bir grafik, statistik məlumat, hərhansı elmi fakt və bənzəri şeylər qoyurdular. sonra da bunlar haqqında yazmağı tapşırırdılar. qəlibləşmiş ifadələr, giriş, sonluq, bölmələr arası keçid üçün standart cümlələr falan verirdilər ki, bunları işlədin. sonra arada öz şərhlərimizi də salmağı öyrədirdilər. sözlükdə də əgər bilgi dolu entry yazıramsa bu yöntəmlə gedirəm. müəyyən bir şey haqqında qırıq-qırıq bilgilərim var. bunların ətrafında biraz oynayıb, yazıya giriş və sonluq əlavə edib yapışdırıram başlığa.
biraz yazını toplayım. entry yazmaq birbaşa olaraq inşa yazmaqla bağlıdır. bu barədə problemi olan əjdahalarımız yəqin ki, mövzunun keyfiyyətsizliyindən əziyyət çəkiblər. çünki, doğurdan da inşa yazmayan dostlarımı sözlüyə gətirməyə cəhd eləmişəm və nəticə belə olub:
ilk 10 entry-ni uzun yazmaq istəməyiblər. adamlar ümumiyyətlə sözlüyə yazmağı inci sözlüyün facebook-dakı caps səhifəsinə şərh yazmaqla qarışdırırlar. uzun entry-ləri oxutdura bilmirəm, nəinki yazdırmaq. uzun dediyim 7-8 cümlədən ibarət entrylərdir. onu oxumağa həvəs olmadığını deyirlər. nəticədə hamısı umbaydır və daha girmirlər. qeydiyyatdan keçən kimi də nicklərini paylaşdılar ki, nəsə "gülməli" şey yazanda deyək ki, bunlar əjdahadır. anonimlik sikmirlər, çünki, heçvaxt içini sözlüyə boşaltmağın nə olduğunu anlamayacaqlar.
p.s. hər iki ədəbiyyat müəllimimlə yaxından münasibət qura bilmədiyim üçün təəssüflənirəm. neynək ki, biz ədəbiyyata həvəs göstərə bilmirdik.

sistem robotuna yazılacaq mesaj

sistem robotu: "sıxma canını"
qatıq qaradi blet: "bu sözlüyü sevməyəsən nağayrasan bax... gözlərinizdən, əllərinizdən öpürəm"
* bunu özünə yazmaq istərdim * sizi bilmirəm mənə doğurdan da bu mesaj gəldi * müəllifə dərin təşəkkür

random access memories

#67846
entrydə sözü keçən "erkən boşalmamın" çarəsi olan albom. ancaq bir musiqisinə qulaq asmaqdan canımı qurtardım. indi bütün alboma qulaq asıram. belə baxanda boşalmanı gecikdirmək üçün pozisiya dəyişdirməyə bənzədi bu. daft punk, xüsusilə bu albomu bildiyin sexdir. zarafat, təşbih bir yana bu qrupun musiqilərinin möhtəşəm olmasından başqa mənim üzərimdə daha bir təsiri var, o da bu entrydən anlaşılar yəqin: #48350
a kişi albomdakı musiqilər məndə xoş xatirələr canlandırırmış. işimi, iş yoldaşlarımı, bəyəndiyim qızı, yaz fəslini, o günlərimi xatırladır, onlar üçün darıxdırır, gecə yatmağa qoymur.

yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər

daft punk-instant crush

(youtube: )

yazarları düşündürən suallar

edip kompleksi ya da elektra kompleksindən qurtula bilməyən uşaqların axırı necə olur?
bu mövzular barədə əvvəllər ötəri maraqlanmışdım, bir dənə də belgesele baxmışdım. kompyuterdən girəndə edit edib belgeseli bura yerləşdirəcəm. amma iki gündür gördüyüm süd reklamına sözlük yazarlarımızın verdiyi şərhdən sonra bu başlıqlara yönəldim. sözlükdə oxumağımımdan əlavə, keçdim vikipediadan da araşdırdım. əvvəla onu deyim ki, nəzəriyyələr kifayət qədər məntiqli gəlir. belə ki, fövqəltəbii heç bir təsirin var olduğunu, birbaşa desək yaradanın varlığını suallarımıza cavab ola bilməyəcəyini qəbul etdiyimizə görə, məcburuq ki, hər şeyin başqa, təbii bir mexanizmlə ortaya çıxdığını var sayaq. bu nəzəriyyələr həmişəki kimi tam cavablar verməsələr də məncə cinsi orientasiyalarımızı, kişilərin rəqabət hərisliyini, qadın psixologiyasını və s. zadları anlamamıza yarayacaq şeylərdir. demək istəyirəm ki, insana uşaq yaşlarından bəzi tabuları, olmazları və ya davranış normalarını beyninə yeridəcək şeylər olmalıdır. məsələn normal əqli inkşaf etmiş insan cəmiyyətin qınağı olmasa belə öz ailəsindən olan birinə cinsi məqsədlə yanaşmaz. bunu etməməsi üçün nəsə bir yaradan tərəfindən qoyulan qadağaya və cəhənnəm qorxusuna ehtiyac yoxdur. və yaxud da oğlanların daim özlərini isbat etməyə çalışmalarını götürək. daim başqalarından daha yaxşı olduqlarını, qarşı cinsə daha layiqli kişi olduqlarını göstərməyə çalışırlar. qızlara aid versiyalar üçün elektra kompleksini və vikipedianı qurdalamağı məsləhət görürəm, mənim həvəsim yoxdu yazmağa. əsas yazmaq istədiyimə gəlim. dediyim kimi bu şeyləri ya uşaqlıqda yaşanan şüur altı oyunlarla açıqlayacağıq ya da genetika ilə. götürək insest məsələsini. freudun və həmkarlarının nəzəriyyələri ilə olan açıqlamanı yazıblar. genetika və ya təkamüllə də açıqlamaq olar. məsələn bir növün fərdlərindən insest əlaqəyə girənlər sağlam olmayan balalar dünyaya gətirirlər. bu sağlam olmayanlar onsuz da digərləri ilə olan rəqabətə dözmür, tələf olurlar. nəticədə insestin qarşısını alan genlər yarana bilər ya da insestə səbəb olan genlər körələ bilər. nəysə birinci variant mənə daha məntiqli gəlir. amma və lakin, başa düşmədiyim, mənə çatmayan, əksik olduğunu düşündüyüm nöqtələr var ki, bu başlığa yazmağıma səbəb də onlardır. indiyə qədər yazdıqlarım mövzuya giriş hissələridir. * konuya girişini sikeyim
məsələn bir oğlanın atası o doğulmamışdan ölübsə və anası onu tək böyüdübsə necə olacaq? anasına sahib olmasını əngəlləyəcək, gücünü qısqanacağı, onu kastrasiya ilə cəzalandıracağından qorxacağı heçkim yoxdur. bu oğlanın inkşafı necə olur? normal, cəmiyyətə layiq bir insan olaraq yetişərsə, onda bu nəzəriyyənin çöküşü deyilmi? ola bilər bəlkə anasına meyl edir, amma hərhansı bir yolla anasına çatmağın mümkün olmadığını anlayır, sonra da necəsə "anası kimiləri" əldə etməyin yolunu axtarır. düzdü atası olsaydı canlı nümunəsi qarşısında olardı, amma yoxdu deyə,çox şeyləri əksik olur. bir də anasız böyüdüyünü düşünək. onda meyl ediləcək, atası ilə uğrunda rəqabətə girmək istəyəcəyi kimsə yoxdur. onda problem daha böyükdür məncə. görəsən bu vəziyyətlər uşağın gələcək həyatına, normal inkişafına necə təsir edir? eyni şeylər qızlara da aiddir. onlara da necə təsir edəcəyi çox maraqlıdır. yersiz misal olsa da yazım. atasız böyüyən bir qız dostum vardı. anası həmişə deyərdi ki, o kişinin nə demək olduğunu bilmir. belə sözün düzü məndən olsa məmnuniyyətlə anormal deyərdim o qıza, amma nəysə.
o değil de bütün bunlardan daha maraqlı olanı isə insanlığın bu mövzuları öyrənməsidir. qəbul etməyimizdir ki, sadə hisslərin, hormonların təsiri altında yaşayan böyüyən robotfason canlılarıq. uşaqlıqda anasına duyduğu uğursuz sevginin, atasına duyduğu paxıllığın, qısqanclığın və nifrətin nəticəsində "yetkinləşən", qadınları əldə etməyə çalışan, rəqabət hərisi kişilərin bütün bunların səbəbinin şüuraltı uşaqlıq xatirələri olmasını qəbul etməsi, şüuru ilə anlamasıdır maraqlı olan. bənzər şey qadınlara da aiddir. nə demək istədiyimi anlamağa çalışın. şüurlu varlıq o qədər irəli gedib ki, öz davranışlarının belə hamısının şüurlu olmadığını, böyük bir qisminin şüuraltı xatirələrə, təcrübələrə dayandığını öyrənir artıq. bu özümü cool hiss eləməyimə səbəb olur. insanlıq belə nailiyyətlər əldə elədiyi vaxtda paralel şəkildə bir-sıra dölbeyinlilik eləməsi adamı üzür. amma neynək. bir gün nirvanaya çatarıq yəqin.
saygılar

neil degrasse tyson

1958-ci il doğumlu amerikan astrofizikdir. elmə uşaq yaşlarından həvəs göstərmiş adamdır. wikipedianın məlumatına inansaq 15 yaşında artıq mühazirə deyirmiş. düzgün məlumat olmasa da kişi kifayət qədər güclü alimdir. abş-da yaradılış nəzəriyyəsinin kəskin tənqidçilərindəndir. düşünür ki, bu nəzəriyyə elmin inkşafını dayandırır. agnostikdir. afro-amerikandır, zəncidir. kişi elm adamı olmasına baxmayaraq həmkarları arasında ən duyğusalı olaraq bilinir. bir alim haqqında çox da yazmaq olmur. mən ən yaxşısı bir-iki videosunu paylaşım. necə biri olduğu haqqda təsəvvür yaransın.
1.

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

sıra gözləmək

"bu otaqda 15 asma lampa var, 7 qapı var. tavanın hündürlüyü təxminən 4,5 metrdir. iki böyük sütun var. yerə sürüşkən olmayan metlax döşənib. içəridə 21 nəfər var, bunlardan 4 nəfəri eynək taxır, 3 nəfər kitab oxuyur, bir nəfər ayaq üstdədi, bir nəfər döşəmədə, qalanı skamyada oturub. cəmi bir pəncərə var. o da iki qatdır, yəni birini açanda biri də qarşına çıxır. taxtadandır, köhnədir. otaqdakılardan 4 nəfər mənim hər yazı yazdığımda başımı qaldırıb adamları, əşyaları saymağımdan şüphələnib. anladığım qədəri ilə unidə 73 ixtisas var. ən azından sadəcə bu qədər ixtisasın broşürü yerləşdirilib, digərləri siklənmir. hələlik fizika broşürü götürən qadın xeylağı yoxdur. otaqda ispanca danışanlar çoxluq təşkil edir. anladığım qədəri ilə məndən başqa hamının sıra nömrəsi növbəti onluqda çağırılacaq. yəni mənlə bir girəcək olanlar evlərində yatırlar indi. 11 kateqoriya, xidmət üzrə sıra var. ən tez çağırılanlar e və k kateqoriyalarıdır, ortalama olaraq hər dəqiqədə bir nəfər çağırılır. mənim kateqoriyam üçün hər 7-8 dəqiqədə bir nəfər çağırılır. bəzi kateqoriyalardan isə hələ çağırılanları görməmişəm. fizika broşürü sadəcə bir səhifədən ibarət imiş və internetdə elan olunan məlumatın sadəcə çap versiyasıdı. aşağıda səhifənin adresi çatmır bircə. mənim sənədimə baxacaq olan qadın artıq 6 dəqiqədir ki, yerində yoxdur. həm də nəsə onun yanına heçkim çağırılmır. yəqin ayaq yoluna gedib. hələ indi gəlib nömrə götürmək istəyən ümidlilər də var. "
kimi cümlələr qurduran vəziyyətdir.

yetim

bu günkü titulum.
yox həqiqi mənada yetim deyiləm. amma daha işlək olan mənası bu günkü vəziyyətimin betimlemesi olardı. dünən gecə əşyalarımı topladım, köçməyə hazırlığımı tamamladım. əlüstü timidusa da kişi-kişi söz verdim ki, buralara gəlsən məmnuniyyətlə qulluq edərdim sənə zad. düzdü söhbət keçmiş zamandan gedirdi, amma indi ordayam desəydi nə pox yeyəcəkdim, şansımı hansı pozada sikim deyəcəkdim bilmirəm. belə də ki, sözümdən imtina eləmirəm. nəysə hər hazırlığı gördüm. yorğanımı da qatladım qoydum çemodana* belə yazılır deyəsən . gecə 6 dərəcə selsidə yorğansız yatmışam. nəysə səhər göt günündə ayıldım. otağın açarını təqdim elədim, müqaviləni bitirdim. bütün bunları da toplam 40 kg yükü özümlə sürüyərək eləmişəm. yetimə bənzədiyim an da belə anlar oldu. əlimdə, çiynimdə, boynumda yüklər ora-bura qaçıram, tər tökürəm, yağış da bir yerdən döşəyir, tərləyirəm deyə əynimə bir şey də geyə bilmirəm, qolu-qısadayam. soyuqdan gözlərim yaşarır. millət də mənə yazığı gələrcəsinə baxır. bura gələndə də eyni vəziyyətdə idim. qatarın konduktoru yetimliyimi görüb yazığı gəlmişdi və səhvən birinci klasda oturmağıma heçnə deməmişdi. nəysə bütün bunları bir təhər yola verdim, gəldim çıxdım bu böyük şəhərə. burda artıq vəziyyət başqalaşdı. kimki deyir şəhərlər mədəniyyəti təmsil edir, pox yeyir, başını daşdan daşa döyür. mən belə vəhşi insanlıq görməmişdim. yükümü piləkandan yuxarı qaldırandan sonra dincəlmək üçün yerə qoydum, istər-istəməz 3-4 addım geri atdım. arxadan gələn zənci ilə toqquşdum* narahat olmuyun, hər şey qaydasındadır . tez gülümsəyib üzürxahlıq istədim, gijdıllaq tərs-tərs baxıb getdi. əlimdə yük olmasaydı dava çıxardı, qoyub götbaş olardım. amma xiyarın bəxti gətirdi ki, yanımda yük var idi. metroya minirsən, qanunsuz alverçilər, işdən yorğun gələn insanlar, vəhşiləşmiş uşaqlar və s. bir nəfər belə piləkanlarda yüklərimə kömək eləməyi təklif eləmədi. hamı harasa tələsir, hamı insanlıqdan çıxıb. o pis hava şəraitində, əlimdə yük şəhərdə yolumu azmışam. bir dənə normal yeriyən, normal əhval-ruhiyyəsi olan adam görmədim ki, kömək istəyim. hamı qaçır, hamı hirslidi. amma mənim balaca uni şəhərciyimdə belə deyildi. kimdən istəsən kömək istəyə bilərdim. söhbət yolu göstərməkdən gedirsə xüsusilə də yaşlı insanlardan soruşursan və elə bil onlara dünyanı verirsən. nəinki yolu göstərmək, səni ora ötürməyə belə razıdırlar. nəysə, ürəylər, demək istiyirəm ki, bu gün özümü çox çarəsiz, köməyə ehtiyacı olan biri kimi hiss elədim. karizmam çizildi mk.

darkmatter2525

dinlərə, tanrı konseptinə aid özünün hazırladığı keyfiyyətli animasiya videolarını paylaşan youtube istifadəçisi. qaqam əsasən amerikadakı yaradılışçıları tənqid edir, videolar ingilis dilində olsa da youtube-da axtarsanız türkcə alt yazılı versiyalarını da tapa bilərsiniz. hələ inanclı olanlar üçün bu kanala girməyi məsləhət görmürəm. çünki, videolar həddindən çox daşşaq keçmə xarakterlidir və düşünürəm ki, bunları eşitmək istəmiyəcəksiz. amma bir çox maraqlı nöqtələrə toxunulur. inancsız olanlar üçün isə şiddətlə tövsiyə edirəm, əgər bekarsınızsa biraz gülümsədə bilər sizi. bunun kimi taşak keçən adam görməmişəm hələ.
istifadəçinin kanalı
bu da bəzi xoşuma gələn videoları:
1.the great flood:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

ana

(baxma: cavabsız sevgi)
(baxma: inadkar sevgi)
(baxma: səbəb-nəticə əlaqəsinin göt olduğu anlar)
bura gələndən bəri həftədə bir-iki dəfə mənə mesaj yazardı. standart mesajlar "oğlum necəsən?" ya da bir işim düzgün gedəndə "qoy həmişə bəxtin belə gətirsin" kimi. mən də standart qısa cavablar yazırdım. dünən skype`da danışanda dedi ki, "sən mənə mesaj yazanda elə sevinirəm ki" utancaq bir gülüşlə dedi. nəyə görəsə kimdənsə xoşu gəldiyini etiraf edən yeniyetmə, cavan bir qız ağlıma gəldi. məncə bir qadın ancaq elə vəziyyətdə o cür utanaraq gülür. mənsə eşşəyin biri. uşaqlıqdan hisslərini gizlətməkdə orospulaşmış bir adam. heç bilmədim nə deyim. sonra dedi "mənə facebookda yaz da. nə elədiyinə baxmıyacam söz verirəm. ancaq vaxtın olanda arada mənə yaz." daha bir əclaflığım yadıma düşdü. 3-4 ay əvvəl mənə demişdi ki, "mənə öyrət facebook`a girməyi. görüm orda nə iş görürsən." mən də bir təhər boyun qaçırdım. sonra gördüm özü girib mənə dostluq da göndərib hələ. sonra yazıq arvadı bloka atdım. bəhanə olaraq da dedim ki, "bəs istəyirəm orda azad olum, nə elədiyimi görməyəsən." ola bilsin ona görə dünən yuxarıdakı cümləni deyib. nəysə də skype-ı söndürəndən sonra adam istər-istəməz fikirləşir ki, niyə axı? insanı belə sadəlöv, uşaqca hərəkət eləməyə məcbur eləyən hiss bu qədər mi güclüdür? deyirsən tamam mən də arada bir qıza vurulanda belə dəliliklər eləyirəm, amma day bir ömür boyu yox da. bir müddətdən sonra qarşımdakının maraqsızlığını görüb qürur hissimə təslim oluram. anamda bu baş vermir. ona görə də => (baxma: səbəb-nəticə əlaqəsinin göt olduğu anlar)
həmişə bir qadının qəhrəmanı olmaq istəmişəm. hamı üçün olmasa da kiminçünsə ən yaxşı olmaq istəmişəm. istəmişəm ki, bir qadın mənə heyrətlə, çəkinərək, biraz da asılı olduğunu başa düşərək baxsın. nə demək istədiyimi təxminən başa salım. məsələn bir qız dostunuz nəyləsə problemləri olanda və sizdən bunu həll etməyinizi xahiş edəndə sizə təxminən belə baxışlarla baxır. siz heç ona fikir verməyib, cool hərəkətlərlə problemi həll edirsiniz, xarizmanız zirvələrdədir. o isə həyəcanlı şəkildə, qorxaraq, sizə ehtiyacı olduğu ilə barışmış bir vəziyyətdə sizə baxır. istədiyim baxışlar təxminən belə şeydi. onlar üçün nələri verməzdim. amma bir qadınla nələr yaşayasan, onun üçün nələr edəsən ki, onun həyatında ən yaxşı olasan, sənə həmişə belə baxsın. qadınlar rahatlıqla obyektiv olmaya bilirlər. gözlərinə girəndən sonra sizi ən yaxşısı hesab etməyə davam etmələri çox asandır. amma problem bundadır ki, mən anam üçün heçnə eləməmişəm. yazıq qadın elə bilir ki, oğlu dahidir. elə bilir ki, bütün dünya oğlunu hələ kəşf etmədiyinə görə peşman olmalıdır. hərdən söhbət qızlardan gedir. atam deyir kristina* kristina, avropa qadınlarının ümumiləşdirilmiş adıdır. ruslarda nataşa olan kimi necədir? mən də bir təhər yola verirəm, deyirəm kristina neyniyir e sənin oğlunu. anam o dəqiqə başlayır, "minnətləri olsun. gül kimi oğul yetişdirmişəm. heç lazım da deyillər"
belə çox xırda şeylərdi əslində. yazmaqda məqsədim anaların necə saf, uşaqca hərəkətlər eləməyə, sözlər deməyə qadir olduğunu göstərməkdir. qarşılıqsız olaraq, bezmədən. çox inadkardılar. adam özündən utanır qarşılıq verə bilmir deyə.