yavuz sultan səlim xan

çaldıran döyüşündən sonra öz ordusu ilə birlikdə səfəvilərin paytaxtı təbrizə daxil olaraq şah ismayılın iki zövcəsini və bütün hərəmini əsir götürən osmanlı sultanı.

sultan şahın zövcələrindən birini osmanlı kadılarından * hakim, qazı, məhkəmə işləri ilə məşğul olan adam biri ilə evləndirtdirmişdi. sonralar ismayılın səlimin yanına zövcəsini geri qaytarmaq üçün 4 dəfə elçi, qiymətli hədiyyələr, tərif dolu məktublar göndərməsinə baxmayaraq, səlim hər dəfəsində elçilərin burunlarını kəsərək, onları əli boş geri yollamışdı.

mənbə

hacı allahşükür paşazadə

bir neçə il əvvəl ateist mirzə fətəli axundov küçəsində yerləşən qafqaz müsəlmanları idarəsinin əsas giriş qapısının türkiyəli ateist * eyni zamanda türkiyə kommunist partiyasının qurucusu mustafa sübhinin adına daşıyan küçədə yerləşdiyi üçün bu küçənin adının dəyişdirilməsi məqsədilə bakı meriyasına rəsmi müraciət ünvanlayan umbay.

mənbə

məhəmməd cavad zərif

keçən il iran generalının həlak olması ilə nəticələnən abşın bağdad aeroportuna hava hücumundan sonra, baş verən hadisələr ərəfəsində donald trumpın iranın cavab olaraq tədbir görəcəyi təqdirdə, onun mədəni abidələrini məhv edəcəyi ilə bağlı hədələrinə cavab olaraq, belə bir "tweet" atmışdı:

.

ramiz mehdiyev

bir neçə ay əvvəl yazdığı məqalədə azərbaycan tarixşünaslığı ilə bağlı gözlənilməz bir şəkildə aşağıdakı tənqidi fikirləri səsləndirmiş sabiq siyasətçi, akademik.

"Növbəti problem, heç şübhəsiz ki, təbliğatımızın elmi əsaslarının zəifliyidir. Çox təəssüf ki, illər boyunca bizim təbliğatımız mənbələrdən çox, emosiyalara, pafosa, kütləvi psixoloji təlqinə istinad edib. Tarixçilərimiz ötən dövr ərzində inadla sübut etməyə çalışıblar ki, Azərbaycanda Gülüstan və Türkmənçay sazişlərinə qədər ermənilər olmayıb. Onlar bura yalnız çarizmin gəlişindən sonra köçürülüblər. Lakin digər tərəfdən, onlar bəyan edirlər ki, Qriqorian kilsəsinin mərkəzi Qaraqoyunlu hökmdarının razılığı ilə 1441-ci ildə irəvan yaxınlığındakı Eçmiədzinə köçürülmüş və həmin vaxtdan etibarən Azərbaycan ərazisində yerləşmişdir. Səfəvilərin, Əfşarların təbəəsi olan ermənilərin Azərbaycan hökmdarlarına daim güzəşt və imtiyaz xahişlərilə üz tutduqlarını sübuta yetirən onlarla sənəd mövcuddur. Biz bir tərəfdən haqlı olaraq Səfəvilərin və Əfşarların Azərbaycan türklərinin qurduqları nəhəng imperiyalar olduğunu bildirir, digər tərəfdən isə onların erməni təbəələrilə yazışmalarını görməzdən gəlirik. Belə yarımçıq məntiq ola bilərmi? Biz nədən çəkinirik? Bəli, Azərbaycan ərazisində çarizmin gəlişinədək, bütün digər icmalar kimi, azsaylı erməni icması da mövcud olub və onlar bizim babalarımızın qurduqları dövlətlərin təbəələri qismində yaşayıblar. Həmin dövrdə ermənilər həm Türkiyə, həm Rusiya, həm də bir çox Avropa ölkələrində yaşayıblar. Məgər bu faktlar sadaladığım ölkələrdə erməni dövlətinin olması mənasını verir? Əlbəttə ki, yox!

Bir daha bildirmək istəyirəm ki, biz tariximizlə üzləşməkdən ehtiyatlanmamalıyıq! Bizim keçmişimiz bizim həqiqətimizdir və bu həqiqət tamamilə bizim lehimizədir. Təbliğatımız tarixi həqiqətlərə uyğun qurularsa, onun effekti heç şübhəsiz ki, daha böyük olacaq."

mənbə

azərbaycan tarixşünaslığı

holland pianist və tarix tədqiqatçısı sara crombachın "Ziya Bünyadov və Azərbaycan keçmişinin icadı" adlı dissertasiya işində yazdıqlarına istinadən keçən əsrdə azərbaycan tarixçiləri arasında 2 əsas fərqli cərəyan - azərbaycanlıların qafqazın və hal-hazırda yaşadıqları ərazilərin yerli xalqı olub, 11-ci əsrdən sonra türkləşdiyi tezisini irəli sürən cərəyan və türklərin lap qədimdən qafqazın aborigen xalqı olduğu tezisini irəli sürən cərəyanın olduğu akademik elm sahəsi.

crombach qeyd edir ki, "klassik nəsil" adlanan, moskvada və ya leninqradda təhsil almış, rusdilli birinci cərəyanın nümayəndələri arasına ziya bünyadov, iqrar əliyev, fəridə məmmədova daxil idi və onlar əsasən, tarix institutunda və ya şərqşünaslıq institutunda yüksək vəzifələr tuturdular. bundan əlavə, iqrar əliyev azərbaycanlıların etnogenezisini iran xalqları ilə, xüsusən midiyalılarla əlaqələndirirdisə, bünyadov "albaniya nəzəriyyəsi"ni dəstəkləyirdi. eyni zamanda bu cərəyan partiya tərəfindən də dəstəklənirdi və dərsliklər ona uyğun bir şəkildə hazırlanmışdı.

"milli patriotlar" adlanan ikinci qrupa isə mahmud ismayılov, süleyman əliyarlı kimi bir sıra tarixçilər daxil idi. onlar bakı dövlət universiteti və azərbaycan dövlət pedaqoji universitetində vəzifə tuturdular və tələbələr arasında da olduqca populyar idilər. ssri-nin dağılması ərəfəsində milliyyətçi azərbaycan xalq cəbhəsinin hakimiyyətə gəlməsi ilə birinci nəsil tarixçilərin müdafiə etdikləri tezis dəbdən düşdü, "milli patriotlar"ın tezisi dəbə mindi.

ümumiyyətlə, azərbaycan tarixşünaslığını bu cərəyanlara ayıran, tarixçilər arasında fərqli düşüncələrin meydana gəlməsinə səbəb olan əsas sual azərbaycanlıların etnogenezisi ilə bağlı olan suallar idi:

• Azərbaycanlılar türkdürmü?
• Azərbaycanlılar qafqaz albanlarıdırmı?
• Azərbaycanlılar həm türk, həm fars, həm də albanların qarışığıdırmı?
• Azərbaycanlılar ilk növbədə türk olub, sonra digər etnik qruplarla qarışıblarmı?

istinad.
Ziia Buniiatov and the Invention of an Azerbaijani Past, sara crombach, səh. 153-154

əhməd haradadır

indi fikir verdim ki, bu filmdə feminizm, hətta deyərdim ki, qadın hegemoniyası olduqca qabarıq şəkildə təsvir olunub. hər mümkün situasiyada kişi yazıqlaşdırılıb, qadın daha ötkəmli bir fiqur kimi göstərilib. bir əcnəbi filmi izləsə sanar ki, sovet azərbaycan cəmiyyətində reallıqda olanın əksinə, sovet qadının ailədəki, eyni zamanda cəmiyyətdəki rolu kişilərin rolundan daha üstündür. sanki ailəni kişi yox, qadın idarə edir. bunu, həm obrazların quruluşunda, həm də onların davranışlarında sezmək olur. məsələn, fikir versəniz şirin kişi * əhmədin atası yoldaşı nərgizlə müqayisədə daha fağır, daha yazıq, daha incə səs tonuna malik obraz kimi canlandırılıb. qadına məxsus bildiyimiz xüsusiyyətlərin hamısı yüklənib ona. ancaq nərgizə baxsaq, ona isə kişiyə məxsus xüsusiyyətlər yüklənib: cüssəli bədən quruluşu, yüksək səs tonu. oxşar xüsusiyyətlər əhmədin özündə bir o qədər hiss olunmasa da, * hər halda baş qəhrəman olduğuna görə nişanlısında var ancaq. indi bunların davranışlarına fikir versəniz görərsiniz ki, əhmədi axtarmağa, "böyük" şəhər bakıya şirinin yox, nərgizin getməsi, nərgizin kassir kişiylə * əliağa ağayev olan cəsarətli dialoqu, sonra nərgizin maşın tapması, sürməsi bunlar hamısı cəmiyyətdə qadınla kişinin rolunun tam bərabər hüquqlu olmasına işarədir. həm də şirinin nərgiz çağıranda "qəməndir çağırır" deməsi, zülümovun nərgizi demoqoq hay-küyündən sonra "deputat" və ya "yuxarılardan gəlmiş" biri hesab etməsi, əhmədin bacısının oğlanla görüşə getmək üçün icazə alarkən atasının tez icazə verməsi, sonra nərgizin bunu eşidib qızın arxasınca onu tapmaq üçün düşməsi, zülümovun əhməd haqqında hər yeni məlumat aldıqda gəlib nərgizə "açot" verməsi və ilaxır, bunlar isə ailədə qadının rolunun kişidən daha böyük olduğunu göstərmək üçündür. hələ, eldəniz zeynalovun sarışın qızdan qorxub qaçmasını demirəm -* -*

filmin sonunda bir yerdə deyir ha, "qadın böyük qüvvədir!" - bu məncə yetərlidir filmin çəkiliş məqsədini başa düşməyə. -*

* hipotezimi doğrulamaq üçün bəzi şeyləri çox şişirtmiş ola bilərəm glş glş glş ancaq yenə də hipotezdir

keçmişiniz haqqında məlumat əldə edə biləcəyiniz mənbələr

keçmişiniz, keçmişdə yaşamış əcdadlarınız və ya əcdadlarınızın yaşadıqları yerlər barəsində məlumat əldə etməyinizə kömək etmək məqsədilə açılmış başlıq.

"entry"də əhalinin siyahıyaalınmasının dünyadakı və azərbaycandakı tarixi, internetdə müxtəlif mənbələrdən tapdığım və istanbuldakı, moskvadakı, həştərxandakı arxiv sənədlərinin əsasında hazırlanmış kitabları, eyni zamanda tapdığım sənədlərə aid mənbələri paylaşacam. ancaq, yenə də daha ətraflı tədqiqat aparırsınızsa, mütləq şəkildə dövlət arxivlərinə müraciət etmək məcburiyyətindəsiniz. azərbaycan dövlət tarix arxivində saxlanılan orjinal sənədlər əsasən, 1800-cü illərdən - müasir azərbaycan respublikasının yerləşdiyi ərazilərin rus imperiyası tərəfindən işğal olunduqdan sonrakı dövrləri əhatə edir və rus dilindədir. ancaq, daha qədim dövrlərdəki - 16-18-ci əsrlərdəki əcdadlarınız haqqında məlumat əldə etmək istəyirsinizsə, onda istanbulda yerləşən Osmanlı arxivinə, Tehran Milli Kitabxanası və Arxivinə müraciət etmək məcburiyyətindəsiniz. * təbii ki, uyğun əlifbanı və dili də bilməlisiniz hətta mümkündür ki, əldə etdiyiniz məlumatlara əsasən, digər dövlətlərdəki arxivlərə də müraciət etmək məcburiyyətində qalasınız.

ümumiyyətlə, bəzi xristian dövlətlərindən fərqli olaraq - hansı ki, onlarda uşaqların xaç suyuna salınma mərasimi zamanı kilsəyə məxsus xüsusi dəftərlərdə uşağa dair bioqrafik məlumatlar qeydiyyata alınırdı, müsəlmanlarda nəsildən-nəsilə məlumat ötürmək ənənəsi olmadığından, öz geneologiyamız və ya şəcərəmiz barədə hal-hazırda məlumat əldə etmək istədikdə onu tapmaq çətin məsələdir. əhalinin fərq qoymadan kiçikdən - böyüyə dövlət tərəfindən tam şəkildə siyahıya alınma ənənəsi müasir qaydada bütün dünya üzrə avropa və abş-dan başlayaraq 18-ci əsrin sonlarına gedib çıxsa da, dövlətə vergi verə bilən şəxslərin müəyyən edilməsi üçün əhalinin qismən siyahıya alınmasının tarixi çox qədim dövrlərə gedir çıxır. herodot belə eramızdan əvvəl qədim misirdə əhalinin qazanc əldə edə bilən qisminin siyahıya alınmasının həyata keçirildiyini bildirir. bugünə qədər qorunub saxlanılmış ən qədim siyahıyaalma sənədləri isə eramızın 2-ci ilində çində qeydə alınıb. roma imperiyasında hərbi xidmətə yararlıları təyin etmək üçün, sasanilər dövründə, eyni zamanda ərəb xilafəti zamanında da xəlifə ömərdən başlayaraq vergi məqsədilə ümumi siyahıyaalınma həyata keçirilib. sonralar monqollar tərəfindən də oxşar məqsədli siyahıyaalınmalar baş tutub.

indi isə bizim yaxın qonşularımızda senzin tarixinə nəzər yetirə bilərik - hansı ki, onların arxivlərində əcdadlarımız haqqında məlumat əldə edə bilmə ehtimalımız daha yüksəkdir. rus imperiyasında əhalinin vergi verə bilən qismini təyin etmək məqsədilə aparılan, sadəcə kişiləri qeydə alındığı və "reviziya" adlanan siyahıyaalmalar birinci pyotrdan başlayaraq 1721-1860-cı illər arasında 10 dəfə müxtəlif şəhərlərdə və vilayətlərdə aparılıb. 1860-1897-ci illər arasında isə müstəqil şəkildə 39 ayrı şəhərdə belə senzlər baş tutub. ancaq, müasir qaydada bildiyimiz ilk siyahıyaalma isə 1897-ci ildə baş tutub və əhali arasında fərq qoyulmadan hər kəs qeydiyyata alınıb. sonralar bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra 1920-ci ildə, 1926-cı ildə, 1939-cu ildə və 1959-cu ildən sonra isə hər 10 ildə bir dəfə sovet hökuməti dağılana kimi aparılıb.

osmanlıda isə bu sistem 14-cü əsrdən başlasa da, hal-hazırda türkiyədə arxivdə saxlanılmış ən qədim sənəd 1431-ci ilə aiddir. osmanlıda dövlət torpaq mülkiyətinin növü, ona tətbiq olunacaq vergi növünü, imperiyanın torpaqlarının sərhədlərini təyin etmək üçün "tahrir" sistemindən istifadə edirdi və hər vilayətin özünün müfəssəl təhrir dəftəri olurdu. bu dəftərlər hər 30-40 ildən bir yenilənirdi. maraqlıdır ki, baxmayaraq ki, müasir azərbaycan ərazisini əhatə etdiyi torpaqların hamısı və ya bir qismi 16-cı əsrdən bu yana cəmi 2 dəfə dayanıqlı bir halda osmanlının nəzarətinə qısa bir zaman kəsiyində keçsə də - üst-üstə 34 il, hər dəfə osmanlılar bu ərazilərə bu sistemi tətbiq edib, əhalini siyahıya alıblar. osmanlıda müasir formada həyata keçirilən, lakin sadəcə kişilərin qeydiyyata alındığı senz isə 1831-ci ildə baş tutub.

irana gəldikdə isə, təəssüf ki, orada osmanlıda olduğu kimi mütəşəkkil qeydiyyat sistemi olmayıb. sadəcə, səfəvilərdən sonra şah abbasın dövründə onun əmriylə yalnız əcəm iraqı və azərbaycandakı tayfa başçılarına tərkiblərində olan təsərrüfatların sayı barədə qeydiyyat ın aparılmağını tapşırılıb. ilk vergi məqsədilə aparılan geniş siyahıyalma tədbirləri isə 1699-cu ildən sonra səfəvi şahı sultan hüseynin əmriylə baş tutub. ilk müasir qaydada yalnız iri şəhərlərdə aparılan siyahıyaalınma isə 1867-ci ildən sonra - qacarlar dövründə həyata keçirilib. ancaq bütün ölkəni əhatə edən ilk siyahıyaalma 1956-cı ildən sonra baş tutub.

tapa bildiyim qədərilə, tarix ərzində müasir azərbaycan respublikasının yerləşdiyi ərazilərdə müxtəlif məqsədlər üçün aparılan və ya aparıldığı güman olunan siyahıyaalmalar: * bir hissəsi 7 cildlik azərbaycan tarixi kitabına istinad olunaraq qeyd olunub, ola bilər hazırkı əraziləri tam əhatə etməsin və ya ola da bilər heç o qədər də etibarlı da deyil. bizim tarixçilərə güvənmək dəlilikdir əslində glş glş glş


1. 438–457-ci illərdə sasani hökmdarı ikinci yezdəgirdin əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma
2. 531-579-cu illərdə sasani hökmdarı birinci xosrov ənuşirəvanın əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma
3. 690-cı illərdə xəlifə əbd əl-məlikin əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma
4. 725-726-cı illərdə xəlifə hişamın əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma
5. 1254-cü ildə Munke xanın fərmanıyla həyata keçirilən siyahıyaalma
6. 1297-1304-cü illərdə Qazan xanın əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma
7. 1590-1612-ci illərdə Osmanlı tərəfindən irəvan, Gəncə-Qarabağ, Tiflis, Şirvanda həyata keçirilən təhrirlər
8. 1699-1702-ci illərdə Səfəvi şahı sultan hüseynin əmriylə həyata keçirilən siyahıyaalma.
9. 1722-1735-ci illərdə Osmanlı tərəfindən irəvan, Tiflis, Gəncə-Qarabağda həyata keçirilən təhrirlər
10. 1820-1890-cı illərdə Elizavetapol, Bakı, Tiflis, irəvan * bu illər arasında inzibati dəyişliklər olub deyə bəzi quberniyaların adlarında və əhatə etdiyi ərazilər də fərqlər ola bilər. məsələn elizavetapol quberniyası 1867-ci ildən sonra yaradılıb quberniyalarının ərazilərində aparılmış kameral təsvirlər
11. 1897-ci ildə rus imperiyasında aparılmış siyahıyaalmalar
12. 1920, 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989-cu ildə Azərbaycan ssr-də həyata keçirilmiş siyahıyaalmalar
13. 1999, 2009, 2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikası tərəfindən həyata keçirilmiş siyahıyaalmalar

* səhv etmirəmsə 1590-cı il də daxil olmaqla aparılan siyahıyaalmaların hamısı arxivlərdə saxlanılır. şah sultan hüseynin apardığı barədə o qədər də əmin deyiləm, ancaq

bu fayllar isə tapdığım osmanlılar və ruslar tərəfindən aparılmış senzlərin, yaşayış yerləri haqqındakı məlumatların arxivdəki nüsxələrinin orjinalı və onların əsasında hazırlanmış kitabların rəqəmsal variantlarıdır:

1. iRƏVAN ƏYALƏTiNiN KAMERAL TƏSViRi, 1831-ci il, I CiLD. iRƏVAN ŞƏHƏRiNiN KAMERAL TƏSViRi: link

2. iRƏVAN ƏYALƏTiNiN KAMERAL TƏSViRi II CiLD, VEDiBASAR MAHALININ KAMERAL TƏSViRi. 1831-ci və 1842-ci illər, ŞƏRUR MAHALININ KAMERAL TƏSViRi, 1831-ci il: link

3. tiflis əyalətinin müfəssəl dəftəri, borçalı və qazax 1728 ci il: link

4. ŞƏMŞƏDDiL NAHiYƏSiNim KAMERAL TƏSViRi, 1860-cı il: link

5. quba əyalətinin kameral təsviri, 1831-ci il: link

6. QAZAX NAHiYƏSiNiN KAMERAL TƏSViRi, 1860-cı il: link

7. Описание Шекинской провинции, 1819 г. : link

8. NAXÇIVAN SANCAĞININ MÜFƏSSƏL DƏFTƏRi, 27 avqust 1727: link

9. LORi ViLAYƏTiNiN iCMAL DƏFTƏRi, 1590: link

10. irəvan əyalətinin icmal dəftəri, 1595: link

11. irəvan əyalətinin icmal dəftəri, orjinal: link

12. GÖYÇƏ MAHALININ KAMERAL TƏSViRi, 1831-ci və 1842-ci illər: link

13. GƏNCƏ - QARABAĞ ƏYALƏTiNiN iCMAL DƏFTƏRi, 1590, ORJiNAL: link

14. DƏRBƏND ŞƏHƏRiNiN KAMERAL TƏSViRi, 1831-ci il: link

15. Описание Карабагской провинции составленное в 1823 году: link

16. Статическое описание Нахичеванской провинции, 1833: link * link çalışmasa "https"in sonundan "s"i silin

17. Описание Ширванской провинции, 1820: link * link çalışmasa "https"in sonundan "s"i silin

18. Описание города Шемахи, 1896: link * link çalışmasa "https"in sonundan "s"i silin

19. Бакинская губерния по сведениям 1859 по 1864 г. : link

20. Обзор Бакинской губернии, 1903: link

21. gəncə-qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri, 1728-ci il link

22. The 1820 Russian Survey of the Khanate of Shirvan, George Bournoutian

23. The 1823 Russian Survey of the Karabagh Province: A Primary Source on the Demography and Economy of Karabagh in the Early 19th Century, George Bornoutian

24. The 1829-1832 Russian Surveys of the Khanate of Nakhichevan, George Bournoutian

25. The 1819 Russian Survey of the Khanate of Sheki, George Bournoutian



nümunə. aşağıdakı şəkildə, ruslar tərəfindən 1860-cı ildə qazax nahiyəsindən götürülmüş kameral təsvirdə abbasbəyli kəndində olan ailələrdəki kişilərin, ata adlarının və onların yaşının siyahısını görə bilərsiniz. əgər ən azından babanızın babasını və ya babanızın babasının atasını və onların mənsub olduğu kəndi tanıyırsınızsa onları buradan tapmaq o qədər də çətin olmamalıdır.



və ya aşağıdakı şəkildə 1727-ci ildə osmanlı tərəfindən naxçıvan sancağından götürülmüş siyahıda nehrəm kəndinin sakinlərinin bir qismini görə bilərsiniz:




bundan əlavə, 1908-1910-cu illərdə müasir azərbaycan respublikasında yerləşən bütün kəndlərin və şəhərlərin qəzalara görə etnik tərkibinə və əhalisinin sayına buradan baxa bilərsiniz: * elə kəndlər var ki, assimlyasiya və ya dogər səbəblər nəticəsində etnik tərkibi hal-hazırda dəyişib

1.bakı quberniyası
1.1. bakı qəzası
nümunə. birinci sütunda kəndlərin siyahısı, növbəti sütünlarda isə etnik tərkibə görə say verilmişdir. azərbaycanlılar zaqafqaziya tatarları olaraq qeyd olunub.

1.2. şamaxı qəzası
1.3. quba qəzası
1.4. göyçay qəzası
1.5. lənkaran qəzası
1.6. cavad qəzası

bakı quberniyasının xəritəsi


2. yelizavetapol quberniyası
2.1. ərəş qəzası
2.2. cəbrayıl qəzası
2.3. cavanşir qəzası
2.4. yelizavetapol qəzası
2.5. zəngəzur qəzası
2.6. qazax qəzası
2.7. nuxa qəzası
2.8. şuşa qəzası

yelizavetapol quberniyasının xəritəsi


3. irəvan quberniyası
3.1 naxçıvan qəzası
3.2 şərur-dərələyəz qəzası

irəvan quberniyasının xəritəsi


4. tiflis quberniyası
4.1 zaqatala dairəsi

tiflis quberniyasının xəritəsi



dağıstanda, müasir gürcüstanda və vaxtilə müasir ermənistan ərazisində məskunlaşan azərbaycanlıların 1900-cü illərdə əsas yaşadığı kəndlərin bir qismi:

1.tiflis quberniyası
1.1. borçalı qəzası
1.2. tiflis qəzası


2. irəvan quberniyası
2.1. irəvan qəzası
2.2. yeni bəyazid qəzası

3. dağıstan vilayəti
3.1. qaytaq-tabasaran dairəsi

dağıstan vilayətinin xəritəsi



qeyd 1.
osmanlılar özlərinə məxsus inzibati idarə etmə sisteminə görə zəbt etdikləri əraziləri vilayətlərə və ya əyalətlərə, bunları sancaqlara və ya livalara və ya qəzalara, bunlar isə kəndlərə və ya şəhərlərə bölünürdü. səfəvilərin məğlubiyyəti ilə nəticələnmiş istanbul sülh müqaviləsindən sonra, 1590-1612-ci illər arasında osmanlılar hazırkı azərbaycanın yerləşdiyi ərazilərdə rəvan, tiflis, qarabağ, şirvan, dərbənd əyalətlərini yaratmışdılar. 1723-1735-ci illər arasında isə rəvan, gəncə-qarabağ və tiflis əyalətləri yaradılmışdı. əyalətləri müharibə zamanı sərəskər, sülh zamanı isə muhafız və ya bəylərəbəyi idarə edirdi.

rus imperiyası isə gülüstan və türkmənçay müqavilələrindən sonra inzibati idarəetmədə bir neçə dəfə dəyişiklik etsə də, yekun dayanıqlı forma 1850-ci illərdən qərara alındı. müasir azərbaycanın yerləşdiyi ərazi qafqaz canişinliyinin tərkibində, bakı, yelizavetapol, irəvan və tiflis quberniyalarını əhatə edirdi. quberniyalar uyezdlərə və yaxud qəzalara, mahallara, naibliklərə, onlar isə öz növbəsində kəndlərə və ya şəhərlərə bölünürdü.

səfəvilər dövründə isə inzibati idarə etmə sistemi belə idi: ölkə əyalətlərə və ya bəylərbəyliklərə, bəylərbəyliklər vilayətlətə, qəzalara, mahallara və ölkələrə, onlar isə öz növbəsində kəndlərə və ya şəhərlərə bölünürdü. xanlıqlar zamanında da idarəetmə buna oxşar idi. səfəvilər zamanında azərbaycanda yerləşən bəylərbəyliklər qarabağ, çuxursəd, şirvan və gürcüstan idi.

qeyd 2.
əgər mənşəyiniz və ya əcdadlarınızın keçmişdə mənsub olduğu tayfalar haqqında məlumat əldə etmək istəyirsinizsə, babalarınızın və ya nənələrinizin mənsub olduğu kəndlərin etimologiyasına "azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti"ndə baxaraq təyin edib, sonra həmin kəndlərin aid olduqları tayfaları araşdıra bilərsiniz. daha ətraflı məlumat üçün tarixçilərin xanlıqlar barədə yazdıqları monoqrafiyalara, tezislərə, həmin işlərdə istinad olunan yerli və xarici mənbələrə də baxa bilərsiniz. xüsusən şirvan və dərbənddə yaşayan tayfalar barədə abbasqulu ağa bakıxanovun "gülüstani-irəm" əsərindən ətraflı məlumat əldə etmək olar. iranica ensiklopediyasında və azərbaycan sovet ensiklopediyasında da bəzi tayfalar barədə məqalələr var.

qeyd 3.
məsləhətxanada da bu mövzu ilə bağlı aparılmış müzakirəyə nəzər yetirə bilərsiniz: ulu babanı tapmaq

* istinadlar olduqca çox olduğundan bəzi yerlərdə səhvlərim ola bilər glş

mənbə.
arxiv idarəsi müsahibə
wikipedia census
iranica
A History of Russian and Soviet Censuses, Lee Schwartz
GÜNEY KAFKASYADA OSMANLI HaKiMiYETi, 1723-1735, doğan yörük
osmanlıda tahrirler
azərbaycan tarixi, 7 cilddə, 2-ci, 3-cü, 4-cü cildlər
Бакинская губерния
Эриванская губерния
Елизаветпольская губерния
Тифлисская губерния

sotadic zone

britaniyalı səyyah, etnoqraf, şərqşünas, tərcüməçi richard francis burton tərəfindən 1880-ci illərdə ərəb dilindən ingilis dilinə tərcümə olunmuş 10 cildlik "min bir gecə" nağıllarının sonuncu cildində * 4. Social Condition, D. Pederasty başlıqlı hissə burtonun səyahəti zamanı bu ərazilərin insanlarından, təbiətindən və s. əldə etdiyi şəxsi təəssüratlarına əsasən, homoseksuallığın və uşaqbazlığın * pederasty aşağıdakı xəritədə qırmızı ilə işarələnmiş, "sotadic zone" adlandırdığı ərazilərə endemik və ya lokal olduğu, bu ərazilərdə mövcud olan cəmiyyətlər tərəfindən təqdir edildiyi ilə bağlı irəli sürdüyü hipotez. sözün etimologiyası isə öz homoerotik misraları ilə məşhur olan qədim yunan şair sotadeslə bağlıdır. 14 000 sözlük bu esse isə uzun müddət tarixdə homoseksual münasibətlərin çox aşkar və geniş şəkildə müzakirə olunduğu esse olmuşdur.



həmçinin, burton essesində türklərin anadan gəlmə homoseksual * o dövrdə pederast əsasən istifadə edilib olduğunu, homoseksuallığın kürdlərdə isə dərin köklü olduğunu yazır. bundan əlavə, ermənilər haqqında fahişəliyin onlarda qazanc əldə etmək üçün milli xarakterin bir parçası olduğunu, ancaq bunu kişilər ilə deyil, qadınlarla etdiyini, gürcülərin türkiyəyə homoseksual münasibətlər üçün oğlanlar göndərdiyini, çərkəzlərin isə türkiyəni kəbinsiz qadınlarla təmin etdiyini qeyd edir. farslar haqqında isə homoseksuallığın onlarda da geniş yayıldığını və gənc oğlanların zina etməsi qadağan olduğundan, atalarının kölə qadınları və ya oğlan fahişələrlə cinsi münasibət qurmaq ağır cəza ilə cəzalandırıldığından, fars oğlanların "alış-takış" taktikası ilə bir-birləri ilə cinsi münasibətdə olduğunu bildirir.

"The Sotadic Zone covers the whole of Asia Minor and Mesopotamia now occupied by the “unspeakable Turk,” a race of born pederasts; and in the former region we first notice a peculiarity of the feminine figure, the mammæ inclinatæ, jacentes et pannosæ, which prevails over all this part of the belt. Whilst the women to the North and South have, with local exceptions, the mammæ stantes of the European virgin, those of Turkey, Persia, Afghanistan and Kashmir lose all the fine curves of the bosom, sometimes even before the first child; and after it the hemispheres take the form of bags. This cannot result from climate only; the women of Marathá-land, inhabiting a damper and hotter region than Kashmir, are noted for fine firm breasts even after parturition. Le Vice of course prevails more in the cities and towns of Asiatic Turkey than in the villages; yet even these are infected; while the nomad Turcomans contrast badly in this point with the Gypsies, those Badawin of India. The Kurd population is of Iranian origin, which means that the evil is deeply rooted: I have noted in The Nights that the great and glorious Saladin was a habitual pederast. The Armenians, as their national character is, will prostitute themselves for gain but prefer women to boys: Georgia supplied Turkey with catamites whilst Circassia sent concubines. In Mesopotamia the barbarous invader has almost obliterated the ancient civilisation which is ante-dated only by the Nilotic: the mysteries of old Babylon nowhere survive save in certain obscure tribes like the Mandæans, the Devil-worshippers and the Alí-iláhi. Entering Persia we find the reverse of Armenia; and, despite Herodotus, I believe that Iran borrowed her pathologic love from the peoples of the Tigris-Euphrates Valley and not from the then insignificant Greeks. But whatever may be its origin, the corruption is now bred in the bone. It begins in boyhood and many Persians account for it by paternal severity. Youths arrived at puberty find none of the facilities with which Europe supplies fornication. Onanism is to a certain extent discouraged by circumcision, and meddling with the father’s slave-girls and concubines would be risking cruel punishment if not death. Hence they use each other by turns, a “puerile practice” known as Alish-Takish."

qeyd.
essedən verilmiş parça faşizmin avropada geniş vüsət aldığı dövrdən xeyli əvvəl yazıldığı üçün bəzi millətlər haqqında irqçi ifadələrə rast gəlmək mümkündür.

mənbə.
wikipedia
1001 nights, richard francis burton

azərbaycan türkləri

"böyük sovet ensiklopediyası"na istinadən 19-cu əsrdə tərkibinə daxil olan etnoqrafik qrupların əsasən gəncədə, daşkəsəndə, gədəbəydə yaşayan ayrımların, azərbaycanın qərbində, gürcüstanda və ermənistanda yaşayan qarapapaqların, azərbaycanın şərqində yaşayan padarların, muğan düzündə yaşayan yarı-köçəri şahsevənlərin, iranın şimalında, qaradağ platosunun ətrafında yaşayan yarı-köçəri qaradağların, iranda yaşayan əfşarların təşkil etdiyi, abbasqulu ağa bakıxanovun gülüstani-irəm * şirvan və dərbənd tarixi haqqında yazdığı əsərində yazılanlara əsasən isə tərkibini Quba və Şirvanda yaşayan Zəngənə, Xəlilli və Kəngərli; Şirvanda yaşayan Qaramanlı, Təkəli, Şamlı və Çakərli; Qubada yaşayan Osallı, Ərşəli, Ustacallı və Qacar tayfalarının; Quba, Dərbənd və Şirvanda yaşayan Bayat qəbiləsinin; Şəkidə, Şirvanda yaşayan Qaraqoyunlu, Xələc və sair bir çox tayfaların təşkil etdiyi, "Кавказский этнографический сборник"-ə əsasən, yuxarıda qeyd olunanlardan əlavə, naxçıvanda yaşayan qismini kəngərlilərin təşkil etdiyi, bütün bunlardan əlavə tərkiblərinə tərəkəmələrin və qızılbaş tayfa birliyində olan bəzi tayfaların da daxil olduğu, bir neçə mərhələdə (birinci minillikdə, səlcuqların gəlişi zamanı, monqolların yürüşlərindən sonra, səfəvilərin anadoludan türkmən qızılbaş tayfalarını gətirməsilə) həm irandakı azərbaycan və ətraf vilayətlərində, həm də müasir azərbaycan respublikasında vaxtilə yaşayan irandilli xalqın türkləşməsində və assimilyasiya olunmasında rol oynamış, eyni zamanda səlcuqlardan bu yana keçən zaman ərzində burada yaşayan irandilli tatların, kürdlərin, talışların bir hissəsini, ərəblərin demək olar hamısını, yerli qafqaz xalqlarının bir hissəsini və s. xalqları özünə assimilyasiya etmiş, " iranica" ensiklopediyasına istinadən bugün iranda da həm özlərinin, həm də digər etnik qrupların türk adlandırdığı, çar rusiyası zamanında isə irandakılardan fərqli olaraq ruslar tərəfindən tatar adlandırılan, bugün etnik * milli olaraq hesab edənlərdən fərqli şəkildə olaraq azərbaycan respublikasında özlərini azərbaycanlı bilən şəxslərin böyük bir hissəsinin etnogenezisində " britannica" ensiklopediyasına, eyni zamanda "bse"-ə istinadən qafqaz albaniyasının yerli qafqazdilli xalqları və atropatenanın yerli irandilli xalqları, hətta mümkündür ki, midiyalılarla, sasanilər zamanında isə iranlılaşmış yerli qafqaz xalqları ilə birgə mühim rol oynamış etnoslardan biri.

* əslində oğuz türkləri demək də olar, ancaq oğuzların müasir azərbaycanlıların yaşadıqları ərazidə olan hissəsini nəzərdə tutduğum üçün və oğuz türkləri daha ümumi bir məna ifadə etdiyi üçün elə azərbaycan türkləri nəzərdə tutduğumu daha yaxşı ifadə edir. baxmayaraq ki, bu ifadənin özü də yenidir.

qeyd.
ümumiyyətlə, məsələ mübahisəli və olduqca geniş olduğundan, eyni zamanda xeyli formada yanaşma tərzi - genetik, tarixi, linqvistik, regional, mədəni, fərdi və s. olduğundan, mənim yanaşma tərzimdə də müəyyən səhvlər, nəzərdən qaçırdığım çoxlu sayda faktlar və ya razılaşmadığınız məqamların olması mümkündür və fikrinizi öyrənməyə də hazıram. ümid edirəm, gələcəkdə azərbaycanlılar haqqında daha təfərrüatlı bir "entry" yaza biləcəm. bu "entry"-nin mənə görə də çatışmayan, fikrimi tam və ətraflı ifadə edə bilmədiyim, səhv başa düşülə bilən, məsələnin özünə mənim öz baxış prizmamı tam doğru şəkildə əks etdirməyən xeyli sayda tərəfi var.

mənbə.
gülüstani-irəm, abbasqulu ağa bakıxanov
кавказский этнографический сборник, том 4, 1969
bse
iranica
britannica
википедия
wikipedia

bavariya sovet respublikası

1919-cu ilin 12 aprel - 3 may aralığı ərzində almaniyanın hazırkı bavariya vilayətində mövcud olmuş, alman komunist Eugen Levine tərəfindən elan edilmiş, aşağıdakı şəkildəki al-qırmızı bayrağa sahib olmuş, dağılması 1000-2000 arası komunist və anarxistin edam edilməsi ilə nəticələnmiş, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmamış, qısa ömürlü sosialist dövlət.



mənbə

20-ci əsrdə cənubi qafqazda qurulmuş hökumətlər

Müasir Azərbaycan ərazisində
(baxma: Araz Respublikası) * həmçinin, Araz türk Cümhuriyyəti
(bax: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti)
(baxma: naxçıvanda amerikan general-qubernatorluğu)
(bax: Muğan Müvəqqəti Hərbi Diktaturası)
(bax: Bakı Kommunası)
(bax: Sentrokaspi Diktaturası)
(bax: Muğan Sovet Respublikası)
(bax: Laçın Kürd Respublikası)
(baxma: Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası)
(baxma: Dağlıq-Qarabağ Muxtar Vilayəti) * istisna
(bax: Artsax Respublikası) * həmçinin, dağlıq-qarabağ respublikası
(baxma: Azərbaycan Respublikası)
(bax: Talış-Muğan Muxtar Respublikası)
(baxma: Naxçıvan Sovet Respublikası)
(bax: Naxçıvan Muxtar Respublikası)
(baxma: Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası)


Müasir Ermənistan ərazisində
(baxma: Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası)
(baxma: Ermənistan Respublikası)
(baxma: Dağlıq Ermənistan Respublikası)
(baxma: Birinci Ermənistan Respublikası)


Müasir Gürcüstan ərazisində
(baxma: Gürcüstan Demokratik Respublikası)
(baxma: Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası)
(baxma: Abxaziya Sovet Sosialist Respublikası)
(baxma: Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası)
(baxma: Abxaziya Respublikası)
(baxma: Acarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası)
(bax: Acarıstan Muxtar Respublikası)
(baxma: Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti) * istisna
(baxma: Cənubi Osetiya Respublikası)
(baxma: Gürcüstan Respublikası)


Müasir Türkiyə ərazisində
(bax: Cənub-Qərbi Qafqaz Respublikası) * həmçinin, Qars Respublikası
(bax: Türkiyə Cümhuriyyəti)


müasir iran ərazisində
(bax: azadıstan)
(baxma: gilan sovet respublikası)
(baxma: azərbaycan demokratik firqəsi)
(baxma: məhabad cümhuriyyəti)
(baxma: iran imperial dövləti) * pəhləvilər
(bax: iran islam respublikası)


Bütün Cənubi Qafqazda
(baxma: Xüsusi Zaqafqaziya Komitəsi)
(baxma: Zaqafqaziya Komissarlığı)
(baxma: Zaqafqaziya Demokratik Fedederativ Respublikası)
(bax: Zaqafqaziya Sosialist Federativ Sovet Respublikası)
(baxma: Zaqafqaziya sosialist respublikaları sovetlərinin federativ birliyi)
(baxma: Sovet Sosialist Respublikalar Ittifaqı)

* ardıcıllıq xronoloji deyil * muxtar vilayətlər də daxil edilib * siyahıya de-fakto mövcud olmuş dövlətlər də, de-yure mövcud olmuş dövlətlər də daxil edilib * bəzən iranın da bir hissəsi cənubi qafqaza aid edildiyi üçün iran da daxil edilib

21-ci əsrdə cənubi qafqazın xəritəsi



qeyd.
Bəzi xəritələrdə bütöv qafqazın coğrafi sərhədləri aşağıdakı kimi daha geniş göstərilir və iranı da əhatə edir:

bərbər paradoksu

bertrand russell tərəfindən ortaya atılmış russell paradoksunun məntiqlə məşğul olmayan şəxslərə izah etmək üçün real həyatda qarşımıza çıxa biləcək hadisəyə * real life situations tətbiq olunmuş versiyası.

lap sadə şəkildə təsvir etməli olsam: * birinci entry sanki qəliz şəkildə izah edib

Əgər Bərbər öz saçını qırxa bilməyən adamların saçını qırxan adamdırsa, Bərbər öz saçını qırxır?

• Bərbər öz saçını qırxa bilsə, öz saçını qırxa bilən adam olmuş olur. Onda yuxarıdakı tərifə görə bərbər öz saçını qırxa bilməməlidir. * çünki, bərbər ancaq öz saçını qırxa bilməyən adamların saçını qırxan adamdır

• Bərbər öz saçını qırxa bilməsə, öz saçını qırxa bilməyən adam olur. Onda yuxarıdakı tərifə görə bərbər öz saçını qırxa bilməlidir. * çünki, bərbər öz saçını qırxa bilməyən adamların saçını qırxan adamdır

Tərifə görə qırxmaq istəyəndə qırxa bilmir, qırxmamaq istəyəndə də qırxa bilir. * kısır döngü paradoks da budur...

Bərbərə verdiyimiz tərif bir-birini təkzib edən 2 ziddiyyətli fikrin yaranmasına səbəb olur. Bərbər eyni zamanda həm öz saçını qırxa bilir, həm də qırxa bilmir.

mənbə.
wikipedia

elchin sadykov

"Marks özünü marksist saymırdı.
19-cu əsrdə, hansısa monarxın meyidinin tədqiqi vaxtı üzə çıxıbmış ki, monarx əlahəzrətləri özünə anarxist nakolkalar vurub. Kilsə tarixi ateist kardinallarla doludur. istənilən deyərlər sistemini (solçuluq, dindarlıq, liberallıq, nihilism və sairə) həzm etmiş adam üçün sistem yarımprikoldur. Əsl ustad, yazar, şair, filosof üçün yaradıcılıq əyləncədir, yüngüllükdür. Ağırlıq, ciddilik, manyakal hərtərəfliliklə adebt, insanın özünün həyata qarşı təcrübəsizliyini ifşa edir. Eləcə də burdakı söhbətlərin hamısı sözgəlişidir. Profilə dadanıb diskussiya açmaq, mövqe tələb eləmək, cvb almayanda inboxa yazmaq boş, əbəs zəhmətdir. Burda yaxud başqa yerdə nəsə yazanda kimisə haqqa gətirmək üçün yox, haqqa çatanlar üçün yazıram mən. Uzun uzadı komment yazmaq, kimləsə səhv/doğru mübarizəsi aparmağın daşını çoxdan atmışam. içi mən qarışıq heç kimin yazdığının, maarifçilik adına, məsələn bir Rəsul Zaidov zarafatı qədər effekti yoxdur. indiki şəraitdə görülə biləcək ən böyük inqilabi iş - trollingdir, absurd yumordur. Bacarırsınız onu eləyin. Bir mütəfəkkirin dediyi kimi, həyat sizi güldürə bilmirsə, demək zarafatı tutmamısınız..."

azerbaijanian poetry

1971-ci ildə ingilis dilində, moskvada, mirzə ibrahimovun redaktorluğu və osman sarıvəllinin tərtibatı ilə çap olunmuş poeziya antologiyası. kitabda bir çox yazılı və şifahi xalq ədəbiyyatından nümunələr 9 tərcüməçinin köməkliyi ilə ingilis dilinə tərcümə edilmiş, bu əsərlər klassik (qətran təbrizidən seyid əzim şirvaniyədək 18 müəllif), müasir (mirzə ələkbər sabirdən fikrət qocayadək 42 müəllif), xalq ədəbiyyatı (dədə qorqud və koroğlu dastanları, bayatıların da daxil olduğu 12 nümunə) başlıqları altında kitabda toplanmışdır.

rəqəmsal formatda buradan oxumaq olar: link * daxil olmursa, https-in sonundan s-i silin

şah ismayılın bahariyyəsindən tərcümə olunmuş bir hissə:

Winter’s shaken off, and spring arrives!
Rosebuds waken, garden plot revives.

Qış getdi, yenə bahar gəldi,
Gül bitdi və laləzar gəldi.

Birds all trill in aching harmony,
Love's a thrilling flame, disturbing me.

Quşlar qamusu fəğanə düşdü,
Eşq odu yenə bu canə düşdü.

Earth is dressed in furry, downy green,
Whispers press the silence once serene.

Yer geydi qəbayi-xizar puşan,
Cümlə dilə gəldi ləbxamuşan.

Water rills lap at the cypress root,
And turtle-doves coo plaintive notes that flute.

Sərvin yenə tutdu damənin su,
Sərv üstə oxudu faxtə gu-gu.

Nature’s budding smiles on meadow-grass
Flash through dew-drop miles like beads of glass.

Qönçə dəhəni çəməndə xəndan,
Gülməkdən ənar açıldı dəndan.

molla pənah vaqifdən:

No dark-haired beauties grace Kura’s long banks
With drake’s-head sheen and captivating faces.
My soul has fled to far-off mountain peaks.
It cannot rest in such low places.

Siyahtеl görmədim Kür qırağında,
Məgər hеç yaşılbaş оlmaz bu yеrdə?
Tərlan könlüm yеnə uca dağlara
Havalanıb, hərgiz qоnmaz bu yеrdə.

You see Vagif is pale, his heart oppressed,
For he was torn away when he caressed
The luscious swelling mounds of your sweet breast,
So grief has marred his cheek with saffron traces.

Dеsələr ki, Vaqif, nə оldu sənə,
Rəngi-ruyin dönüb hеyvaya gеnə,
Əli tər məmədən üzən kimsənə
Saralıban nеcə sоlmaz bu yеrdə.


mikayıl müşfiqdən "oxu tar":

Sing, Tara, sing, Tara, sing!
Verses of beauty go dancing around.
Sing, Tara, sing, Tara, sing!
Dew on my soul is each sweet ringing sound.
Sing, Tara, sing, Tara, sing!
Who can forget you who once heard you sing?
Grief of the people, the tears of their heart—
This is their music, their fiery art.

Oxu, tar, oxu, tar!...
Səsindən ən lətif şeirlər dinləyim.
Oxu, tar, bir qədər!...
Nəğməni su kimi alışan ruhuma çiləyim.
Oxu, tar!
Səni kim unudar?
Ey geniş kütlənin acısı, şərbəti -
Alovlu sənəti!

səməd vurğundan azərbaycan şeiri:

Men know that you are mine by birth:
My nest, my refuge, and my hearth,
My mother, native land, dear earth!
Sever soul and body?? Death but can.
O Azerbaijan, my Azerbaijan!

El bilir ki, sən mənimsən,
Yurdum, yuvam, məskənimsən,
Anam, doğma vətənimsən!
Ayrılarmı könül candan?
Azərbaycan, Azərbaycan!...

istinadlar.
https://en.wikipedia.org/wiki/Dorian_Rottenberg
https://az.wikisource.org/wiki/Bahariyy%C9%99
https://az.wikisource.org/wiki/Tar
molla pənah vaqif, əsərləri

mirzə şəfi vazeh

alman dilindən rus dilinə görkəmli rus bəstəkarı pyotr iliç çaykovski tərəfindən tərcümə edilmiş şeirlərinə rus bəstəkar anton rubinşteyn tərəfindən 12 romans bəstələnmiş, bundan əlavə avropanın müxtəlif dillərinə tərcümə olunmuş onlarla şeirinə başda məşhur macar bəstəkar franz liszt olmaqla onlarla avropa bəstəkarları tərəfindən musiqilər bəstələnmiş, lev tolstoyun da məktublarından birində alman şərqşünas və şair Friedrich Bodenstedtin tərcüməsində oxuduğu " mirzə şəfinin nəğmələri" kitabından təsirləndiyini qeyd etdiyi, mirzə fətəli axundovun haqqında "Mirzə Şəfi bütün məsələlərini mənə təlqin etdi və qəflət pərdəsini mənim gözümündən açdı. Bu əhvalatdan sonra ruhaniliyə nifrət etdim və əvvəlki niyyətimi dəyişdim." dediyi, gəncədə anadan olub, tiflisdə " görkəmli azərbaycanlılar panteonu"nda dəfn edilmiş şair.

nəğmələrindən birinə anton rubinşteyn tərəfindən bəstələnmiş romans:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )